“Botoks etdirənin üzü donuqlaşır” mifi: elm nə deyir?

Qısa cavab: xeyr, botulinum toksin proseduru üzü özlüyündə donuqlaşdırmır. Uyğun dozada və düzgün nöqtələrə edilən prosedurda məqsəd mimikanızı qoruyaraq müəyyən qırışları yumşaltmaqdır. Donuq görünüş daha çox lazım olduğundan yüksək doza, geniş sahəyə tətbiq və ya fərdi olmayan planlaşdırma ilə bağlıdır və təsiri müvəqqətidir.

Botulinum toksin necə işləyir?

Botulinum toksin sinirdən əzələyə gedən 'yığıl' siqnalını müvəqqəti olaraq azaldır. Beləliklə, inyeksiya edilən əzələ daha az yığılır və həmin əzələnin hərəkəti ilə yaranan qırışlar (məsələn, qaşarası, alın və ya göz kənarı xətləri) yumşalır.

Təsir yalnız inyeksiya edilən əzələlərdə və onların yaxın ətrafında görünür. Üzümüzdə ifadə yaradan çoxlu əzələ var; prosedur adətən onlardan yalnız bir neçəsinə edilir. Buna görə də düzgün planlaşdırılmış prosedurda gülmək, qaş qaldırmaq və ya təəccüblənmək kimi ifadələr qorunur; yalnız bu ifadələr zamanı yaranan xətlər daha az nəzərə çarpır.

'Donuq' görünüş nə vaxt yaranır?

Bəzi insanlarda prosedurdan sonra üz ifadəsiz, 'maska kimi' görünür. Bunun adətən aşağıdakı səbəblərlə bağlı olduğu düşünülür:

• İnsanın əzələ gücünə və ehtiyacına görə lazım olduğundan yüksək dozadan istifadə edilməsi
• Çox geniş sahəyə, çoxsaylı nöqtəyə prosedur edilməsi
• Alın əzələsinin tamamilə hərəkətsiz qoyulması; bu, bəzən qaşlarda ağırlıq hissinə və ya qaşın düşməsinə də səbəb ola bilər
• İnsanın üz quruluşu, mimikası və gözləntisi qiymətləndirilmədən standart sxemin tətbiq edilməsi
• Məhsulun hədəf əzələdən kənara yayılması

Bəzi insanlar isə bilərəkdən daha aydın təsir istəyirlər. Yəni 'donuq' və ya 'təbii' görünüş böyük ölçüdə müayinədə edilən planlaşdırmadan və sizin gözləntinizdən asılıdır.

Doza və inyeksiya nöqtələri niyə vacibdir?

Botulinum toksinin təsiri dozadan asılıdır: daha aşağı doza əzələni qismən boşaltdığı halda, daha yüksək doza hərəkəti daha çox azaldır. Əzələ gücü insandan insana dəyişir; məsələn, kişilərdə üz əzələləri adətən daha güclüdür. Buna görə də vahid 'standart doza' hər kəsə eyni nəticəni vermir.

İnyeksiya nöqtələrinin yeri və dərinliyi də nəticəyə təsir edir. Eyni nahiyədə fərqli nöqtələrə edilən prosedurlar fərqli ifadə yarada bilər. Məsələn, qaşın vəziyyəti alın əzələsinə hansı nöqtələrdən inyeksiya edildiyinə görə dəyişə bilər. Bu təfərrüatlar prosedurun üz anatomiyasını yaxşı bilən həkim tərəfindən edilməsinin niyə vacib olduğunu göstərir.

Təbii nəticə necə planlaşdırılır?

Təbii nəticə üçün ən vacib addım müayinədə həkiminizlə açıq danışmaqdır. Aşağıdakıları müzakirə etməyiniz faydalı ola bilər:

• Hansı xətlərin sizi narahat etdiyi və hansı ifadələrinizi qorumaq istədiyiniz
• Peşəniz və ya gündəlik həyatınız baxımından mimikanızın nə qədər vacib olduğu
• İlk dəfə etdirirsinizsə, daha ölçülü dozadan başlanması və lazım olduqda nəzarət müayinəsində qiymətləndirmə aparılması
• Əvvəllər etdirdiyiniz prosedurlarda nəyi bəyəndiyiniz, nəyi bəyənmədiyiniz

Təsir adətən bir neçə gün ərzində başlayır və tam nəticə bir neçə həftə ərzində görünür. Buna görə də nəticəni ilk günlərdə deyil, həkiminizin tövsiyə etdiyi nəzarət vaxtında qiymətləndirmək daha düzgündür.

Donuq görünüş olarsa, keçirmi?

Bəli. Botulinum toksinin təsiri müvəqqətidir və əzələ hərəkəti zamanla geri qayıdır. Təsir adətən 3–4 ay davam edir; bu müddət insandan, nahiyədən və dozadan asılı olaraq dəyişə bilər. Nəticədən razı deyilsinizsə, bunu proseduru aparan həkimlə danışmağınız və növbəti prosedurun buna uyğun planlaşdırılmasını istəməyiniz tövsiyə olunur.

Göz qapağının aydın düşməsi, ikiqat görmə, udma və ya nəfəs almada çətinlik kimi əlamətlər isə 'donuq görünüş' deyil; bunlar dərhal tibbi qiymətləndirmə tələb edən vəziyyətlərdir. Belə əlamətiniz olarsa, gözləmədən 112-yə (və ya yerli təcili yardım nömrəsinə) zəng edin.

Nəticə

'Botoks etdirənin üzü donuqlaşır' şayiəsi lazım olduğundan yüksək dozada və ya fərdə uyğun olmayan planlaşdırma ilə edilən bəzi prosedurların görünən nəticələrindən yaranıb. Lakin bu, prosedurun qaçılmaz nəticəsi deyil. Ətraflı məlumat üçün “Botulinum toksin” məqaləmizə baxa bilərsiniz.