Estetik İşlemlerde Alerjik Reaksiyon: Kızarıklıktan Anafilaksiye Belirtiler ve Ne Yapılmalı?

Estetik işlemlerde alerjik reaksiyon nedir?

Alerjik reaksiyon, bağışıklık sisteminin aslında zararsız bir maddeye aşırı tepki vermesidir. Estetik işlemlerde bu madde uygulanan ürün, ürünün içindeki yardımcı maddeler, uyuşturucu krem, lokal anestezik (bölgesel uyuşturucu ilaç), eldiven ya da işlem sonrası kullanılan bakım ürünleri olabilir.

İşlem sonrasında görülen her kızarıklık veya şişlik alerji değildir. İğnenin, lazerin veya peelingin dokuda yarattığı beklenen tepki de kızarıklık ve şişliğe yol açar. Alerjiyi düşündüren şey genellikle kaşıntı, kurdeşen (kabarık, kaşıntılı lekeler), işlem bölgesinin dışına yayılma veya ürünün temas ettiği alanın sınırlarıyla uyumlu bir döküntüdür.

Hangi tepkiler normaldir, hangileri alerji olabilir?

Bu tablo genel bir yol göstericidir, tanı koymaz. Emin değilseniz uygulayan hekiminizi arayın. Nefes alma veya yutma güçlüğü varsa hiçbir zaman beklemeyin.

Anafilaksi nedir? Ne zaman 112 aranmalı?

Anafilaksi, birden fazla organı etkileyen, hızla ilerleyebilen ve hayatı tehdit edebilen ağır bir alerjik reaksiyondur. Genellikle maddeyle karşılaştıktan sonraki dakikalar içinde başlar. Estetik işlemlerde çok seyrektir; ancak erken tanınması ve hızlı tedavi edilmesi hayat kurtarır.

Anafilaksi şüphesinde 112’yi aradıktan sonra yalnız kalmayın. Baş dönmesi veya bayılma hissi varsa sırtüstü uzanıp bacaklarınızı yükseltmeniz, nefes almakta güçlük çekiyorsanız oturur pozisyonda kalmanız önerilir. Daha önce hekiminiz tarafından size reçete edilmiş bir adrenalin oto-enjektörü varsa, size öğretildiği şekilde kullanın ve yine de 112’yi arayın. Belirtiler düzelse bile tekrar edebileceği için acil serviste değerlendirilmeniz gerekir.

İşlemi yapan kliniklerin bu tür seyrek acil durumlara hazırlıklı olması, yani acil ilaç ve ekipmanın el altında, ekibin ilk müdahaleyi bilir durumda olması beklenir. Bunu işlemden önce sormak yerinde bir sorudur; “Medikal Estetik İçin Klinik ve Hekim Seçerken 10 Maddelik Güvenlik Kontrol Listesi” sayfasında bu konu ele alınmıştır.

Alerjik reaksiyon ne zaman başlar, ne kadar sürer?

Alerjik tepkiler başlama zamanına göre kabaca ikiye ayrılabilir. Hızlı tepkiler genellikle maddeyle karşılaştıktan sonraki dakikalar ile birkaç saat içinde başlar; kurdeşen, kaşıntı, yüzde şişlik ve en ağır biçimiyle anafilaksi bu gruptadır. Bu yüzden enjeksiyon işlemlerinden sonra kısa bir süre klinikte beklemeniz istenebilir.

Geç tepkiler ise saatler veya günler sonra ortaya çıkar. Temas dermatiti bunun tipik örneğidir: kaşıntılı döküntü ürünle temastan bir iki gün sonra belirginleşebilir. Hafif tepkilerin çoğu tetikleyici ortadan kalktığında günler içinde geriler; ancak ne kadar süreceği kişiye ve nedene göre değişir.

Belirtinin ne zaman başladığını not etmek, hekiminizin tepkinin türünü anlamasına yardımcı olur. Hangi ürünü ne zaman kullandığınızı, döküntünün nerede başlayıp nereye yayıldığını kısaca yazmanız yeterlidir.

Lokal anestezik alerjisi: gerçekten alerji mi, yoksa bayılma mı?

Birçok kişi diş hekiminde ya da bir işlem sırasında yaşadığı fenalık nedeniyle uyuşturucu ilaca alerjisi olduğunu düşünür. Oysa yapılan kapsamlı incelemeler, lokal anesteziklere karşı gerçek alerjinin çok seyrek olduğunu göstermektedir. Bu tür olayların büyük kısmı başka nedenlere bağlıdır.

En sık karışan durum vazovagal bayılmadır. İğne, ağrı, kan görme veya kaygı; kalp atışının yavaşlamasına ve tansiyonun düşmesine yol açabilir. Kişi solgunlaşır, terler, bulantı ve baş dönmesi hisseder, bazen kısa süre bilincini kaybeder. Uzanıp bacaklar kaldırıldığında genellikle dakikalar içinde düzelir ve kaşıntı, kurdeşen ya da nefes darlığı eşlik etmez.

Bazı lokal anestezik karışımlarında bulunan damar daraltıcı madde de kısa süreli çarpıntı, titreme veya huzursuzluğa neden olabilir; bu da alerji değildir. Yine de ayrımı her zaman hekim yapmalıdır. Daha önce bir uyuşturucu ilaçla sorun yaşadıysanız bunu ayrıntılarıyla anlatın; gerekirse hekiminiz sizi alerji uzmanına yönlendirebilir.

Uyuşturucu krem ve bakım ürünlerine bağlı temas dermatiti

Temas dermatiti, cildin dokunduğu bir maddeye karşı gelişen kaşıntılı, kızarık, bazen kabarcıklı ve pullanan bir tepkidir. Estetik işlemlerde işlem öncesi sürülen uyuşturucu kremler, antiseptik solüsyonlar, eldiven malzemesi, yara bakım kremleri, güneş koruyucular veya parfümlü kozmetikler buna yol açabilir.

Bu tepkinin tipik özelliği, döküntünün ürünün sürüldüğü alanın sınırlarıyla uyumlu olmasıdır. Belirtiler bazen hemen değil, bir iki gün içinde başlar. Bazı uyuşturucu kremler alerji olmadan da cildi tahriş edebilir ve geçici kızarıklık veya solukluk yapabilir. Şüphelendiğiniz ürünü kullanmayı bırakın ve hekiminize ürünün adını söyleyin.

Dolgu, botulinum toksin ve hyaluronidaz enzimine alerji olur mu?

Hyaluronik asit dolgulara ve botulinum toksine karşı ciddi alerjik reaksiyonlar seyrektir. Dolgu sonrası haftalar veya aylar sonra ortaya çıkan şişlik ve kızarıklıklar ise çoğu zaman klasik alerji değil, bağışıklık sisteminin geç tepkisi veya başka nedenlere bağlı tablolardır; bunlar “Dolgu Komplikasyonları” sayfasında ayrıca anlatılmaktadır.

Hyaluronik asit dolguyu çözmek için kullanılan hyaluronidaz enzimine karşı alerjik reaksiyonlar da bildirilmiştir. Seyrek olmakla birlikte, özellikle daha önce bu enzimle karşılaşmış kişilerde ya da arı veya eşek arısı sokmasına alerjisi olanlarda risk artabilir. Bu nedenle bu tür alerji öykünüzü hekiminize söylemeniz önemlidir.

Dolgu sonrası şişliğin alerji mi, beklenen ödem mi yoksa damar sorunu mu olduğunu ayırt etmek muayene gerektirir. Beklenen şişliğin seyri için “Morarma ve Şişlik”, acil dolaşım belirtileri için “Dolgu Sonrası Ne Zaman Acil” sayfalarına bakabilirsiniz.

Hekiminiz ne yapabilir?

• Hafif ve yerel tepkilerde bölgeyi muayene eder, şüpheli ürünü belirlemeye çalışır ve gerekirse uygun bir tedavi planlar.
• Temas dermatitinde tetikleyici ürünün bırakılmasını ve cilde uygun bakımı önerebilir; gerekirse yama testi için dermatoloji uzmanına yönlendirebilir.
• Anafilakside acil tedavinin temeli adrenalindir; klinikte veya acil serviste sağlık ekibi tarafından uygulanır ve hasta bir süre gözlem altında tutulur.
• Lokal anestezik ya da başka bir ilaçla gerçek alerji şüphesinde, ileride güvenle tedavi olabilmeniz için alerji uzmanına yönlendirme yapabilir.

Hangi ilacın, ne kadar süreyle kullanılacağına muayene eden hekim karar verir. Antihistaminik veya kortizonlu ilaçları kendi başınıza başlamanız, özellikle ağır bir reaksiyonun ilk belirtilerini gizleyebileceği için önerilmez.

Bir alerjik reaksiyon geçirdiyseniz, tepkiye neyin yol açtığını öğrenmeye çalışmak ileride güvenle tedavi olabilmeniz için önemlidir. Hekiminizden size uygulanan tüm ürünlerin ve ilaçların listesini isteyin ve bu bilgiyi sonraki tüm hekimlerinizle paylaşın.

Evde ne yapabilirsiniz, neleri yapmamalısınız?

• Nefes, yutma veya bilinçle ilgili herhangi bir belirti varsa evde beklemeyin; 112’yi arayın.
• Hafif ve yerel bir tepkide şüphelendiğiniz krem ve kozmetik ürünleri bırakın, bölgeyi kaşımayın.
• Döküntünün ve şişliğin fotoğrafını çekin; ne zaman başladığını, neyi kullandığınızı not edin.
• Eski reçetelerden kalan ilaçları veya başkasına önerilmiş kremleri kullanmayın.
• Tepki geçmeden aynı bölgeye yeni bir işlem veya yeni bir ürün denemeyin.

Alerjik reaksiyon riskini azaltmak için neler yapılabilir?

• İşlemden önce tüm alerjilerinizi söyleyin: ilaçlar, lokal anestezikler, lateks, arı sokması, gıdalar, kozmetik ürünler.
• Daha önce bir estetik işlem, dişçi ya da ameliyat sırasında yaşadığınız tepkiyi ayrıntılarıyla anlatın; hangi ürün kullanıldığını biliyorsanız belirtin.
• Astım, egzama, kronik kurdeşen gibi alerjik hastalıklarınızı ve düzenli kullandığınız ilaçları bildirin.
• Kullanılan ürünün adının ve lot numarasının kaydınıza geçmesini isteyin; bir tepki olursa hangi ürünün sorumlu olabileceği bilinir.
• Kliniğin acil durumlara hazırlıklı olup olmadığını sorun; işlemi hekim tarafından, sağlık kuruluşunda yaptırın.
• İşlem sonrası yalnız hekiminizin önerdiği bakım ürünlerini kullanın; yeni kozmetik denemeyi iyileşme sonrasına bırakın.

Bir tepki yaşadıysanız sonraki adımlar için “Estetik İşlem Sonrası Komplikasyon Olursa Ne Yapmalı” sayfasına bakabilirsiniz. Bölgede artan kızarıklık, ısı ve akıntı varsa alerjiden çok enfeksiyon düşünülebilir; bu konuda “Estetik İşlem Sonrası Enfeksiyon” sayfası yardımcı olabilir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Ağır alerji belirtilerinde vakit kaybetmeden 112’yi arayın.