Bilim insanları, hastaların bağışıklık hücrelerini kanserle savaşan özel hücrelere dönüştürebilen yapay zeka destekli bir platform geliştirdi. Danimarka Teknik Üniversitesi (DTU) ve ABD'deki Scripps Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen bu teknoloji sayesinde, etkili protein moleküllerinin keşfi yıllar değil, sadece 4–6 hafta sürüyor. Bu moleküller, bağışıklık hücrelerine adeta yeni bir "göz" kazandırarak kanser hücrelerini hedef alabiliyor.
Kanser Hücrelerine Yönelik Hassas Füze Gibi Hücreler
Geleneksel yöntemlerde T hücrelerinin kanser hücrelerini tanıyıp hedef alması zorlu ve uzun bir süreç. Yeni yapay zeka platformu ise bilgisayar ortamında tasarlanan proteinlerle, bağışıklık hücrelerinin sadece kanserli hücreleri hedef almasını sağlıyor. Böylece sağlıklı dokular zarar görmeden, tümörlere yönelik hassas saldırılar gerçekleştirilebiliyor.
Araştırmada, yaygın bir kanser hedefi olan NY-ESO-1 molekülü üzerinde testler yapıldı. Bilgisayarda tasarlanan “minibağlayıcı” proteinler, bu moleküle başarıyla bağlandı. Bu proteinlerle güçlendirilen T hücreleri “IMPAC-T” adı verilen yeni hücrelere dönüştürüldü ve laboratuvar ortamında kanser hücrelerini etkili şekilde yok ettiği gözlemlendi. Ayrıca bu yöntem, metastatik melanomlu bir hastada belirlenen başka bir hedefe yönelik olarak da başarıyla uygulandı.
Yapay Zeka ile Güvenlik Taraması
Yeni yöntem sadece etkili değil, aynı zamanda güvenli. Bilim insanları, “mini-bağlayıcı” proteinlerin sağlıklı hücrelerde bulunan pMHC molekülleriyle etkileşime girip girmeyeceğini yapay zeka ile önceden test etti. Bu “sanal güvenlik kontrolü” sayesinde, potansiyel yan etkiler oluşturan proteinler deney öncesinde elendi ve güvenli tedavi seçenekleri belirlendi.
Yeni yöntemin insanlar üzerinde klinik denemelere başlaması için yaklaşık beş yıl gerektiği tahmin ediliyor. Bu tedavi, mevcut CAR-T hücre tedavisine benzer şekilde uygulanacak: Hastadan alınan kan örneğinden bağışıklık hücreleri izole edilip, laboratuvarda yapay zeka tarafından tasarlanan proteinlerle güçlendirilecek ve tekrar hastaya verilecek. Bu gelişmiş hücreler, vücutta kanser hücrelerini hassas şekilde bularak yok edecek.
