Kimyəvi pilinq: nədir, kimə uyğundur, sağalma prosesi necə keçir?

Kimyəvi pilinq nədir, necə işləyir?

Kimyəvi pilinqdə dəriyə turşu tərkibli məhlul çəkilir. Bu məhlul dərinin ən üst qatlarındakı hüceyrələrin bir-birinə bağlılığını zəiflədir və ya bu qatlarda nəzarətli zədə yaradır. Sonra dəri özünü bərpa edərkən səthdə daha hamar və yeni təbəqə yaranır; daha dərin pilinqlərdə alt qatlarda kollagen istehsalı da stimullaşdırılır.

Pilinqlər təsir etdikləri dərinliyə görə üç qrupa bölünür. Dərinlik istifadə olunan maddənin növündən, qatılığından, dəridə qalma müddətindən, dərinin necə hazırlandığından və neçə qat çəkildiyindən asılıdır.

Kosmetik məhsullardakı aşağı qatılıqlı turşularla həkimin etdiyi pilinq eyni şey deyil. Yüksək qatılıqlı turşuların evdə istifadəsi yanığa və keçməyən ləkəyə səbəb ola bilər.

Hansı məqsədlərlə istifadə olunur?

• Günəş ləkələri və bəzi piqment pozuntuları
• Melazma (hamiləlik maskası) kimi ləkələrdə – digər müalicələrə əlavə olaraq və diqqətlə seçilmiş pasiyentlərdə
• Akne və bəzi sızanaq izləri
• İncə xətlər və günəş zədəsi ilə bağlı toxuma pozuntusu
• Kələ-kötür, tutqun görünən dəri səthi

Dərin qırışlar, sallanma və dərin çökək izlər kimi problemlərdə səthi pilinqlərin təsiri məhduddur. Ləkələr barədə daha ətraflı məlumatı “Dəridə ləkələr və melazma” yazımızda tapa bilərsiniz.

Kimə uyğundur?

Səthi pilinqlər uyğun maddə və qatılıq seçildikdə bir çox dəri tipində edilə bilər. Orta və dərin pilinqlər isə daha seçilmiş pasiyentlərdə, daha diqqətli qiymətləndirmə ilə aparılır.

Bu qərarda dəri tipi həlledicidir. Tünd dərili şəxslərdə və asanlıqla ləkə qalan dəridə iltihabdan sonrakı hiperpiqmentasiya, yəni prosedurdan sonra dərinin tündləşməsi riski daha yüksəkdir. Buna görə də bu şəxslərdə adətən daha səthi pilinqlərə üstünlük verilir və prosedurdan əvvəl dərinin hazırlanmasına diqqət yetirilir.

Kimə uyğun deyil, nəyə diqqət etməli?

• Ağızdan A vitamini törəməsi olan akne dərmanı (izotretinoin) qəbul edənlər və ya onu yaxın vaxtlarda dayandıranlar: dərinin sağalması pozula bilər; həkim qiymətləndirməsi olmadan pilinq edilməməlidir.
• Krem şəklində retinoid (A vitamini törəməsi) və ya başqa turşulu məhsul istifadə edənlər: dəri daha həssas ola bilər; bu məhsulların prosedurdan nə qədər əvvəl dayandırılacağını həkiminiz deyəcək.
• Uçuq (herpes) keçirmiş şəxslər: pilinq uçuğun alovlanmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə orta və dərin pilinqlərdə qoruyucu dərman lazım ola bilər; bunu mütləq bildirin.
• Müalicə nahiyəsində aktiv infeksiya, açıq yara, aktiv uçuq, ekzema və ya psoriazın kəskinləşməsi
• Keloid və ya qalın çapıq qalmasına meyil
• Hamiləlik və əmizdirmə: bir çox pilinq maddəsi üçün kifayət qədər təhlükəsizlik məlumatı yoxdur; prosedur adətən təxirə salınır. Hamiləlik və ya əmizdirmə vəziyyətinizi mütləq həkiminizə deyin.
• Prosedurdan sonra günəşdən qoruna bilməyəcək şəxslər (məsələn, açıq havada iş, yaxınlaşan məzuniyyət)
• Dərin pilinqlərdə ürək ritminin pozulması, böyrək və ya qaraciyər xəstəliyi: fenol tərkibli məhlullar bu orqanlara təsir edə bildiyi üçün ətraflı qiymətləndirmə və nəzarət lazımdır.

Bu siyahı tam deyil; bütün sağlamlıq vəziyyətinizi və qəbul etdiyiniz dərmanları həkiminizə deyin.

Kim etməlidir, harada edilməlidir?

Pilinqin nəticəsi böyük ölçüdə proseduru aparan şəxsin bilik və təcrübəsindən asılıdır. Hansı maddənin, hansı qatılıqda və nə qədər müddətə istifadə ediləcəyinə dəri tipinizi və probleminizi qiymətləndirən həkim qərar verməlidir. Hansı pilinqi kimin və harada edə biləcəyi Türkiyədə Sağlık Bakanlığının (Türkiyə Səhiyyə Nazirliyinin) qaydaları ilə müəyyən olunur. Orta və dərin pilinqlər tibbi prosedurdur; həkim tərəfindən, uyğun nəzarət imkanları olan tibb müəssisəsində edilməlidir.

Tünd dərili şəxslərdə pilinq təcrübəsi xüsusilə vacibdir, çünki yanlış seçim rəngin geri dönməz dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.

Prosedurdan əvvəl hazırlıq

• Prosedurdan əvvəlki həftələrdə günəşdən qorunmağa başlayın; günəşdə qaralmış dəriyə pilinq edilmir.
• Həkiminiz lazım bilsə, prosedurdan əvvəl dərini hazırlayan kremlər istifadə etməyi tövsiyə edə bilər; nə vaxt başlayacağınızı həkiminiz deyəcək.
• Həkiminizin dediyi tarixdən etibarən retinoid, turşulu məhsul, kisə və depilyasiya mumu kimi dərini qıcıqlandıran üsulları dayandırın.
• Uçuq keçirmisinizsə, qoruyucu dərmanın lazım olub-olmadığını müzakirə edin.
• Orta və dərin pilinq üçün sağalma dövrünə uyğun vaxt ayırın; işdən icazəni və sosial planlarınızı buna görə planlaşdırın.

Prosedur günü addım-addım

1. Sağlamlıq tarixçəniz, dərmanlarınız və gözləntiləriniz yenidən nəzərdən keçirilir; məlumatlandırılmış razılıq alınır.
2. Üzünüz təmizlənir və dəri yağlardan təmizlənir. Göz ətrafı, burun kənarları və dodaq küncləri kimi həssas sahələr qorunur.
3. Pilinq məhlulu fırça, cuna və ya pambıqla bərabər şəkildə çəkilir. Bu zaman yanma, sancma və ya istilik hissi ola bilər; dərin pilinqlərdə ağrıya nəzarət və monitorinq lazımdır.
4. Məhlul müəyyən olunmuş müddət dəridə saxlanılır və ya dəridəki dəyişikliyə görə təsiri izlənilir.
5. İstifadə olunan maddəyə görə məhlul neytrallaşdırılır və ya yuyulur; bəzi pilinqlər dəridə təsirini öz-özünə tamamlayır.
6. Sakitləşdirici qulluq vasitəsi və günəşdən qoruyucu krem çəkilir; evdə qulluq və nəzarət müayinəsi planlaşdırılır.

Prosedurdan sonra: ilk 24 saat və ilk həftə

Sağalma prosesi pilinqin dərinliyinə görə nəzərəçarpan dərəcədə dəyişir:

• Soyulan dərini dartmayın, qopartmayın və qaşımayın; bu, iz və ləkə riskini artırır.
• Həkiminizin tövsiyə etdiyi nəmləndirici və qulluq vasitələrini istifadə edin; yeni məhsul sınamayın.
• Günəşdən ciddi qorunun: geniş spektrli günəşdən qoruyucu krem, papaq və kölgə birlikdə istifadə olunmalıdır.
• Dəri sağalana qədər makiyajdan, saunadan, hamamdan və intensiv idmandan uzaq durun.
• Orta və dərin pilinqdə həkiminizin verdiyi sarğı və dərman təlimatlarına tam əməl edin.

Gözlənilən yan təsirlər

• Qızartı, yanma, gərginlik və soyulma: pilinqin gözlənilən hissəsidir.
• Şişkinlik: xüsusilə orta və dərin pilinqlərdə göz ətrafında nəzərəçarpan ola bilər.
• Müvəqqəti tündləşmə: sağalma dövründə dəri müvəqqəti olaraq tündləşə bilər.
• Akneyəbənzər səpgi və ya kiçik ağ kistlər (milia)

Daha nadir, lakin vacib risklər bunlardır: iltihabdan sonrakı hiperpiqmentasiya (keçməyə də bilən tündləşmə), açıq rəngli ləkələr (hipopiqmentasiya), uçuğun alovlanması, bakterial və ya göbələk infeksiyası, uzun sürən qızartı və iz qalması. Bu risklərin bir hissəsi dərinlik artdıqca və tünd dəridə artır. Dərin pilinqlərdə həmçinin ürək ritmi və böyrəklərlə bağlı sistem riskləri var.

Həkiminiz tövsiyə etmədikcə nahiyəyə öz-özünə krem, isti və ya buz qoymayın.

Nəticə nə vaxt görünür, nə qədər davam edir?

Səthi pilinqlərdə dəri səthinin parlaqlığı və hamarlığı ilk seanslardan sonra hiss oluna bilər; lakin ləkələr və akne kimi problemlərdə nəzərəçarpan dəyişiklik üçün adətən bir neçə həftəlik fasilələrlə birdən çox seans lazımdır.

Orta dərinlikli pilinqlərdə nəticə dəri tam sağaldıqdan sonra üzə çıxır və lazım olduqda aylar sonra təkrarlana bilər. Dərin pilinqlərin təsiri daha uzunmüddətlidir, lakin sağalma prosesi və riskləri də daha çoxdur.

Heç bir pilinq dərinin qocalmasını və ya yeni ləkələrin yaranmasını dayandırmır. Nəticənin qorunması böyük ölçüdə gündəlik günəşdən qorunmadan və həkiminizin tövsiyə etdiyi qulluq rejimindən asılıdır.

Real gözlənti: pilinq nəyi edə bilməz?

• Dərinin sallanmasını düzəltmir və üzü dartmır.
• Dərin qırışları və dərin çökək izləri səthi pilinqlərlə nəzərəçarpan dərəcədə düzəltmək adətən mümkün deyil.
• Melazma kimi təkrarlanan ləkələri aradan qaldıra bilməz; yalnız digər müalicələrlə birlikdə yaxşılaşmaya töhfə verə bilər.
• Genişlənmiş damarlar və bəzi anadangəlmə ləkələr kimi problemlərdə adətən effektiv deyil.
• Bir seansda uzunmüddətli dəyişiklik gözlənilməməlidir.

Alternativlər