Singapur Ulusal Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma, yapay zeka ile göz retinasının incelenmesinin bilişsel gerileme ve demans riskini öngörebileceğini ortaya koydu. Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan çalışma, retina yaşlanma biyobelirteçlerinin beyin sağlığı yönetiminde yeni bir araç olabileceğini vurguluyor.
Araştırmacılar, standart göz görüntülerinden retinanın biyolojik yaşını hesaplayan RetiPhenoAge adlı yeni bir derin öğrenme tabanlı biyobelirteç geliştirdi. Singapur’daki hafıza kliniklerinden 500’den fazla katılımcı üzerinde yapılan analizler, retina biyolojik yaşı daha yüksek olan kişilerin beş yıl içinde bilişsel bozulma veya bunama geliştirme riskinin %25–40 oranında arttığını gösterdi.
Çalışma, daha geniş bir doğrulama için İngiltere Biobank verileriyle de test edildi. 33.000’den fazla katılımcının incelendiği bu veriler, 12 yıllık takipte yüksek RetiPhenoAge değerlerinin bunama riskini artırdığını ortaya koydu. Böylece yöntemin farklı popülasyonlarda da güçlü bir öngörü aracı olduğu doğrulandı.
Sonuçlar, retinal yaşlanmanın nörodejenerasyonla bağlantılı biyolojik süreçleri yansıttığını da ortaya koydu. Beyin taramaları ve kan biyobelirteçleriyle yapılan analizler, RetiPhenoAge’in beyin değişiklikleri ve yaşlanmaya bağlı protein farklılıklarıyla uyumlu olduğunu gösterdi. Bu durum, retina taramasının bilişsel sağlık için invazif olmayan bir alternatif ölçüm aracı olabileceğini destekliyor.
Araştırmacılar, bu yöntemin rutin sağlık kontrollerine kolayca entegre edilebileceğini ve toplum düzeyinde uygun maliyetli bir tarama aracı sunabileceğini belirtiyor. Böylece belirtiler ortaya çıkmadan risk altındaki kişiler tespit edilerek erken müdahale ve daha etkili tedavi sağlanabilecek. Ekip, çalışmayı farklı coğrafyalarda genişletmeyi ve klinik uygulamalarda kullanıma sunmayı hedefliyor.
