İlaç–besin etkileşimi · İlaç–besin etkileşimleri
Demir ilacı çayla, kahveyle ya da sütle içilir mi? Demir hapı nasıl alınır?
Çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta demirin emilimini azaltabilir; ilaçla bunlar arasında birkaç saatlik ara bırakmak önerilir.
Kısa cevap
Demir ilacı, demir eksikliği anemisini tedavi etmek ya da önlemek için kullanılır. Bazı yiyecek ve içecekler demirin vücuda geçmesini azaltır.
Kaynakların önerdiği kural şudur: demir ilacını çay, kahve, süt ve süt ürünleri ya da yumurtayla birlikte almayın; ilaçla bunlar arasında 2 saat ara bırakın. Mümkünse ilacı aç karnına alın. Mideniz rahatsız oluyorsa yemekle ya da yemekten sonra almak da olur.
Neden etkileşir?
Demir ilacındaki demirin ancak bir kısmı bağırsaktan kana geçer. Çay ve kahvedeki bazı maddeler, süt ürünlerindeki kalsiyum ve yumurtadaki bazı bileşenler demire bağlanarak emilimini azaltabilir.
Aç karnına alınan demir daha iyi emilir. Ancak bazı kişilerde bulantı, mide ağrısı ve kabızlık yapabilir. Bu durumda ilacı yemekle almak, emilimi biraz azaltsa da tedaviye devam etmenizi kolaylaştırır. C vitamininin demir emilimini artırdığı düşünülür; bu yüzden bazı hekimler ilacı portakal suyuyla almayı önerebilir.
NHS ↗NHS ↗NHS ↗Hangi besin ve içecekler?
Demir ilacının emilimini azaltabilenler:
- çay
- kahve
- süt, yoğurt ve peynir gibi süt ürünleri
- yumurta
- kalsiyum, magnezyum ya da çinko içeren takviyeler
- antiasitler ve diğer mide ilaçları
Demir ilacının birlikte alındığında etkisini azaltabildiği ilaçlar da vardır. Bazı antibiyotikler, tiroid ilacı levotiroksin, kemik erimesi ilaçları ve Parkinson ilacı levodopa bunlar arasındadır.
NHS ↗NHS ↗NHS ↗Ne yapmalısınız?
- Demir ilacını mümkünse yemekten yarım saat önce ya da yemekten 2 saat sonra alın.
- Mideniz rahatsız oluyorsa yemekle ya da yemekten hemen sonra alabilirsiniz.
- Tableti bir bardak suyla bütün olarak yutun; emmeyin, çiğnemeyin.
- Çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta için ilaçtan sonra 2 saat bekleyin.
- Başka ilaçlarınızla demir ilacı arasında da ara bırakın; ne kadar ara gerektiğini eczacınıza sorun.
- Kalsiyum, magnezyum ya da çinko içeren takviye kullanıyorsanız hekiminize söyleyin.
- Hekiminiz önerdiyse ilacı portakal suyuyla ya da C vitaminiyle alabilirsiniz.
- İlacı hekiminizin söylediği süre boyunca kullanın; kendinizi iyi hissettiğinizde kendiliğinizden bırakmayın.
Yanlış bilinenler
Yanlış: Demir ilacı içiyorsam çayı tamamen hayatımdan çıkarmalıyım.
Doğru: Kaynaklar çayı yasaklamaz; ilaçla çay arasında 2 saat ara bırakılmasını önerir. Aynı kural demirden zengin bir öğün için de geçerlidir.
Yanlış: Dışkım koyulaştıysa ilaç bana dokunuyor demektir.
Doğru: Demir ilacı kullanırken dışkının koyulaşması sık görülür ve genellikle zararsızdır. Ancak katran gibi siyah, yapışkan ya da kanlı dışkı farklıdır ve hemen değerlendirilmelidir.
NHS ↗NHS ↗Ne zaman hekime ya da acile başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda hekiminize hemen başvurun:
- katran gibi siyah, yapışkan, kırmızı ya da kanlı dışkı, özellikle kendinizi kötü hissediyorsanız
112’yi arayın ya da acil servise gidin:
- dudak, ağız, boğaz ya da dilde ani şişme, nefes almakta zorluk
- bir çocuğun demir ilacı yuttuğundan şüpheleniyorsanız ya da siz fazla ilaç aldıysanız: kusma, karın ağrısı, ishal, kan kusma, nöbet ya da bilinç kaybı olabilir. Demir ilacını çocukların göremeyeceği ve ulaşamayacağı yerde saklayın; aşırı dozu ölümcül olabilir.
Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, dudak ya da dilde şişlik, durmayan kusma veya göğüs ağrısı varsa 112’yi arayın.
Türkiye’de
Türkiye’de çay günün her saatinde içilir ve kahvaltı peynir, süt ve yumurtayla yapılır. Demir ilacını bu kahvaltıyla birlikte almak, ilacın etkisini azaltabilir. İlacı kahvaltıdan önce suyla almak ve çayı 2 saat sonraya bırakmak ya da ilacı öğle ile ikindi arasında, çay ve süt ürünlerinden uzak bir saate yerleştirmek pratik çözümlerdir.
NHS ↗NHS ↗Hekim ve diyetisyen için not
Oral demire yanıt yetersizse önce alım koşullarını sorgulayın: çay, kahve, süt ürünü ya da yumurtayla birlikte alım; kalsiyum, antiasit veya proton pompası inhibitörü kullanımı. Gastrointestinal yan etkiler uyumu bozuyorsa yemekle alım ya da hekimin uygun gördüğü alternatif zamanlama düşünülebilir. Levotiroksin, tetrasiklin, kinolon, bisfosfonat ve levodopa ile birlikte kullanımda zaman ayırması gerekir.
NHS ↗NHS ↗NHS ↗Sık sorulan sorular
Demir ilacından sonra ne kadar süre çay içmemeliyim?
NHS, demir ilacını aldıktan sonra çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta için 2 saat beklenmesini önerir.
NHS ↗NHS ↗Demir ilacını yemekle alabilir miyim?
En iyi aç karnına emilir. Ama mideniz bulanıyor ya da ağrıyorsa yemekle ya da yemekten hemen sonra alabilirsiniz.
NHS ↗NHS ↗Demir ilacıyla alkol içebilir miyim?
NHS’ye göre demir ilacı kullanırken alkol içmek ilaçla etkileşim yönünden sorun değildir. Kendi sağlık durumunuz için hekiminize danışın.
NHS ↗Demir ilacı kabızlık yaptı, ne yapabilirim?
Meyve, sebze ve tahıllarla lif alımınızı artırın, bol su için ve düzenli yürüyün. Şikâyetiniz geçmiyorsa hekiminize ya da eczacınıza söyleyin.
NHS ↗Görüşmeye bir soruyla gidin
Demir ilacımı günün hangi saatinde almam benim için en uygun olur? Kullandığım diğer ilaç ve takviyelerle arasına ne kadar süre koymalıyım? Kan değerlerime ne zaman yeniden bakılacak?
Uluslararası kaynaklar, yerel uygulama
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Besin değerleri, porsiyonlar ve öneriler ülkeye göre değişebilir. Türkiye’de güncel resmî öneriler (Türkiye Beslenme Rehberi) ve hekiminiz esas alınır.
Kaynaklar ve dayanaklar
- NHS · How and when to take ferrous sulfate ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-02-09
- NHS · Common questions about ferrous sulfate ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-02-09
- NHS · Taking ferrous sulfate with other medicines and herbal supplements ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-02-09
- NHS · Side effects of ferrous sulfate ↗
Ülke bağlamı: UK · Kaynak kontrolü: · Kaynak tarihi: 2023-02-09
Bağlantılı sayfalar
Mutfak Tıbbı’nda diğer konular
Sürüm ve değişiklik kaydı
- Yazan
- Doktorclub Sağlık Editörleri
- Tıbbi ve beslenme incelemesi
- Uzman incelemesi sürüyor
- İnceleme tarihi
- Uzman incelemesi sürüyor
- Sürüm
- 1.0.0
- — Kaynaklı ilk taslak hazırlandı. Tıbbi, beslenme ve dil incelemesi bekleniyor.
Doktorclub editoryal içeriği · Yapay zekâ desteğiyle, kaynaklara dayanarak hazırlanmıştır. Uzman incelemesi sürüyor; tamamlandığında inceleyenin adı ve tarihi bu sayfada gösterilir. Bilgilendirme, hekim ve diyetisyen değerlendirmesinin yerine geçmez. Bu sayfa tanı koymaz, ilaç ya da doz önermez; ilacınızı hekiminize danışmadan değiştirmeyin. İçerik düzeltmesi bildir · Yayın ilkeleri · Tıbbi inceleme politikası