T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) 2026 takvimi 11 zorunlu hastalığa karşı koruma sağlar: tüberküloz, hepatit B, difteri, tetanos, boğmaca, hemofilus B, pnömokok, polio, kızamık, kızamıkçık, kabakulak. Aile sağlığı merkezleri ve devlet hastanelerinde ücretsizdir. İsteğe bağlı (ücretli) aşılar: rotavirüs (3 aya kadar), suçiçeği 2. doz, meningokok B (Bexsero), meningokok ACWY (Menveo, Nimenrix), HPV (9-26 yaş), influenza (6+ ay her sonbahar). Aşı sonrası hafif ateş, kızarıklık, ağrı yaygındır — paraseamol ile yönetilir. Ciddi yan etki nadirdir. Aşı reddi son yıllarda artıyor ama bilimsel dayanağı yok: aşılar hastalık önler, otizm yapmaz (Wakefield çalışması hile olarak reddedildi). Kontrendikasyonlar: önceki aşıya anaflaktik reaksiyon, ciddi bağışıklık yetmezliği (canlı aşılar için), akut ateşli hastalık (geçici). Hafif soğuk algınlığı aşı erteleme nedeni değildir. Türkiye aşılama oranı %95+ — Dünya'nın en yüksekleri arasında, ancak son 5 yılda %2-3 düşüş eğilimi var.
2026 Aşı Takvimi: Hangi Aşı Ne Zaman Yapılır? Tam Liste
Bebek ve çocuklarda 2026 aşı takvimi: Sağlık Bakanlığı’nın ücretsiz aşıları, isteğe bağlı aşılar ve kaçırılan dozda ne yapılacağı — ay ay tam liste.
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk, güncellik ve halk sağlığı uygunluğu açısından incelenmiştir. Son Güncelleme: 30 Mayıs 2026 · Sonraki İnceleme: 30 Kasım 2026 Doktorclub Kalite Puanı: ★★★★★ (E-E-A-T uyumlu, kaynaklı, hekim onaylı)
TL;DR — 30 Saniyede Özet
T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) 2026 takvimi 11 zorunlu hastalığa karşı koruma sağlar: tüberküloz, hepatit B, difteri, tetanos, boğmaca, hemofilus B, pnömokok, polio, kızamık, kızamıkçık, kabakulak. Aile sağlığı merkezleri ve devlet hastanelerinde ücretsizdir. İsteğe bağlı (ücretli) aşılar: rotavirüs (3 aya kadar), suçiçeği 2. doz, meningokok B (Bexsero), meningokok ACWY (Menveo, Nimenrix), HPV (9-26 yaş), influenza (6+ ay her sonbahar). Aşı sonrası hafif ateş, kızarıklık, ağrı yaygındır — paraseamol ile yönetilir. Ciddi yan etki nadirdir. Aşı reddi son yıllarda artıyor ama bilimsel dayanağı yok: aşılar hastalık önler, otizm yapmaz (Wakefield çalışması hile olarak reddedildi). Kontrendikasyonlar: önceki aşıya anaflaktik reaksiyon, ciddi bağışıklık yetmezliği (canlı aşılar için), akut ateşli hastalık (geçici). Hafif soğuk algınlığı aşı erteleme nedeni değildir. Türkiye aşılama oranı %95+ — Dünya'nın en yüksekleri arasında, ancak son 5 yılda %2-3 düşüş eğilimi var.
İçindekiler
- Aşılar Neden Önemli? Bilimsel Temel
- T.C. Sağlık Bakanlığı 2026 Takvimi (GBP)
- İsteğe Bağlı (Ücretli) Önerilen Aşılar
- Aşı Türleri: Canlı vs Ölü vs mRNA
- Aşı Sonrası Yan Etkiler
- KIRMIZI BAYRAKLAR: Acil Reaksiyonlar
- Kontrendikasyonlar: Aşı Yapılmaması Gerekenler
- Aşı Reddi ve Yaygın Mitler
- Erişkin için Hatırlatıcı Aşılar
- Türkiye'de Aşı Erişimi
- Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. Aşılar Neden Önemli? Bilimsel Temel
Aşı nedir?
Aşı, bağışıklık sistemini gerçek hastalık olmadan patojen tanımaya eğiten zayıflatılmış veya inaktive edilmiş antijen.
Etki mekanizması
- Aşı uygulanır
- B hücreleri antijeni tanır
- Antikor üretimi
- Bellek hücreleri oluşur
- Gerçek patojenle karşılaşıldığında hızlı, güçlü yanıt
Sürü bağışıklığı (herd immunity)
- Toplumun %90-95'i bağışıkken salgın önlenir
- Aşılanamayan kişileri (bebek, immün baskılanmış, hamile) korur
- Aşı oranı düşerse salgın geri dönüşü
Aşıların başarısı
- Çiçek hastalığı dünyada eradike (1980)
- Polio %99+ azaldı
- Kızamık salgınları %95+ önlendi (yüksek aşılı ülkelerde)
- Hepatit B karaciğer kanseri riski dramatik azaldı
- HPV rahim ağzı kanseri tarama + aşı çağında kontrol altında
Türkiye'de aşı başarıları
- 1985 — kapsamlı bağışıklama programı
- 2010+ — Hib, pnömokok, hepatit A eklenmesi
- Polio sertifikası: Türkiye polio-free 2002+
- Kızamık eliminasyonu hedefi: 2026 itibarıyla son salgın (2019-2020)
2. T.C. Sağlık Bakanlığı 2026 Takvimi (GBP)
Aşağıdaki aşılar ücretsiz olarak aile sağlığı merkezleri ve devlet hastanelerinde uygulanır.
| Yaş | Aşı |
|---|---|
| Doğumda | Hepatit B (1. doz), BCG (tüberküloz — bazen 2. ayda) |
| 2 ay | Hepatit B (2. doz), DaBT-İPA-Hib (5'li: difteri, aselüler boğmaca, tetanos, inaktif polio, Hib) (1. doz), KPA (pnömokok konjuge) (1. doz) |
| 4 ay | DaBT-İPA-Hib (2. doz), KPA (2. doz) |
| 6 ay | Hepatit B (3. doz), DaBT-İPA-Hib (3. doz) |
| 12 ay | KKK (kızamık, kızamıkçık, kabakulak) (1. doz), KPA (3. doz), Suçiçeği (1. doz), Hepatit A (1. doz) |
| 18-24 ay | DaBT-İPA-Hib (4. doz, pekiştirme), Hepatit A (2. doz) |
| 48 ay (4 yaş) | KKK (2. doz), DaBT-İPA (5'li olmadan, pekiştirme) |
| İlkokul 1. sınıf (6 yaş) | DaBT-İPA (pekiştirme) |
| 8. sınıf (13 yaş) | Td (tetanos-difteri) pekiştirme |
Önemli notlar
- Aşı sonrası dönemde ateş normal (özellikle 6 ay altı bebek)
- Aşı kartı (e-Nabız'da da) takip edilir
- Eksik aşı varsa "yetiştirme programı" uygulanır
- 2026'da bazı kombinasyonlar değişebilir — aile hekimini takip edin
3. İsteğe Bağlı (Ücretli) Önerilen Aşılar
Bunlar GBP dışında ama Türk Pediatri Kurumu ve diğer dernekler kuvvetle önerir.
Rotavirüs aşısı
- Oral (ağızdan damla)
- 2, 4, (6) ay uygulanır
- 8 hafta öncesinde başlanmalı
- 8 ay sonra başlama önerilmez (intussusepsiyon riski)
- Yaygın olarak özel hastanelerde
- 2-3 doz, ~300-600 TL/doz
Suçiçeği 2. doz
- GBP'de 1 doz var
- doz (4-6 yaş) ABD ve AB'de standart
- Türkiye'de ücretli
- Kırma direnci ve kalıcı koruma için önerilir
Meningokok aşıları
- MenACWY (Menveo, Nimenrix): 12 ay+ önerilir
- MenB (Bexsero): 2 aydan başlayarak
- Meningokok hastalığı nadir ama çok ölümcül (saatlerde mortalite)
- Önerilmesi son yıllarda artmıştır
- Aile öyküsü, kreş öğrencisi, askerlik öncesi özellikle önemli
HPV aşısı
- 9-26 yaş arasında ideal
- 2 doz (15 yaş altı) veya 3 doz (15+ yaş)
- Gardasil 9 (9 valent — 9 farklı HPV tip)
- Rahim ağzı kanseri, anal kanser, oral kanser, genital siğil koruma
- Hem kız hem erkek önerilir
- Türkiye'de ücretli (yaklaşık 1.500-2.500 TL/doz)
- 2024 sonu kapsamı genişletilmesi konuşuluyor
İnfluenza (grip) aşısı
- 6 ay+ her sonbahar
- Yıllık tekrar (virüs değişir)
- Özellikle kronik hastalık, hamile, bağışıklık zayıflığı olanlarda kritik
- Eylül-Kasım ideal zamanlama
Diğer önerilen
- HepatitA 2. doz (GBP'de var, kontrol edin)
- Tdap (boğmaca pekiştirme, ergende)
- Seyahat aşıları (sarı humma, japon ensefaliti — gerektiğinde)
4. Aşı Türleri: Canlı vs Ölü vs mRNA
Canlı atenüye
- KKK, suçiçeği, BCG, rotavirüs, sarı humma
- Zayıflatılmış canlı patojen
- Tek doz uzun süreli koruma
- Bağışıklığı baskılananlarda yasak
İnaktif/ölü
- IPA (inaktif polio), hepatit A
- Patojen öldürülmüş
- Genelde birden fazla doz gerekir
Toksoid
- Difteri, tetanos
- Patojen toksin inaktif
Polisakkarit ve konjuge
- Pnömokok, Hib, MenACWY
- Bakteri kapsül parçaları
- Konjuge formlar çocukta etkili
Rekombinant
- Hepatit B, HPV, Bexsero
- Genetik mühendislik ile üretilmiş antijen
mRNA (yeni)
- COVID-19 aşıları (Pfizer/BioNTech, Moderna)
- Pediatrik COVID aşısı (5+ yaş)
- Genetik kod hücreye antigen üretimi
Vektör temelli
- Bazı COVID, Ebola aşıları
- Modifiye virüs taşıyıcı
5. Aşı Sonrası Yan Etkiler
Hafif (çok yaygın, sorun değil)
- Enjeksiyon yeri ağrı, kızarıklık, şişlik (1-2 gün)
- Hafif ateş (37.5-38.5°C, 24-48 saat)
- Halsizlik, huzursuzluk
- Hafif iştahsızlık
Orta (yaygın)
- 38.5-39°C ateş
- Daha belirgin uyuşukluk
- Cilt kızarıklığı (özellikle KKK sonrası 7-14 gün, döküntü)
- Hafif eklem ağrısı
Yönetim
- Paracetamol (kilo başına 15 mg/kg)
- Bol sıvı
- Hafif giysi
- İstirahat
Önemli not
"Önleyici" paraseamol verme son güncel önerilerde yer almaz — aşı yanıtı azaltabilir. Sadece ateş çıkarsa verin.
6. KIRMIZI BAYRAKLAR: Acil Reaksiyonlar
Anaflaksi (çok nadir, 1/milyon)
- 15-30 dakika içinde:
- Yaygın ürtiker
- Anjioödem (dudak, göz, dil şişlik)
- Nefes alma güçlüğü, hırıltı
- Bilinç değişikliği
- Tansiyon düşüklüğü
→ 112 ARA, epinefrin (eğer EpiPen varsa)
Diğer acil
- Şiddetli, uzun süreli ağlama (3+ saat) — 1 yaş altı
- 40°C+ ateş, antipiretik dirençli
- Konvülziyon (febril veya non-febril)
- Aşırı uykululuk, uyandırılma güçlüğü
- Aşı yapılan extremiteyi hareket ettirememe (özellikle bacak)
- Mor cilt rengi
Aşıdan ŞÜPHELENİLEN ama gerçekte olmayan tablolar
- Otizm — yıllarca kanıt: aşı ↔ otizm ilişki yok (orijinal Wakefield çalışması 2010'da geri çekildi)
- SIDS — aşı ve SIDS arasında neden-sonuç yok
- Diyabet, MS — kanıt yok
7. Kontrendikasyonlar: Aşı Yapılmaması Gerekenler
Mutlak kontrendikasyon
- Önceki aynı aşıya anaflaktik reaksiyon
- Aşı bileşenine ciddi alerji (yumurta — bazı influenza, gelatin — bazı KKK)
Canlı aşılar için ek kontrendikasyon
- Şiddetli immün yetmezlik (KKK, suçiçeği, BCG için)
- HIV/AIDS ileri evre
- Aktif kanser tedavisi
- Yüksek doz kortikosteroid (>2 hafta)
- Hamilelik (canlı aşılar)
- Transplantasyon sonrası ilk dönem
Geçici kontrendikasyon
- Akut, ateşli hastalık (38.5°C+)
- Akut alevlenme (astım, romatoid)
Aşı ertelemenin sebep olmadığı durumlar (yaygın yanılgı)
- Hafif soğuk algınlığı (38.5°C altı, iyi görünen çocuk)
- Antibiyotik kullanmak
- Anne sütü emiyor
- Aile öyküsünde febril konvülziyon
- Eski hafif aşı yan etkisi
- Erken doğum (kronolojik yaşa göre)
8. Aşı Reddi ve Yaygın Mitler
Türkiye'de aşı reddi
- 2010-2015: %1
- 2020: %2-3
- 2024: %3-4 (gözlem)
- Sebepleri: sosyal medya yanlış bilgisi, COVID dönemi güvensizlik, otizm miti
Yaygın mitler (yanlış!)
Mit 1: "Aşı otizm yapar"
Gerçek: 1998 Wakefield çalışması hile olarak reddedildi. Sonraki 25 yıllık devasa çalışmalar aşı ↔ otizm ilişki bulamadı.
Mit 2: "Doğal bağışıklık daha iyi"
Gerçek: Doğal bağışıklık için hastalık geçirmek gerekir. Kızamık geçirmek körlük, sağırlık, ölüm riski. Aşı bu hastalık olmadan koruma.
Mit 3: "Aşılarda cıva var, zehirli"
Gerçek: Tiomersal (etilcıva — civadan farklı) çoğu modern aşıdan çıkarıldı. Mevcut izler güvenli.
Mit 4: "Bebek bağışıklık sistemi çok aşıyı kaldıramaz"
Gerçek: Bebek bağışıklık sistemi doğumda çevreden trilyonlarca patojenle karşılaşıyor. Aşı içindeki antigen sayısı çok az.
Mit 5: "Bazı hastalıklar zaten yok"
Gerçek: Polio, çiçek ortadan kalktığı için yok. Aşı bırakılırsa geri döner. Türkiye'de kızamık salgınları 2019-2020'de oldu.
Mit 6: "Aşılar 'yüklü' uygulanıyor"
Gerçek: Kombine aşılar çocuğun ağrı sayısını ve klinik ziyaretini azaltır. Bağışıklık tepkisi etkilenmez.
Aşı reddinin sonuçları
- Kızamık geri dönüşü (Türkiye 2019, ABD 2020+)
- Boğmaca artışı
- Sürü bağışıklık kaybı
- Bebek ölümleri
9. Erişkin için Hatırlatıcı Aşılar
Her erişkin
- Tetanos pekiştirme (Td) — 10 yılda bir
- İnfluenza — yıllık (özellikle 65+, kronik hastalık)
Risk grubu
- Hepatit B — sağlık çalışanı, dövme/piercing geçmişi
- Hepatit A — bölgesel salgın
- Pnömokok — 65+ yaş, kronik hastalık
- Zona (shingles) — 50+ yaş (Shingrix Türkiye'ye girdi)
- HPV — 26+ yaş için bireysel değerlendirme
- MenACWY — askerlik öncesi, kreş öğrenci
Hamilelik
- Tdap (boğmaca) — her gebelikte 27-36. hafta
- İnfluenza — gebelik sırasında
- COVID-19 — güncel önerilere göre
Seyahat
- Sarı humma
- Japon ensefaliti
- Tifo
- Tedavi merkezi danışması
10. Türkiye'de Aşı Erişimi
Ücretsiz (GBP)
- Aile sağlığı merkezleri
- Devlet hastaneleri
- e-Nabız üzerinden takip
Ücretli (isteğe bağlı)
- Özel hastaneler, polikliniğer
- Eczane uygulaması (bazı aşılar için)
- Aile hekimi danışması ile
Aşı kartı
- Fiziksel ve dijital (e-Nabız)
- Okul kayıt, askerlik, yurt dışı seyahat için gereken
Ücretli aşı maliyeti (yaklaşık 2026)
- Rotavirüs: 300-500 TL/doz
- Meningokok B: 1500-2000 TL/doz
- MenACWY: 800-1200 TL/doz
- HPV: 1500-2500 TL/doz
- İnfluenza: 200-400 TL/doz
11. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
S: Bebeğim grip oldu, aşı için ne yapayım?
C: Ateşi yoksa, hafif soğuk algınlığı aşı erteleme nedeni değildir. 38.5°C+ ateşte ertelenir.
S: Aşı sonrası ne zaman duş yapabilirim?
C: Hemen. Yıkanma sınırı yok.
S: Aşı yerine soğuk koymak doğru mu?
C: Ağrı ve şişlik için sınırlı süreli evet. Buz doğrudan değil, havluyla.
S: Erken doğmuş bebekte aşı?
C: Kronolojik yaşa göre planlanır (düzeltilmiş yaşa göre değil). Aile hekimi yönlendirir.
S: BCG iz bırakır mı?
C: Genelde küçük bir yara izi 6-12 hafta içinde oluşur. Bu normal ve aşı işlediğini gösterir.
S: KKK sonrası döküntü oldu, normal mi?
C: 7-14 gün arası küçük, geçici döküntü görülebilir — normal yanıt. Yüksek ateş ya da yaygın döküntü hekimine danışın.
S: Aşıdan sonra ne kadar gözlem?
C: Anaflaksi olabilir diye 15-30 dakika polikliniğe yakın gözlem önerilir.
S: COVID-19 aşısı çocuğa gerekli mi?
C: Türkiye'de 6 ay+ izinli ama kronik hastalık veya yaşlı eve ilişki gibi spesifik durumda öneriler.
S: Aşıyı ne kadar geciktirebilirim?
C: Kısa süreli (hastalık nedeniyle) erteleme zararsız. Aylar süreyle erteleme = koruma boşluğu.
S: Aşı kartını kaybettim?
C: e-Nabız üzerinden tüm aşı geçmişiniz var. Aile hekimi yeniden basabilir.
12. Doktorclub Hekim Notu
Aşılar modern tıbbın en büyük başarısıdır — temiz suyla birlikte hayat süresini uzatan en güçlü iki müdahale. Türkiye'de aşı kapsamı yüksek (~%95) ve sürdürülmelidir. Aşı reddi son yıllarda artış gösteriyor — sosyal medya yanlış bilgisi büyük rol oynuyor. Aileler için mesajımız netçe: Aşılar güvenlidir ve hayat kurtarır. Otizm, SIDS, diyabet gibi iddialar bilimsel kanıtla reddedilmiştir. Yan etkiler hafif ve geçici — hastalığın kendisinden çok daha güvenli. GBP (zorunlu) aşıların yanı sıra rotavirüs, suçiçeği 2. doz, meningokok ve HPV isteğe bağlı ama önemlidir; ailenin ekonomik durumuna göre planlanmalı. Aile hekimi birinci basamak danışman — şüpheleriniz olduğunda mutlaka hekim ile konuşun, sosyal medyaya değil. Doktorclub'da pediatri uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
13. Kaynakça
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü — Genişletilmiş Bağışıklama Programı (2026 güncellemesi).
- Türk Pediatri Kurumu — Pediatrik Aşı Önerileri (2024).
- WHO — Vaccine Position Papers.
- CDC ACIP — Recommended Immunization Schedule (2024).
- Wakefield AJ. Retracted: Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia. Lancet. 1998 (RETRACTED 2010).
- Madsen KM et al. A population-based study of MMR vaccination and autism. N Engl J Med. 2002;347:1477-1482.
- Türkiye Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği — Erişkin Bağışıklama Önerileri (2023).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuzun aşı takvimi için aile hekimi veya pediatristle birlikte planlayın.
Doktorclub Editör Notu: Çocuk sağlığı rehberleri için Doktorclub Sağlık Rehberi'ne göz atabilirsiniz.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: