Üriner İnkontinens: Stres, Sıkışma, Karışık Tip — Modern Tedavi Seçenekleri

Üriner inkontinens istemsiz idrar kaçırma — Türkiye yetişkin kadın %30-40, yaşlı erkek %15. Yaşam kalitesini ciddi etkiler, sosyal izolasyon, depresyon, düşme + kalça kırığı (gece tuvalete). Sıklıkla utanma nedeniyle bildirilmez — hekim sormalı. 4 ana tip: (1) Stres inkontinens (SUI) — öksürük, hapşırma, kahkaha, ağır kaldırma — karın içi basınç artar, pelvik taban + üretra sfinkter zayıf kaçırma. Kadında postpartum, multipariteli, menopoz, erkek prostat cerrahisi sonrası. (2) Urgency inkontinens (UUI) / Aşırı Aktif Mesane (OAB) — ani şiddetli idrar isteği, tuvalete yetişememe. Detrüsör hiperaktivitesi. Nörolojik (MS, Parkinson, inme) veya idiyopatik. (3) Karışık — SUI + UUI. (4) Overflow — mesane dolar, taşma. BPH, diyabetik nöropati, omurilik yaralanması. Tanı: Anamnez (sızıntı tetik, sıklık, gece tuvalete), işeme günlüğü 3 gün, idrar analizi + kültür, postvoid rezidü (USG), ürodinamik (karmaşık vakada). Pelvik muayene (kadın — prolapsus, atrofi), prostat muayene (erkek). Tedavi: (1) Yaşam tarzı: Kilo kaybı, sigara bırakma, kafein/alkol azaltma, sıvı ayarlama (akşam azalt), kabızlık tedavisi. (2) Pelvik taban egzersizi (Kegel): SUI birinci basamak. Doğru teknik kritik — fizyoterapist eğitim önerilir. Biofeedback, vajinal koniler. (3) Mesane antrenmanı: Urgency için zamanlı işeme. (4) İlaç (urgency): Antimuskarinik: oksibutinin (Ditropan), tolterodin (Detrol), solifenasin (Vesicare), trospium. Yan etki: ağız kuruluğu, kabızlık, bilişsel bulanıklık (yaşlı dikkat). β3 agonist (mirabegron — Betmiga) — alternatif, ağız kuruluğu yok, hipertansiyon takibi. Vibegron (yeni). (5) Topikal östrojen (postmenopozal kadın — vajinal krem) — urgency + atrofi. (6) Mesane botoks (intravezikal) — dirençli urgency, sistoskopik. (7) Sakral nöromodülasyon (InterStim) — sakral sinir kök stimülasyon. Tibial nöromodülasyon (PTNS) alternatif. (8) Cerrahi SUI: Mid-urethral sling (TVT — tension-free vaginal tape, TOT — trans-obturator) — kadın altın standart. Burch kolposüspansiyon (eskimiş). Erkek: sling, artifisiyel üriner sfinkter (AUS — radikal prostatektomi sonrası altın standart). (9) Pesar — pelvik organ prolapsus eşliğinde. Türkiye SGK: Cerrahi karşılar, ilaç çoğu raporlu. Kırmızı bayrak: Akut idrar retansiyonu (overflow + ağrı), hematüri, sürekli sızıntı (fistül), sphincter disfonksiyonu + nörolojik defisit (kauda equina).

1. İnkontinens Tipleri
2. Tanı: Anamnez ve İşeme Günlüğü
3. Yaşam Tarzı ve Kegel
4. Antimuskarinik vs Mirabegron
5. Mesane Botoks ve Nöromodülasyon
6. Cerrahi: Mid-urethral Sling
7. Erkek İnkontinensi
8. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
9. Doktorclub Hekim Notu
10. Kaynakça

Stres (SUI)

• Öksürük, hapşırma, ağır kaldırma
• Karın içi basınç ↑
• Pelvik taban + üretra sfinkter zayıf
• Kadın: postpartum, multipar, menopoz
• Erkek: prostat cerrahisi sonrası

Urgency (UUI) / OAB

• Ani şiddetli idrar isteği
• Tuvalete yetişememe
• Detrüsör hiperaktivitesi
• Sık tuvalete (>8/gün), nokturnal (>1)
• İdiyopatik veya nörolojik

Karışık

• SUI + UUI
• En sık tip
• Hangisi baskın belirle, ona göre tedavi

Overflow

• Mesane doldur, sürekli sızıntı
• Tıkanma (BPH, üretral darlık)
• Detrüsör hiporeflektör (DM, omurilik)
• Postvoid rezidü yüksek

Fonksiyonel

• Bilişsel/mobilite engeli — fizyolojik mesane normal
• Demanslı, immobil hasta

Sürekli (continuous)

• Fistül (vezikovajinal, üreterovajinal)

Anamnez

• Tetikleyici (öksürük vs urgency)
• Sıklık, gece
• Doğum öyküsü, menopoz
• Prostat cerrahi
• İlaçlar (diüretik, alfa-blocker, antikolinerjik)
• Komorbidite (DM, MS, Parkinson)

İşeme günlüğü (3 gün)

• Sıvı alımı
• İşeme zamanı + hacim
• Sızıntı epizodları + neden
• Pad kullanımı

Fizik muayene

• Kadın: Pelvik (atrofi, prolapsus, sızıntı kontrol — öksürtüp test)
• Erkek: Prostat
• Nörolojik (alt extremite, anal tonus, S2-S4)

Laboratuvar

• İdrar analizi + kültür (UTI dışla)
• Glikoz (DM)
• Kreatinin

USG

• Postvoid rezidü
• Hidronefroz
• Mesane duvar kalınlığı

Ürodinamik

• Karmaşık, cerrahi öncesi
• Detrüsör aktivitesi
• Sfinkter işlevi

Sistoskopi

• Hematüri, anatomik şüphe

Yaşam tarzı

• Kilo kaybı %5-10 — SUI belirgin azalır
• Sigara bırak (öksürük)
• Kafein/alkol azalt
• Sıvı ayarlama (akşam azalt, total normal)
• Kabızlık tedavisi (lif, sıvı)
• Düzenli işeme aralık

Kegel (pelvik taban egzersizi)

• SUI birinci basamak
• Doğru kas (idrar tutmaya çalışıyor gibi, pelvis aşağı kasılır)
• 8-12 kasılma × 3-4 set/gün
• Her kasılma 8-10 sn
• Fizyoterapist eğitimi şart (yanlış teknik %50)

Biofeedback

• Vajinal/anal sensör
• Doğru kası bul

Vajinal koniler

• Ağırlık artırma
• 15 dk/gün

Pessary

• POP eşlik
• Mekanik destek

Vajinal lazer

• Atrofi
• Sınırlı kanıt

Yaşam tarzı + Kegel

• SUI %50-70 vakada yeterli
• 3-6 ay denemeli

Antimuskarinik (M3 reseptör)

• Detrüsör hiperaktiviteyi azaltır
• Oksibutinin (Ditropan) — yaygın, ucuz, yan etki yüksek
• Tolterodin (Detrol)
• Solifenasin (Vesicare) — selektif
• Trospium (kan-beyin bariyer geçmez)
• Fesoterodin (Toviaz)

Yan etki

• Ağız kuruluğu (en yaygın)
• Kabızlık
• Bulanık görme
• Bilişsel bulanıklık (yaşlı, demans riski uzun süre)
• Tartışmalı: demans uzun kullanım — kaçın yaşlı

Mirabegron (Betmiga, Astellas)

• β3 reseptör agonisti
• Detrüsör gevşemesi (depolama)
• Ağız kuruluğu YOK
• HT yapabilir (kontrol)
• Yaşlıda tercih (kognitif etki yok)

Vibegron (yeni)

• β3 agonist
• Hipertansiyon etkisi daha az

Kombinasyon

• Antimuskarinik + mirabegron
• Dirençli OAB

Topikal östrojen

• Postmenopozal urgency + atrofi
• Vajinal krem (estradiol)
• Sistemik HRT'den farklı (lokal)

İntravezikal botoks

• Onabotulinum toxin A
• Sistoskopik mesane duvarına 20-30 nokta
• 100 IU başlangıç
• 6-9 ay etki
• Tekrarlama

Endikasyon

• Dirençli OAB
• İlaç başarısız/intolerans
• Nörojenik mesane

Yan etki

• İdrar retansiyonu (CIC — temiz aralıklı kateterizasyon gerekebilir)
• UTI
• Hematüri hafif

Sakral nöromodülasyon (InterStim — Medtronic)

• Sakral 3. sinir kökü elektrot
• İmplant generator
• 2 aşamalı (test sonra kalıcı)

Endikasyon

• Dirençli urgency
• Üriner retansiyon
• Fekal inkontinens (bazı)

PTNS (Posterior Tibial Nerve Stimulation)

• Ayak bileği nöromodülasyon
• Haftalık ofiste seans
• Non-invaziv alternatif

TVT (Tension-free Vaginal Tape)

• Polipropilen mesh
• Üretra altı
• Vajinal yaklaşım
• Suprapubik çıkış

TOT (Trans-Obturator Tape)

• Obturator foramen
• Daha az mesane perforasyon

Etkinlik

• %85-90 SUI iyileşme
• Uzun süreli sonuç iyi

Yan etki

• Mesh erozyon (vajinal)
• Üriner retansiyon
• Disparen
• Tartışma: 2016+ FDA POP mesh uyarı (SUI sling daha az risk)

Eski cerrahi

• Burch kolposüspansiyon (terk edilmiş — etkili ama invaziv)

Bulking ajanı

• Üretra çevresine enjeksiyon
• Hafif SUI
• Daha az invaziv

Endikasyon

• Konservatif başarısız
• Yaşam kalitesi düşük
• Genç + aktif

Postprostatektomi SUI

• Radikal prostatektomi sonrası
• %5-15 kalıcı
• 1 yıl Kegel, sonra cerrahi düşün

AUS (Artifisiyel Üriner Sfinkter)

• Altın standart
• Üretra çevresine balon (manuel deflasyon)
• Skrotal pompa

Erkek sling

• Hafif-orta SUI
• AUS'a alternatif

Urgency erkek

• BPH ile karışır
• Alfa-blocker (BPH) + antimuskarinik kombinasyon
• Mirabegron tercih (BPH ile uyumlu)

Overflow

• BPH tıkanma
• TURP, lazer
• CIC veya kalıcı kateter

KIRMIZI bayraklar

• Akut idrar retansiyonu + ağrı → kateter
• Hematüri → sistoskopi, mesane kanseri dışla
• Sürekli sızıntı → fistül
• Nörolojik defisit + sphincter → kauda equina, acil MR
• Ateş + sistemik bulgular → ürosepsis

SSS

S: Kegel ne kadar sürede etki eder? A: 6-12 hafta. Doğru teknik kritik — fizyoterapist eğitim.

S: Antimuskarinik mi mirabegron mu? A: Yaşlı + bilişsel risk → mirabegron tercih. Genç + KVH yok → ikisi de.

S: Mesane botoks kalıcı mı? A: 6-9 ay etki. Tekrarlanır.

S: Sling cerrahi sonra ne kadar? A: 1-2 hafta kısıtlama. 6 hafta tam normal.

S: Hamilelikte ne yapayım? A: Kegel + pessary. Cerrahi postpartum.

S: Pad nasıl seçeyim? A: Sızıntı miktarına göre. Tena, Depend, yerel markalar.

S: AUS erkek için nasıl çalışır? A: Manuel deflate (idrar yapmadan önce), otomatik şişme.

Üriner inkontinens yaygın ama bildirilmeyen, yaşam kalitesini ciddi etkileyen sorun — yaşlı kadında %40, yaşlı erkek %15. Hekim sormalı — utanma engeli. SUI birinci basamak Kegel (doğru teknik fizyoterapist eğitimi). Urgency için antimuskarinik (yaşlıda bilişsel risk) veya mirabegron tercih. Mesane botoks + sakral nöromodülasyon dirençli vakada. Mid-urethral sling (TVT, TOT) SUI cerrahi altın standart, postprostatektomi SUI için AUS erkek altın. Yaşam tarzı (kilo, kafein, sigara) her hastada. Topikal östrojen postmenopozal kadında ek değer. Düşme + kırık riski geceleri tuvalete → osteoporoz takip. Doktorclub'da üroloji, jinekoloji, fizik tedavi uzmanlarına ulaşabilirsiniz.

1. AUA/SUFU Guidelines — Overactive Bladder (2024 update).
2. Lukacz ES et al. Urinary Incontinence in Women. JAMA. 2017.
3. NICE Guideline NG123 — Urinary Incontinence in Women (2019, update 2024).
4. Türk Üroloji Derneği — İnkontinens Konsensüsü (2023).
5. ICI (International Consultation on Incontinence) — 7th Edition (2023).

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. İnkontinens değerlendirmesi üroloji veya jinekoloji uzmanı tarafından yapılmalıdır.