Şeker hastası yer fıstığı yiyebilir mi?
Yer fıstığı kan şekerini az etkiler; tuzlu kavrulmuş fıstık ve şekerli fıstık ezmesi ise ayrı düşünülmelidir.
Kısa cevap
Evet. Yer fıstığı aslında bir baklagildir ama beslenme rehberlerinde kuruyemişlerle birlikte sayılır. Az karbonhidrat, lif ve tekli doymamış yağ içerir; kan şekerini az etkiler. Türkiye Beslenme Rehberi’ne göre 27–30 adet (bir avuç) yer fıstığı bir porsiyondur.
Yer fıstığı: besin değeri
| 100 g | 1 porsiyon (1 avuç, 27–30 adet (30 g), 30 g) | |
|---|---|---|
| Enerji | 567 kcal | 170 kcal |
| Karbonhidrat | 16,1 g | 4,8 g |
| Şeker (doğal dahil) | 4,7 g | 1,4 g |
| Lif | 8,5 g | 2,6 g |
| Protein | 25,8 g | 7,7 g |
| Yağ | 49,2 g | 14,8 g |
| Doymuş yağ | 6,3 g | 1,9 g |
| Sodyum | 18 mg | 5 mg |
| Potasyum | 705 mg | 212 mg |
| Fosfor | 376 mg | 113 mg |
| Kalsiyum | 92 mg | 28 mg |
| Demir | 4,6 mg | 1,4 mg |
| K vitamini | 0 µg | 0 µg |
| Karbonhidrat değişimi | 1,1 | 0,3 |
USDA kaydı: Peanuts, all types, raw (#172430). “—”: kayıtta değer yok. 1 karbonhidrat değişimi ≈ 15 g.
Diyabette
- Yer fıstığı az karbonhidrat ve lif içerir; tek başına kan şekerini az etkiler. Diabetes UK, lif için düşük karbonhidratlı kaynaklar olarak kuruyemiş ve tohumları önerir.
- Amerikan Diyabet Derneği, diyabette kuruyemiş ve tohumları öne çıkaran beslenme düzenlerini önerir.
- Yağ oranı yüksek olduğu için kalorisi de yüksektir; Diabetes UK, yağın karbonhidrat ve proteinin iki katından fazla kalori verdiğini hatırlatır. Avuçla değil, ölçerek yiyin.
- Diabetes UK, çikolata, kek ve bisküvi yerine tuzsuz kuruyemişi daha sağlıklı bir ara öğün olarak önerir.
Tansiyon ve kalp sağlığında
Çiğ ya da tuzsuz kavrulmuş yer fıstığı tuz açısından sorun değildir; tuz, kavrulurken eklenen tuzdan gelir. Diabetes UK tuzlu kuruyemişi tuzun başlıca kaynakları arasında sayar; NHS de ara öğünde tuzsuz kuruyemişi önerir. Tuz yüksek tansiyona yol açabildiği için etiket üzerinde "tuzsuz" ibaresini arayın.
Diabetes UK ↗NHS ↗Böbrek hastalığında
Yer fıstığı potasyum ve fosfor içerir. Ulusal Böbrek Vakfı kuruyemiş ve tohumları porsiyon başına yüksek potasyumlu besinler arasında sayar; fosforun da proteinden zengin besinlerde, kuruyemişler dahil, doğal olarak bulunduğunu belirtir. NIDDK’ye göre bitkisel besinlerdeki fosfor hayvansal besinlerdekinden daha az emilir. Böbrek hastalığınız varsa ne kadar yiyebileceğinizi hekiminiz ve diyetisyeninizle belirleyin.
National Kidney Foundation ↗National Kidney Foundation ↗NIDDK (NIH) ↗Sofrada nasıl tüketilir?
Yer fıstığı Türkiye’de çoğunlukla kavrulmuş çerez, fıstık ezmesi ya da tatlı ve kurabiyelerde kullanılır.
- Fıstık ezmesini şeker ve tuz eklenmemiş olarak seçin; Türkiye Beslenme Rehberi fıstık ezmesini isteğe bağlı besinler arasında sayar.
- Kavrulmuş fıstığı tuzsuz alın ve kendinize bir porsiyon ayırın.
- Fıstığı salata ya da sebze yemeğine eklemek, çerez gibi sınırsız yemekten daha kolay ölçülür.
Sık sorulan sorular
Fıstık ezmesi diyabette yenir mi?
Şeker eklenmemiş sade fıstık ezmesi az miktarda yenebilir. Kalorisi yüksektir; ekmeğe ince sürün ve etiketteki şeker ile tuz bilgisine bakın.
T.C. Sağlık Bakanlığı ↗Diabetes UK ↗Bebeğime fıstık ezmesi verebilir miyim?
Ek gıdaya geçişten itibaren fıstık ezmesi ekmeğe ince sürülerek verilebilir; tek başına kaşıkla verilmez. Bütün fıstık beş yaşından küçük çocuklarda boğulma riski taşır. Ailede alerji öyküsü varsa önce hekiminize danışın.
NHS ↗Tuzlu fıstık tansiyonu etkiler mi?
Tuzlu kuruyemiş tuzun başlıca kaynaklarındandır ve tuz tansiyonu yükseltebilir. Tuzsuz fıstığı seçin.
Diabetes UK ↗NHS ↗Yer fıstığı alerjisi nasıl anlaşılır?
Yer fıstığı en sık alerji yapan besinlerdendir. Yedikten sonra kaşıntılı döküntü, dudak ve yüzde şişme, öksürük ya da karın ağrısı olursa hekiminize başvurun. Dil ve boğazda ani şişme ya da nefes almakta zorlanma acil durumdur; 112’yi arayın.
NHS ↗Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.
Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin.
Kaynaklar ve dayanaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı · Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ↗
Ülke bağlamı: Türkiye · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2022
- NHS · Fat: the facts ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-14
- Diabetes UK · Carbohydrates and diabetes: What you need to know ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:
- American Diabetes Association · 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes—2026 ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü:
- Diabetes UK · Fats and diabetes ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:
- Diabetes UK · Sugar and diabetes ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:
- Diabetes UK · Salt and diabetes ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü:
- NHS · Salt in your diet ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-04-17
- National Kidney Foundation · Potassium in Your CKD Diet ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-05-05
- National Kidney Foundation · Phosphorus and Your Diet ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2024-07-16
- NIDDK (NIH) · Healthy Eating for Adults with Chronic Kidney Disease ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2025-01
- NHS · Foods to avoid giving babies and young children ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-02-18
- NHS · Food allergy ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2026-08-20
- USDA · FoodData Central (SR Legacy) ↗
Ülke bağlamı: ABD · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2019-04
Bağlantılı sayfalar
Beslenme rehberleri
Sürüm ve değişiklik kaydı
- — İlk taslak hazırlandı. Diyetisyen ve dil incelemesi bekleniyor.
Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri