Prostatit prostat bezi inflamasyon/enfeksiyon — erkek üroloji ziyaretlerinin %8'i, 50 yaş altı erkekte en yaygın ürolojik tanı. Türkiye'de yıllık on binlerce vaka. NIH sınıflandırma (1995): (1) Tip I — Akut Bakteriyel Prostatit (ABP): Akut başlangıç, ateş + titreme + üriner belirti. (2) Tip II — Kronik Bakteriyel Prostatit (KBP): Tekrarlayan UTI öyküsü, aynı organizma, kronik pelvik ağrı 3+ ay. (3) Tip III — Kronik Prostatit / Kronik Pelvik Ağrı Sendromu (CP/CPPS): En yaygın (%90 kronik prostatit vakaları). III A inflamatuvar (EPS/idrar lökositi var) vs III B non-inflamatuvar. Bakteri YOK. (4) Tip IV — Asemptomatik İnflamatuvar: Tesadüfi (PSA yüksekliği, biyopsi). Akut bakteriyel (Tip I) belirti: Ateş, titreme, halsizlik, alt sırt/perineal ağrı, sık-acil idrar, dizüri, retansiyon, çok hassas + sıcak prostat (rektal muayene — masaj YAPILMAZ sepsis riski). CP/CPPS belirti: Pelvik/perineal/skrotal ağrı, ürolojik belirti (sık idrar, urgency), seksüel (ED, ejakülasyon ağrısı), 3+ ay süre. NIH-CPSI skoru semptom değerlendirme. Tanı: Akut: Klinik + idrar analizi + kültür. PSA yüksek olabilir (enfeksiyon — tedavi sonrası tekrar). Kronik: Meares-Stamey 4-glass test (idrar 1+2 + EPS + idrar 3) — bakteri lokalizasyon. Veya 2-glass (idrar pre-massage + post-massage). Kültür + EPS lökosit. STI tarama (klamidya, gonore, mikoplazma). Tedavi: (1) Akut bakteriyel: Florokinolon (siprofloksasin 500 mg × 2, levofloksasin 750) veya 3. nesil sefalosporin + aminoglikozid (şiddetli). 4-6 hafta total
Prostatit: Akut, Kronik Bakteriyel, Kronik Pelvik Ağrı Sendromu (CP/CPPS)
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir. TL;DR Prostatit prostat bezi inflamasyon/enfeksiyon — erkek üroloji ziyaretlerinin %8'i , 50 yaş altı erkekte en yaygın…
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.
TL;DR
Prostatit prostat bezi inflamasyon/enfeksiyon — erkek üroloji ziyaretlerinin %8'i, 50 yaş altı erkekte en yaygın ürolojik tanı. Türkiye'de yıllık on binlerce vaka. NIH sınıflandırma (1995): (1) Tip I — Akut Bakteriyel Prostatit (ABP): Akut başlangıç, ateş + titreme + üriner belirti. (2) Tip II — Kronik Bakteriyel Prostatit (KBP): Tekrarlayan UTI öyküsü, aynı organizma, kronik pelvik ağrı 3+ ay. (3) Tip III — Kronik Prostatit / Kronik Pelvik Ağrı Sendromu (CP/CPPS): En yaygın (%90 kronik prostatit vakaları). III A inflamatuvar (EPS/idrar lökositi var) vs III B non-inflamatuvar. Bakteri YOK. (4) Tip IV — Asemptomatik İnflamatuvar: Tesadüfi (PSA yüksekliği, biyopsi). Akut bakteriyel (Tip I) belirti: Ateş, titreme, halsizlik, alt sırt/perineal ağrı, sık-acil idrar, dizüri, retansiyon, çok hassas + sıcak prostat (rektal muayene — masaj YAPILMAZ sepsis riski). CP/CPPS belirti: Pelvik/perineal/skrotal ağrı, ürolojik belirti (sık idrar, urgency), seksüel (ED, ejakülasyon ağrısı), 3+ ay süre. NIH-CPSI skoru semptom değerlendirme. Tanı: Akut: Klinik + idrar analizi + kültür. PSA yüksek olabilir (enfeksiyon — tedavi sonrası tekrar). Kronik: Meares-Stamey 4-glass test (idrar 1+2 + EPS + idrar 3) — bakteri lokalizasyon. Veya 2-glass (idrar pre-massage + post-massage). Kültür + EPS lökosit. STI tarama (klamidya, gonore, mikoplazma). Tedavi: (1) Akut bakteriyel: Florokinolon (siprofloksasin 500 mg × 2, levofloksasin 750) veya 3. nesil sefalosporin + aminoglikozid (şiddetli). 4-6 hafta total (kronikleşmeyi önle). Sepsis → IV antibiyotik + hospitalizasyon. (2) Kronik bakteriyel: Florokinolon 4-6 hafta (prostat penetrasyon iyi). Trimetoprim-sülfametoksazol alternatif. (3) CP/CPPS — multimodal: Anti-bakteriyel deneme (4 hafta) ilk atak. Alfa-blocker (tamsulosin 0.4) üriner belirti. NSAID + parasetamol ağrı. Fitoterapi: kuersetin, polenle yapılan Cernilton (Prostat-Cernilton — pollen ekstresi), Serenoa repens (cüce palmiye) — sınırlı kanıt. Pelvik fizik tedavi — myofasyal release, trigger nokta. Stres + CBT kronik ağrı sendromu. Antidepresan (TCA — amitriptilin, SNRI duloksetin) kronik ağrı. Sitz banyosu. Pregabalin/gabapentin nöropatik ağrı. UPOINT fenotipleme kişiselleştirilmiş tedavi (Urinary, Psychosocial, Organ-spesifik, Infection, Neurologic, Tenderness). Kırmızı bayrak: Akut retansiyon, sepsis (yüksek ateş + hipotansiyon), abse oluşumu (drenaj), persistant hematüri (kanser dışla — PSA, USG).
İçindekiler
- NIH Sınıflama
- Akut Bakteriyel Prostatit
- Kronik Bakteriyel Prostatit
- CP/CPPS — En Yaygın
- Tanı: Meares-Stamey ve NIH-CPSI
- Tedavi: Antibiyotik, Alfa-blocker
- CP/CPPS Multimodal Tedavi
- KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. NIH Sınıflama
Tip I — Akut bakteriyel
- Akut başlangıç
- Ateş, sistemik
- Üriner + perineal
Tip II — Kronik bakteriyel
- Tekrarlayan UTI, aynı bakteri
- 3+ ay belirti
- Episode arası asemptomatik mümkün
Tip III — CP/CPPS
- En yaygın (>%90)
- Bakteri YOK
- IIIA: inflamatuvar (EPS lökosit)
- IIIB: non-inflamatuvar
- Multifaktöriyel patogenez
Tip IV — Asemptomatik inflamatuvar
- PSA yüksekliği taraması
- Biyopsi tesadüfi
2. Akut Bakteriyel Prostatit
Patogen
- Gram negatif (E. coli %70, Klebsiella, Proteus)
- Daha az: Enterococcus, Pseudomonas
Belirti
- Ateş, titreme (sistemik)
- Sırt-perineal-pelvik ağrı
- Dizüri, sık idrar, retansiyon
- Yaygın halsizlik
Muayene
- Rektal: prostat çok hassas + sıcak + şişmiş
- Masaj kontraendike — sepsis riski
Lab
- İdrar: lökosit, nitrit (+), kültür
- Kan: lökositoz, PSA yüksek
- Sepsis: hemokültür, laktat
Görüntüleme
- USG (abse şüphesi)
- BT (abse tanı)
Tedavi
- Florokinolon (siprofloksasin 500 × 2, levofloksasin 750/gün)
- kuşak sefalosporin + aminoglikozid (şiddetli)
- 4-6 hafta total
- Sepsis → IV + hospitalizasyon
Komplikasyon
- Prostat absesi (drenaj)
- Sepsis
- Kronikleşme
3. Kronik Bakteriyel Prostatit
Patogen
- Aynı E. coli vb.
- Prostat sığınak — eradikasyon zor
Belirti
- Tekrarlayan UTI
- Kronik pelvik ağrı 3+ ay
- Postcoital semptom
Tanı
- Meares-Stamey 4-glass test — aynı organizma EPS'de
Tedavi
- Florokinolon 4-6 hafta — prostat penetrasyon iyi
- Trimetoprim-sülfametoksazol alternatif
- Düşük doz idame (nüks önleme) — bazı vaka
4. CP/CPPS — En Yaygın
Yaygınlık
- Kronik prostatitin %90'ı
- 20-50 yaş erkek
- Tüm dünya
Etyoloji (multifaktöriyel)
- İnflamasyon (immün)
- Pelvik taban disfonksiyon
- Nörolojik
- Psikolojik (stres)
- Geçmiş enfeksiyon tetik
Belirti
- Pelvik/perineal/skrotal/penil/sırt ağrı
- Ürolojik (urgency, frequency, dizüri)
- Seksüel (ED, ejakülasyon ağrı, libido)
- 3+ ay süre
Yaşam kalitesi
- Sosyal izolasyon
- Depresyon
- İş kaybı
5. Tanı: Meares-Stamey ve NIH-CPSI
Anamnez
- Belirti süresi, lokasyonu
- Cinsel öykü
- STI taraması
Muayene
- Rektal — prostat boyut, hassasiyet
- Pelvik taban (kas spazm)
Meares-Stamey 4-glass test
- VB1: ilk 10 mL idrar (üretra)
- VB2: orta akım (mesane)
- EPS (Expressed Prostatic Secretion) — masaj sonrası
- VB3: post-masaj idrar (prostat)
- EPS veya VB3 dominan bakteri/lökosit → prostat
Pratik 2-glass test
- Premassage + postmassage idrar
NIH-CPSI
- 9 soru
- Ağrı, ürolojik, yaşam kalitesi
- 0-43
UPOINT fenotipleme
- Urinary, Psychosocial, Organ-spesifik, Infection, Neurologic, Tenderness
- Kişiselleştirilmiş tedavi
Lab
- İdrar kültür
- STI (klamidya, gonore, mikoplazma — NAAT)
- PSA
Görüntüleme
- USG (rezidu, taş)
- Sistoskopi (atipik vaka)
6. Tedavi: Antibiyotik, Alfa-blocker
Akut bakteriyel
- Yukarıda (Bölüm 2)
Kronik bakteriyel
- Florokinolon 4-6 hafta
- TMP-SMX alternatif
CP/CPPS
- Antibiyotik deneme 4 hafta (ilk atak — bakteriyel ekarte değilse)
- Yararsızsa kes
Alfa-blocker
- Tamsulosin 0.4 mg/gün
- Alfuzosin, silodosin
- Üriner belirti + bazı CP/CPPS ağrı
NSAID + parasetamol
- Ağrı
Fitoterapi
- Cernilton (pollen ekstresi) — randomize denemelerde sınırlı yarar
- Kuersetin 500 mg × 2
- Saw palmetto / Serenoa repens
Stres + psikolojik
- CBT
- Mindfulness
- Pelvik taban gevşeme
7. CP/CPPS Multimodal Tedavi
UPOINT fenotipleme tabanlı
- Her hasta farklı kombinasyon
Pelvik fizik tedavi
- Myofasyal release
- Tetik nokta
- Pelvik taban gevşeme
Trisiklik antidepresan / SNRI
- Düşük doz amitriptilin gece
- Duloksetin
- Kronik ağrı
Nöropatik ağrı
- Pregabalin 75-300 mg
- Gabapentin
Sitz banyosu
- Ilık su, 15-20 dk
Diet
- Alkol, kafein, baharatlı kaçın
- Bireysel tetikleyici
Egzersiz
- Düzenli aerobik
- Yoga (pelvik gevşeme)
Prostat masajı
- Tartışmalı
- Bakteriyel olmayan, semptomatik
Cerrahi
- TURP nadir
- Sadece üriner obstrüksiyon ek varsa
8. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
KIRMIZI bayraklar
- Akut retansiyon
- Yüksek ateş + hipotansiyon → sepsis
- Prostat absesi → drenaj
- Persistant hematüri → kanser dışla
- PSA persistant yükseliş sonrası tedavi → biyopsi düşün
SSS
S: Prostatit kanser yapar mı? A: Hayır — kanıt yok. PSA yüksekliği geçici.
S: Cinsel ilişkiyle bulaşır mı? A: Akut bakteriyel sıklıkla idrar yolu kökenli, STI değil. STI taraması yap.
S: Hayatım boyu sürer mi? A: CP/CPPS kronik — atak-remisyon paterni. Multimodal yönetimle kontrol.
S: Kahve içemez miyim? A: Tetikleyici ise azalt. Bireysel.
S: Egzersiz şart mı? A: Pelvik kas sağlığı + stres azaltma yararlı.
S: Sex hayatı? A: Bilinen tetikleyici yok ise normal. Ejakülasyon "tahliyesi" semptom rahatlatır bazılarında.
S: Antibiyotik ne kadar? A: Akut: 4-6 hafta. Kronik bakteriyel: 4-6 hafta. CP/CPPS: 4 hafta deneme.
9. Doktorclub Hekim Notu
Prostatit erkek üroloji önemli bir sorun — %90'ı CP/CPPS (bakteri YOK). NIH sınıflama klinik karar omurgası. Akut bakteriyel: florokinolon 4-6 hafta + sepsis dışla (masaj YASAK). Kronik bakteriyel: aynı antibiyotik daha uzun. CP/CPPS multimodal — UPOINT fenotipleme + alfa-blocker + NSAID + fizik tedavi + psikolojik destek kişiselleştirilmiş. Antibiyotik CP/CPPS'de tek başına yetmez — gereksiz uzatma kaçın. Fitoterapi (Cernilton, kuersetin) ek değer (sınırlı kanıt). PSA yüksekliği prostatitte geçici — tedavi sonrası tekrarla. Yaşam kalitesi etkisi büyük — psikolojik destek + CBT + yoga değerli. Doktorclub'da üroloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
10. Kaynakça
- Krieger JN et al. NIH Consensus Definition and Classification of Prostatitis. JAMA. 1999.
- Anothaisintawee T et al. Management of Chronic Prostatitis/CPPS — Meta-analysis. JAMA. 2011.
- Shoskes DA et al. UPOINT Clinical Phenotyping. J Urol. 2010.
- AUA Clinical Guidelines — Prostatitis (2024).
- EAU Guidelines — Urological Infections (2024).
- Türk Üroloji Derneği — Prostatit Konsensüsü (2023).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Prostatit tanı ve tedavisi üroloji uzmanı takibinde olmalı.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: