Testis kanseri 15-44 yaş arası erkeklerde en yaygın kanser — Türkiye'de yıllık 1000+ yeni vaka, küresel insidans son 30 yılda 2-3 kat arttı. Genç popülasyon kanseri olarak özel öneme sahip. %95+ 5 yıl sağkalım modern tedaviler ile (Lance Armstrong gibi metastatik vakada bile %70-80). Risk faktörleri: İnmemiş testis (kriptorşidizm — en güçlü, 4-8x risk, erken cerrahi koruyucu), testis kanseri ailesel öyküsü, önceki kontralateral testis kanseri, gonadal disgenezi, HIV, sigara. 2 ana histoloji: (1) Seminom (%50-60) — daha iyi prognoz, radyasyon + sisplatin çok duyarlı. (2) Non-seminom (NSGCT — %40-50) — embriyonel karsinom, yolk sak tümörü, koriokarsinom, teratom karışım. AFP yükselir (yolk sak), β-hCG (koriokarsinom, %15 seminom). LDH genel. Saf seminom AFP normal. Belirti: Ağrısız sert testis kitlesi (en sık), boyut büyüme, ağırlık hissi, alt karın/skrotal hafif ağrı, akut ağrı (intraskrotal kanama, torsiyon ile karışır), jinekomasti (hCG yüksek koriokarsinom), sırt ağrısı (retroperitoneal LN metastaz). Tanı: Skrotal USG (altın standart — solid kitle, hipoekoik, dopplerde damar artışı), tümör belirteçleri (AFP, β-hCG, LDH), toraks-abdomen-pelvis BT (evreleme). Tedavi: İnguinal radikal orşiektomi (transskrotal değil — semen yayımı önler) — tek seçenek, tanı + tedavi birarada. Sonra histoloji + belirteç + görüntü ile evreleme. Evreleme: Evre I (testise lokalize, %75 vaka), Evre II (retroperitoneal LN, %20), Evre III (uzak metastaz, %5). Adjuvan tedavi: Seminom Evre I — aktif göz
Testis Kanseri: Genç Erkek Kanseri — Kendi Muayene, Orşiektomi ve %95 Sağkalım
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir. TL;DR Testis kanseri 15-44 yaş arası erkeklerde en yaygın kanser — Türkiye'de yıllık 1000+ yeni vaka , küresel insidans…
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.
TL;DR
Testis kanseri 15-44 yaş arası erkeklerde en yaygın kanser — Türkiye'de yıllık 1000+ yeni vaka, küresel insidans son 30 yılda 2-3 kat arttı. Genç popülasyon kanseri olarak özel öneme sahip. %95+ 5 yıl sağkalım modern tedaviler ile (Lance Armstrong gibi metastatik vakada bile %70-80). Risk faktörleri: İnmemiş testis (kriptorşidizm — en güçlü, 4-8x risk, erken cerrahi koruyucu), testis kanseri ailesel öyküsü, önceki kontralateral testis kanseri, gonadal disgenezi, HIV, sigara. 2 ana histoloji: (1) Seminom (%50-60) — daha iyi prognoz, radyasyon + sisplatin çok duyarlı. (2) Non-seminom (NSGCT — %40-50) — embriyonel karsinom, yolk sak tümörü, koriokarsinom, teratom karışım. AFP yükselir (yolk sak), β-hCG (koriokarsinom, %15 seminom). LDH genel. Saf seminom AFP normal. Belirti: Ağrısız sert testis kitlesi (en sık), boyut büyüme, ağırlık hissi, alt karın/skrotal hafif ağrı, akut ağrı (intraskrotal kanama, torsiyon ile karışır), jinekomasti (hCG yüksek koriokarsinom), sırt ağrısı (retroperitoneal LN metastaz). Tanı: Skrotal USG (altın standart — solid kitle, hipoekoik, dopplerde damar artışı), tümör belirteçleri (AFP, β-hCG, LDH), toraks-abdomen-pelvis BT (evreleme). Tedavi: İnguinal radikal orşiektomi (transskrotal değil — semen yayımı önler) — tek seçenek, tanı + tedavi birarada. Sonra histoloji + belirteç + görüntü ile evreleme. Evreleme: Evre I (testise lokalize, %75 vaka), Evre II (retroperitoneal LN, %20), Evre III (uzak metastaz, %5). Adjuvan tedavi: Seminom Evre I — aktif gözlem, adjuvan karboplatin tek doz veya retroperitoneal RT. NSGCT Evre I — gözlem (düşük risk) veya BEP 1 kür (yüksek risk — LVI+, embriyonel karsinom). Evre II-III: BEP (Bleomisin + Etopozid + Sisplatin) 3-4 kür — %90+ sağkalım. Yan etki: Bleomisin pulmoner fibroz, sisplatin nefro/oto/nörotoksisite. Salvage: Yüksek doz kemoterapi + otologojik kemik iliği nakli (refrakter). Korunma + erken tanı: Aylık testis kendi muayene (15-44 yaş erkek) — banyo sonrası, ılık (skrotum gevşek). Fertilite koruma: Tedavi öncesi sperm bankalama şart (kemoterapi azospermi yapabilir). Kırmızı bayrak: Ağrısız testis kitlesi, hızlı büyüyen sertlik, jinekomasti + skrotal değişim, kilo kaybı + sırt ağrısı — acil üroloji + USG.
İçindekiler
- Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri
- Histoloji: Seminom ve NSGCT
- Belirti ve Klinik
- Kendi Muayene Tekniği
- Tanı: USG ve Belirteçler
- Orşiektomi ve Evreleme
- BEP Kemoterapisi
- Fertilite Koruma
- KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri
Yaş
- 15-44 yaş erkeklerde en yaygın kanser
- Pik 25-35
- 60+ yaş nadir (lenfoma şüphesi)
Yaygınlık
- Türkiye: 1000+/yıl
- Avrupa ABD: 60K
- İnsidans artıyor (anlamı net değil — çevresel?)
Risk faktörleri
- Kriptorşidizm (inmemiş testis) — RR 4-8
- Aile öyküsü (1. derece akraba: %5-10 RR)
- Önceki kontralateral testis kanseri (%5 ipsi)
- Gonadal disgenezi (Klinefelter, vd.)
- HIV (seminom)
- Testis atrofisi
- Sigara
İnmemiş testis önemli
- Erken orşiopeksi (2 yaş öncesi) riski azaltır ama elimine etmez
- 30 yaş sonrası testis kanseri taraması özellikle inmemişlik öyküsünde
2. Histoloji: Seminom ve NSGCT
Seminom
- %50-60
- Daha yavaş seyirli
- Radyasyon + sisplatin çok duyarlı
- AFP NORMAL (saf seminom)
- β-hCG hafif yüksek olabilir (%15)
- Tipik 30-40 yaş
Non-seminom germ hücreli tümör (NSGCT)
- %40-50
- 4 alt tip karışım:
- Embriyonel karsinom
- Yolk sak tümörü (AFP yükseltir)
- Koriokarsinom (β-hCG çok yüksek)
- Teratom (mature/immature)
- Daha agresif, hızlı yayılım
- 20-35 yaş
Karışık tümör
- Çoğu NSGCT karışıktır
- Tedavi en saldırgan komponente göre
Diğer (nadir)
- Leydig hücreli (hormonal)
- Sertoli hücreli
- Testis lenfoması (yaşlı erkek)
3. Belirti ve Klinik
Klasik
- Ağrısız sert testis kitlesi (en sık — %70-80)
- Boyut artışı
- Ağırlık hissi
- Alt karın/skrotal hafif ağrı
Akut
- İntra-tümoral kanama (akut ağrı — torsiyon ile karışır)
- Travma + masa fark edilir
Metastatik
- Sırt ağrısı (retroperitoneal LN)
- Solunum (akciğer metastaz)
- Karın ağrısı
- Boyun lenfadenopati (sol supraklavikuler — Virchow nodu)
- Jinekomasti (β-hCG yüksek koriokarsinom)
Geç başvuru
- Türkiye'de "şikayet etmedik, geç fark ettik" yaygın
- Erkek sağlık utancı
- Eğitim eksikliği
4. Kendi Muayene Tekniği
Ne zaman?
- Aylık
- Banyo sonrası veya banyoda
- Ilık ortam (skrotum gevşek)
Nasıl?
- Aynanın önünde dur
- Skrotuma bak (asimetri, şişlik, kızarıklık)
- Testis tek tek iki el ile muayene
- Başparmak + işaret-orta parmak arasında yuvarlama
- Düz, oval, yumuşak normal
- Üst arka epididim normal yapı (yumru sanılır)
- Sertlik, düzensizlik, ağrısız kitle → doktor
Normal anatomi
- Testis: oval, yumuşak
- Epididim: arka yüzde uzanan virgül şekli
- Spermatik kord: yukarıya uzanan tubuler yapı
Anormal
- Sert nodül
- Boyut değişimi
- Ağırlık, dolgunluk
- Skrotal şişme (varikosel ile karışır)
Akşam saatleri / okuldan/işten sonra
- "Bu hafta ne keşfettim?" rutinine ekle
5. Tanı: USG ve Belirteçler
Skrotal USG (altın standart)
- Solid hipoekoik kitle
- Doppler — damar artışı
- Boyut, sayı
- Karşı testis kontrol
Ayrı tanı USG'de
- Hidrosel (sıvı)
- Spermatosel (epididim kisti)
- Varikosel (genişlemiş ven)
- Epididimit (ağrılı, kızarık, kuyruktan başlar)
- Torsiyon (akut, Doppler akım yok)
Tümör belirteçleri (kan)
- AFP (alfa-fetoprotein) — yolk sak, embriyonel
- β-hCG — koriokarsinom (yüksek), seminom (%15)
- LDH — genel tümör yükü
- Saf seminom AFP normal (yüksek ise NSGCT komponenti var)
Görüntüleme (evreleme)
- Toraks-abdomen-pelvis BT (kontrastlı)
- Beyin MR (semptomatik veya yüksek belirteç)
- Kemik sintigrafi (kemik ağrısı varsa)
Biyopsi — kontraendike!
- Skrotal cilt invazyon → tümör yayımı
- İnguinal radikal orşiektomi hem tanı hem tedavi
Sperm bankalama
- Tedavi öncesi 1-2 örnek
- Kemoterapi/RT azospermi yapabilir
6. Orşiektomi ve Evreleme
İnguinal radikal orşiektomi
- Karın ön duvar inguinal kesi (transskrotal değil!)
- Spermatik kord yüksek bağlanır
- Testis + spermatik kord + epididim çıkarılır
- 1-2 saat, genel/spinal anestezi
Protez
- Estetik kaygı varsa silikon implant aynı seansta
Evreleme (AJCC)
- Evre I: Testise lokalize, belirteç normal sonrası
- Evre II: Retroperitoneal lenf nodu (IIA <2 cm, IIB 2-5, IIC >5)
- Evre III: Uzak metastaz veya supradiaphragmatic LN
IGCCCG risk
- İyi prognoz (BEP %90+ kür)
- Orta prognoz
- Kötü prognoz (yüksek belirteç, viseral non-pulmoner metastaz)
Adjuvan seçenekler — Evre I Seminom
- Aktif gözlem (5 yıl yoğun takip — tercih)
- Adjuvan karboplatin AUC 7 tek doz
- Retroperitoneal RT (eskimiş — sekonder kanser riski)
Adjuvan — Evre I NSGCT
- Aktif gözlem (düşük risk — LVI yok, embriyonel <%40)
- 1 kür BEP (yüksek risk — LVI+)
- RPLND (retroperitoneal lenf nodu disseksiyonu) — sınırlı
RPLND
- Sinir koruyucu modifiye
- Ejakülasyon koruma
- NSGCT teratom rezidu için
7. BEP Kemoterapisi
BEP rejimi
- Bleomisin — günlük 30 IU SC haftada × 9-12 hafta
- Etopozid — 100 mg/m² × 5 gün
- Platinum (sisplatin) — 20 mg/m² × 5 gün
- 3 hafta arayla
Endikasyon
- Evre II-III germ hücreli
- 3 kür (iyi prognoz)
- 4 kür (orta-kötü prognoz)
Etkinlik
- İyi prognoz %90+ kür
- Lance Armstrong (metastatik) kürü
Yan etki
- Bleomisin pulmoner fibroz (kümülatif doz)
- Sisplatin nefrotoksisite, ototoksisite, periferik nöropati
- Etopozid: mielosupresyon, sekonder lösemi (%1)
- Nausea, kusma, mukozit
- Saç dökülmesi
- Fertilite kaybı
Bleomisin almayan alternatif
- VIP (etopozid + ifosfamid + sisplatin)
- Pulmoner sorun varsa
- Daha yoğun
Salvage
- TIP, VIP kemoterapi
- Yüksek doz + otologjik kemik iliği nakli (refrakter)
Rezidüel kitle
- BEP sonrası
- Seminom: ≥3 cm + PET pozitif → cerrahi/RT
- NSGCT: ≥1 cm → RPLND (canlı tümör/teratom dışla)
8. Fertilite Koruma
Sperm bankalama
- Tedavi öncesi 1-2 örnek
- Türkiye'de büyük şehir sperm bankaları
- Cryopreservation
- 10-20 yıl saklama
Kemoterapi etkisi
- BEP geçici (yıllarda kendi normalleşir %50)
- Yüksek kümülatif doz: kalıcı
Tek testis sonrası fertilite
- Çoğu erkek tek sağlam testisle çocuk sahibi olabilir
- Düşük testosteron olabilir → TRT bazı vakada
Testosteron replasmanı
- Tek testis sonrası bazı erkekte hipogonadizm
- TRT (jel, enjeksiyon) → semptom + biyokimya iyileşir
Estetik
- Silikon protez kozmetik
Psikoseksüel destek
- Vücut imajı, mahremiyet endişeleri
9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
KIRMIZI bayraklar
- Ağrısız sert testis kitlesi — derhal USG
- Hızla büyüyen sertlik
- Jinekomasti + skrotal anormallik
- Kilo kaybı + sırt ağrısı (metastaz)
- Kalp + akciğer belirti (akciğer metastaz)
SSS
S: Testis kanseri iyileşir mi? A: %95+ 5 yıl sağkalım — modern onkolojinin başarı hikayesi.
S: Tek testis ile çocuk olur mu? A: Evet, çoğu — sperm bankalama yine de önerilir.
S: Testis kendi muayene ne kadar sıklıkla? A: Aylık banyo sonrası. 15-44 yaş erkek.
S: Kriptorşidizm geçirdim, risk? A: 4-8x risk. Erken orşiopeksi koruyucu ama yetmez — yıllık muayene + 30 yaş sonrası dikkat.
S: USG ağrılı mı? A: Hayır — non-invaziv, 10-15 dk.
S: Lance Armstrong gerçek mi? A: Evet — metastatik testis kanseri (akciğer + beyin) kürü oldu. Doping ayrı tartışma.
S: HPV testis kanserine yol açar mı? A: HAYIR — testis kanserinde HPV ilişkili değil. Penis ve oral kanserlerde rolü var.
S: Cinsel hayatım etkilenir mi? A: Tek testis kalsa bile testosteron + sperm üretimi devam eder çoğu vakada. Cinsel fonksiyon korunur.
10. Doktorclub Hekim Notu
Testis kanseri genç erkeğin en kürlenebilir kanseri — %95+ sağkalım. Aylık kendi muayene (banyoda) erken tanının anahtarı — Türkiye'de erkek sağlığı utancı + eğitim eksikliği geç başvuruya neden oluyor. Ağrısız sert testis kitlesi → derhal üroloji + USG. İnguinal orşiektomi tanı ve tedavi birarada. BEP kemoterapisi evre II-III için kür sağlar (Lance Armstrong vakası). Sperm bankalama tedavi öncesi şart — fertilite koruma. Kriptorşidizm öyküsü olanlar yaşam boyu izlem. Bleomisin pulmoner fibroz + sisplatin nefro/oto/nörotoksisite uzun süreli yan etki — yıllık sağkalan takibi gerekli. Türkiye SGK karşılar tüm tedaviyi. Doktorclub'da üroloji ve onkoloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
11. Kaynakça
- Honecker F et al. EAU Guidelines on Testicular Cancer (2024 update).
- Williams SD et al. BEP Chemotherapy in Germ-Cell Tumors (classic). N Engl J Med. 1987.
- Einhorn LH. Curing Testicular Cancer with Cisplatin. Lancet. 2018 (review).
- IGCCCG — International Germ Cell Cancer Collaborative Group Risk Classification (1997, updated).
- NCCN Guidelines — Testicular Cancer (v3.2024).
- Türk Üroloji Derneği — Testis Kanseri Konsensüsü (2023).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Şüpheli testis bulgusunda derhal üroloji değerlendirmesi.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: