Τι είναι το κλασματικό laser και πώς λειτουργεί;
Η λέξη 'κλασματικό' σημαίνει ότι το φως του laser δεν δίνεται σε όλο το δέρμα, αλλά σε πολλά μικρά και χωριστά μεταξύ τους σημεία. Σε αυτά τα σημεία δημιουργούνται μέσα στο δέρμα μικροσκοπικές ζώνες θεραπείας· το υγιές δέρμα που μένει ανάμεσά τους επιταχύνει την επούλωση.
Καθώς ο οργανισμός επιδιορθώνει αυτές τις μικρές περιοχές, παράγει νέο κολλαγόνο (την υποστηρικτική πρωτεΐνη που δίνει στο δέρμα αντοχή) και η επιφάνεια του δέρματος ανανεώνεται με τον καιρό. Έτσι η υφή μπορεί να γίνει πιο λεία και οι λεπτές ρυτίδες και ορισμένες ουλές λιγότερο εμφανείς.
| Τύπος | Πώς δρα | Γενικά χαρακτηριστικά |
|---|---|---|
| Αφαιρετικό κλασματικό laser | Ανοίγει μικρές στήλες στο δέρμα εξαχνώνοντάς τες | Πιο έντονη δράση· μεγαλύτερη ανάρρωση και υψηλότερος κίνδυνος· συνήθως λιγότερες συνεδρίες |
| Μη αφαιρετικό κλασματικό laser | Θερμαίνει τις κατώτερες στιβάδες χωρίς να ανοίγει την επιφάνεια του δέρματος | Συντομότερη ανάρρωση· πιο περιορισμένη δράση, συνήθως χρειάζονται μερικές συνεδρίες |
Τα κλασματικά laser λειτουργούν σε διαφορετικά μήκη κύματος και με διαφορετικές ρυθμίσεις. Ακόμη και με τον ίδιο τύπο laser μπορεί να γίνει ήπια ή έντονη εφαρμογή· ο χρόνος ανάρρωσης και ο κίνδυνος εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις ρυθμίσεις.
Για ποιους σκοπούς χρησιμοποιείται;
- Ουλές ακμής με βαθουλώματα (ατροφικές)
- Λεπτές και μέτριου βάθους ρυτίδες, ιδίως γύρω από τα μάτια και το στόμα
- Τραχιά, ανώμαλη υφή του δέρματος και εμφανείς πόροι
- Ηλιακή βλάβη του δέρματος και ορισμένες κηλίδες
- Ουλές από χειρουργείο και τραυματισμό (όπου το κρίνει κατάλληλο ο γιατρός)
Η θεραπεία με laser δεν εξαφανίζει εντελώς τις ουλές· στοχεύει να μειώσει την εμφάνισή τους. Στις βαθιές και εκτεταμένες ουλές το laser σχεδιάζεται συνήθως μαζί με άλλες μεθόδους.
Σε ποιους ταιριάζει;
Καλή ανταπόκριση στο κλασματικό laser έχουν συνήθως όσοι έχουν πρόβλημα κατάλληλο για αυτή τη μέθοδο, δεν έχουν ενεργή δερματική νόσο και μπορούν να τηρήσουν τη φροντίδα και την αντηλιακή προστασία κατά την περίοδο της ανάρρωσης. Στο ανοιχτόχρωμο δέρμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και οι αφαιρετικοί και οι μη αφαιρετικοί τύποι.
Εφαρμογή μπορεί να γίνει και σε μέτριο και σκούρο δέρμα· σε αυτούς τους τύπους δέρματος όμως ο κίνδυνος σκουρέματος μετά τη θεραπεία είναι μεγαλύτερος. Γι' αυτό συνήθως προτιμώνται πιο συντηρητικές ρυθμίσεις, μη αφαιρετικοί τύποι και ένα προσεκτικό σχέδιο πρόληψης κηλίδων πριν και μετά τη θεραπεία. Για να εκτιμήσουν τον τύπο του δέρματός σας, οι γιατροί χρησιμοποιούν συχνά την ταξινόμηση κατά Fitzpatrick (φωτότυπος δέρματος).
Σε ποιους δεν ταιριάζει, τι πρέπει να προσέξετε;
- Στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό συνήθως συνιστάται αναβολή.
- Ενεργή λοίμωξη, ανοιχτή πληγή, ενεργός επιχείλιος έρπης ή φλεγμονώδης ακμή στην περιοχή της θεραπείας
- Δέρμα που εκτέθηκε πρόσφατα στον ήλιο ή είναι μαυρισμένο: αυξάνεται ο κίνδυνος κηλίδων και εγκαύματος.
- Τάση για χηλοειδή (υπερβολικές ουλές)
- Νόσοι που μπορεί να εξαρθούν μετά από τραυματισμό του δέρματος, όπως η λεύκη και η ψωρίαση
- Λήψη φαρμάκου για την ακμή από το στόμα, παραγώγου της βιταμίνης Α (ισοτρετινοΐνη): αν το παίρνετε ακόμη ή το διακόψατε πρόσφατα, πείτε το οπωσδήποτε. Το αν χρειάζεται αναμονή το εκτιμά ο γιατρός σας ανάλογα με τον τύπο και την έκταση του laser.
- Νόσοι που διαταράσσουν την επούλωση των τραυμάτων ή θεραπείες που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό
- Ιστορικό επιχείλιου έρπητα: ιδίως σε αφαιρετικές εφαρμογές στο πρόσωπο μπορεί να χρειαστεί προληπτικό φάρμακο.
Στην εξέταση αναφέρετε με σαφήνεια όλα τα φάρμακα και τα προϊόντα δέρματος που χρησιμοποιείτε, πότε εκτεθήκατε τελευταία φορά στον ήλιο και τα προβλήματα με ουλές ή κηλίδες που είχατε στο παρελθόν. Για την καταλληλότητα μπορεί να αποφασιστεί μόνο μετά από εκτίμηση γιατρού.
Στο κλασματικό laser το αποτέλεσμα το καθορίζουν η σωστή ρύθμιση και η φροντίδα κατά την ανάρρωση όσο και η ίδια η συσκευή. Αναφέρετε οπωσδήποτε πότε εκτεθήκατε τελευταία φορά στον ήλιο, τα φάρμακα που παίρνετε και τυχόν προβλήματα με κηλίδες ή ουλές που είχατε στο παρελθόν.
Dr. Hamza GemiciΙατρικός διευθυντής του Doktorclub · Γιατρός αισθητικής ιατρικής
Ποιος πρέπει να κάνει τη θεραπεία και πού;
Το κλασματικό laser, ιδίως στους αφαιρετικούς τύπους του, είναι ιατρική πράξη που με ακατάλληλες ρυθμίσεις μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα, ουλές που παραμένουν και αλλαγή χρώματος. Συνιστάται να γίνεται με ευθύνη και υπό την επίβλεψη γιατρού που μπορεί να εκτιμήσει τον τύπο του δέρματος και το είδος της ουλής και να αναγνωρίσει και να αντιμετωπίσει τις επιπλοκές.
Στον χώρο της θεραπείας πρέπει να υπάρχουν προστατευτικά ματιών κατάλληλα για τη συσκευή και τα μάτια σας πρέπει να προστατεύονται κατά τη θεραπεία. Στις αφαιρετικές εφαρμογές η παρακολούθηση κατά την περίοδο της ανάρρωσης είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη θεραπεία.
Προετοιμασία πριν από τη θεραπεία
- Τις εβδομάδες πριν από τη θεραπεία αποφεύγετε την ηλιοθεραπεία και το σολάριουμ· ο γιατρός σας θα σας πει το κατάλληλο διάστημα.
- Αν έχετε τάση για κηλίδες, ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει να χρησιμοποιήσετε για ένα διάστημα πριν από τη θεραπεία κρέμα που προλαμβάνει τις κηλίδες.
- Μπορεί να σας ζητηθεί να διακόψετε για λίγες μέρες πριν από τη θεραπεία τα προϊόντα με ρετινοειδή και οξέα.
- Αν έχετε ιστορικό επιχείλιου έρπητα, ρωτήστε αν χρειάζεται προληπτικό φάρμακο, ιδίως πριν από αφαιρετική εφαρμογή.
- Αν σχεδιάζεται αφαιρετική εφαρμογή, οργανώστε ανάλογα το επαγγελματικό και κοινωνικό σας πρόγραμμα για την περίοδο της ανάρρωσης.
Η ημέρα της θεραπείας βήμα προς βήμα
- Συζητούνται το ιστορικό υγείας σας, τα φάρμακά σας και οι προσδοκίες σας· εκτιμώνται ο τύπος του δέρματός σας και το πρόβλημα που θα θεραπευτεί.
- Διαβάζεται το έντυπο ενημερωμένης συγκατάθεσης· συζητούνται η διαδικασία της ανάρρωσης και οι κίνδυνοι και το έντυπο υπογράφεται.
- Η περιοχή καθαρίζεται και συνήθως απλώνεται αναισθητική κρέμα για κάποιο διάστημα πριν. Σε αφαιρετικές και έντονες εφαρμογές μπορεί να συζητηθούν επιπλέον μέθοδοι ελέγχου του πόνου.
- Εσείς και αυτός που κάνει την εφαρμογή φοράτε προστατευτικά ματιών κατάλληλα για τη συσκευή.
- Η κεφαλή του laser περνά πάνω από το δέρμα περιοχή προς περιοχή. Μπορεί να νιώσετε ζέστη, τσίμπημα ή αίσθηση σαν τσίμπημα βελόνας· τα συστήματα ψύξης μπορούν να μειώσουν την ενόχληση.
- Στο τέλος της θεραπείας η περιοχή ψύχεται, απλώνεται ένα καταπραϋντικό προϊόν και σας δίνονται αναλυτικές οδηγίες φροντίδας.
Μετά τη θεραπεία: το πρώτο 24ωρο και η πρώτη εβδομάδα
Μετά από μη αφαιρετικές εφαρμογές είναι συχνά η ερυθρότητα, το πρήξιμο και μια αίσθηση σαν ηλιακό έγκαυμα· μέσα σε λίγες μέρες το δέρμα μπορεί να ξηρανθεί και να ξεφλουδίσει λεπτά ή να πάρει πιο σκούρο χρώμα. Μετά από αφαιρετικές εφαρμογές μπορεί να υπάρξουν υγρό, κρούστες και έντονο πρήξιμο· η επούλωση της επιφάνειας διαρκεί συνήθως περίπου μία εβδομάδα, ενώ η ερυθρότητα μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.
- Ακολουθήστε τις οδηγίες καθαρισμού και ενυδάτωσης που σας έδωσε ο γιατρός σας· μην αφήνετε το δέρμα να ξεραθεί.
- Μην αφαιρείτε τις κρούστες και το δέρμα που ξεφλουδίζει.
- Τις πρώτες μέρες αποφεύγετε το μακιγιάζ, τη σάουνα, το χαμάμ, την πισίνα και την έντονη άθληση.
- Μη χρησιμοποιείτε ρετινοειδή, προϊόντα με οξέα και ερεθιστικά προϊόντα μέχρι να σας το επιτρέψει ο γιατρός σας.
- Προστατευτείτε αυστηρά από τον ήλιο: μένετε στη σκιά, φοράτε καπέλο και, όταν σας το επιτρέψει ο γιατρός σας, ξεκινήστε αντηλιακό ευρέος φάσματος.
- Ο ύπνος με το κεφάλι λίγο ψηλότερα μπορεί να μειώσει το πρήξιμο τις πρώτες μέρες.
Αναμενόμενες παρενέργειες
- Ερυθρότητα και πρήξιμο: στο μη αφαιρετικό μπορεί να διαρκέσουν λίγες μέρες, στο αφαιρετικό εβδομάδες.
- Ξηρότητα, ξεφλούδισμα και κνησμός
- Υγρό και κρούστες στις αφαιρετικές εφαρμογές
- Μικρές λευκές κύστεις (milia) ή έξαρση ακμής
- Παροδικό σκούρεμα του δέρματος: είναι πιο συχνό ιδίως στο μέτριο και σκούρο δέρμα και στο δέρμα που έχει εκτεθεί στον ήλιο.
Υπάρχουν και πιο σπάνιοι αλλά σημαντικοί κίνδυνοι: βακτηριακή ή μυκητιασική λοίμωξη ή λοίμωξη από έρπητα, ερυθρότητα που διαρκεί πολύ, ουλές και αποχρωματισμός του δέρματος (λεύκανση). Ο αποχρωματισμός μερικές φορές εμφανίζεται μήνες αργότερα και μπορεί να μην υποχωρήσει· έχει αναφερθεί πιο συχνά σε αφαιρετικές και έντονες εφαρμογές. Σε έντονες αφαιρετικές εφαρμογές γύρω από τα βλέφαρα μπορεί σπάνια να εμφανιστεί αλλαγή στο σχήμα του βλεφάρου.
Στις παρακάτω περιπτώσεις απευθυνθείτε χωρίς καθυστέρηση σε γιατρό
- Πόνος, ερυθρότητα, θερμότητα που αυξάνονται σταδιακά ή πυώδες ή δύσοσμο έκκριμα
- Πυρετός
- Μικρές φουσκάλες με υγρό σε ομάδες ή πληγές (μπορεί να είναι σημάδι λοίμωξης από έρπητα)
- Ανοιχτή πληγή ή κρούστες που διαρκούν περισσότερο από τον αναμενόμενο χρόνο
- Σχηματισμός ουλής που είναι ανάγλυφη, σκληραίνει ή προκαλεί κνησμό
- Πόνος, ερυθρότητα ή αλλαγή της όρασης στο μάτι
Πότε φαίνεται το αποτέλεσμα και πόσο διαρκεί;
Καθώς επουλώνεται η επιφάνεια του δέρματος, η υφή μπορεί να φαίνεται πιο λεία τις πρώτες εβδομάδες· η βελτίωση όμως που οφείλεται στην παραγωγή κολλαγόνου συνεχίζεται για μήνες. Γι' αυτό το αποτέλεσμα συνήθως εκτιμάται καλύτερα μερικούς μήνες μετά το τέλος της θεραπείας.
Στις μη αφαιρετικές εφαρμογές χρειάζονται συνήθως περισσότερες από μία συνεδρίες με διάστημα μερικών εβδομάδων. Στις αφαιρετικές εφαρμογές μπορεί να φανεί εμφανής αλλαγή με λιγότερες συνεδρίες· ο χρόνος ανάρρωσης και ο κίνδυνος όμως είναι μεγαλύτεροι. Ο γιατρός σας θα σας προτείνει σχέδιο ανάλογα με την κατάσταση της ουλής και του δέρματός σας.
Η βελτίωση στις ουλές ακμής συνήθως διατηρείται για μεγάλο διάστημα. Στις ρυτίδες και την ηλιακή βλάβη όμως, επειδή η γήρανση και η επίδραση του ήλιου συνεχίζονται, με τον καιρό μπορεί να εμφανιστούν νέες αλλαγές· η αντηλιακή προστασία είναι σημαντική για τη διατήρηση του αποτελέσματος.
Ρεαλιστικές προσδοκίες: τι δεν μπορεί να κάνει το κλασματικό laser;
- Δεν σβήνει εντελώς τις ουλές· στοχεύει να μειώσει την εμφάνισή τους.
- Δεν διορθώνει την έντονη χαλάρωση και το πλεονάζον δέρμα.
- Δεν διορθώνει από μόνο του τα βαθουλώματα που οφείλονται σε απώλεια όγκου.
- Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει αποτέλεσμα με μία συνεδρία· ιδίως στους μη αφαιρετικούς τύπους χρειάζονται μερικές συνεδρίες.
- Ορισμένες κηλίδες, όπως το μέλασμα, μπορεί να χειροτερέψουν μετά από laser· η θεραπεία των κηλίδων χρειάζεται ξεχωριστή εκτίμηση.
- Η ανταπόκριση διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Εναλλακτικές λύσεις
| Μέθοδος | Πώς δρα | Διάρκεια και τι να προσέξετε |
|---|---|---|
| Χημικό peeling | Απολεπίζει ελεγχόμενα τις ανώτερες στιβάδες του δέρματος | Επιλογή για την υφή και τις κηλίδες· η ανάρρωση και ο κίνδυνος διαφέρουν ανάλογα με το βάθος |
| Θεραπεία με βελόνες (microneedling) | Διεγείρει την επιδιόρθωση δημιουργώντας μικροτραυματισμούς με πολύ λεπτές βελόνες | Επιλογή για τις ουλές ακμής· χρειάζονται μερικές συνεδρίες, η ανάρρωση είναι συνήθως σύντομη |
| Microneedling με ραδιοσυχνότητες | Δίνει θερμότητα μέσα στο δέρμα μέσω βελονών | Επιλογή για ουλές ακμής και υφή· επειδή δεν εξαρτάται από τη χρωστική, μπορεί να προτιμηθεί σε ορισμένους σκούρους τύπους δέρματος |
| Μικρές χειρουργικές πράξεις για ουλές ακμής | Οι βαθιές ή στενές ουλές αντιμετωπίζονται μία προς μία | Επιλογή σε ορισμένους τύπους ουλών· συνήθως συνδυάζονται με άλλες μεθόδους |
| Εφαρμογές filler | Γεμίζουν βαθουλώματα που είναι φαρδιά και έχουν μαλακά όρια | Επιλογή σε ορισμένες ουλές· είναι προσωρινές και έχουν τους δικούς τους κινδύνους |
| Κρέμες με ρετινοειδή | Επιταχύνουν την ανανέωση του δέρματος | Αργή και περιορισμένη δράση σε λεπτές ρυτίδες και υφή· πρέπει να χρησιμοποιούνται με σύσταση γιατρού |
Χρονοδιάγραμμα φροντίδας μετά τη θεραπεία
Ημέρα θεραπείας
Η ερυθρότητα, το πρήξιμο και η αίσθηση ζέστης είναι φυσιολογικά. Ακολουθήστε τις οδηγίες καθαρισμού και ενυδάτωσης που σας έδωσε ο γιατρός σας· μη βγαίνετε στον ήλιο.
Ημέρα 1
Αποφεύγετε το μακιγιάζ, τη σάουνα, το χαμάμ, την πισίνα και την έντονη άθληση. Αν έγινε αφαιρετική εφαρμογή, μπορεί να υπάρξουν υγρό και κρούστες· μην αφαιρείτε τις κρούστες.
Ημέρα 3
Το δέρμα μπορεί να ξηρανθεί και να ξεφλουδίσει ή να φαίνεται πιο σκούρο· συνεχίστε την ενυδάτωση. Αν εμφανιστούν φουσκάλες με υγρό σε ομάδες, πόνος που αυξάνεται ή πυρετός, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.
Ημέρα 7
Στις μη αφαιρετικές εφαρμογές η ερυθρότητα έχει συνήθως μειωθεί. Στις αφαιρετικές εφαρμογές η επούλωση της επιφάνειας πλησιάζει στην ολοκλήρωση· η ερυθρότητα μπορεί να διαρκέσει περισσότερο. Αν σας το επέτρεψε ο γιατρός σας, μπορείτε να επιστρέψετε στο μακιγιάζ και τη συνηθισμένη περιποίηση.
Ημέρα 14
Χρησιμοποιείτε κάθε μέρα αντηλιακό ευρέος φάσματος. Αν παρατηρήσετε σκούρεμα, ενημερώστε τον γιατρό σας· μπορεί να αντιμετωπιστεί νωρίς.
Ημέρα 30
Αν έχουν σχεδιαστεί περισσότερες από μία συνεδρίες, μπορεί να πλησιάζει η επόμενη συνεδρία· ακολουθήστε το χρονοδιάγραμμα που σας πρότεινε ο γιατρός σας.
Ημέρα 90
Η βελτίωση που οφείλεται στην παραγωγή κολλαγόνου συνεχίζεται. Αν το συνέστησε ο γιατρός σας, το αποτέλεσμα εκτιμάται στο ραντεβού επανεξέτασης.
Ερωτήσεις για τον γιατρό σας
- Για τις δικές μου ουλές ή ρυτίδες προτείνετε αφαιρετικό ή μη αφαιρετικό laser και γιατί;
- Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος κηλίδων στον τύπο του δέρματός μου και τι πρέπει να κάνω πριν και μετά τη θεραπεία για να τον μειώσω;
- Πόσες συνεδρίες και με ποια διαστήματα σχεδιάζετε;
- Πόσες μέρες πρέπει να διακόψω τη δουλειά και την κοινωνική μου ζωή κατά την ανάρρωση;
- Έχω πάρει ισοτρετινοΐνη ή άλλα φάρμακα· επηρεάζει αυτό τον χρόνο της θεραπείας;
- Έχω ιστορικό επιχείλιου έρπητα· χρειάζεται προληπτικό φάρμακο;
- Ποιος θα κάνει τη θεραπεία και σε ποιον γιατρό μπορώ να απευθυνθώ αν προκύψει πρόβλημα κατά την ανάρρωση;
- Αρκεί το laser μόνο του ή χρειάζεται να συνδυαστεί με άλλες μεθόδους;
Συχνές ερωτήσεις
Εξαφανίζει εντελώς το κλασματικό laser τις ουλές ακμής;
Όχι. Το κλασματικό laser μπορεί να μειώσει την εμφάνιση των ουλών ακμής· δεν τις εξαφανίζει όμως εντελώς. Συνήθως χρειάζονται περισσότερες από μία συνεδρίες και στις βαθιές ουλές συνδυάζεται με άλλες μεθόδους.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο αφαιρετικό και το μη αφαιρετικό laser;
Το αφαιρετικό laser εξαχνώνει μικρές στήλες του δέρματος· η δράση του είναι πιο έντονη και ο χρόνος ανάρρωσης και ο κίνδυνος μεγαλύτεροι. Το μη αφαιρετικό laser θερμαίνει το δέρμα χωρίς να το ανοίγει· η ανάρρωση είναι συντομότερη, η δράση πιο περιορισμένη και συνήθως χρειάζονται μερικές συνεδρίες.
Πονά το κλασματικό laser;
Συνήθως χρησιμοποιείται από πριν αναισθητική κρέμα· παρ' όλα αυτά μπορεί να νιώσετε ζέστη και τσίμπημα. Η ενόχληση διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του laser, τις ρυθμίσεις και την περιοχή.
Γίνεται κλασματικό laser σε σκούρο δέρμα;
Μπορεί να γίνει· στο μέτριο και σκούρο δέρμα όμως ο κίνδυνος σκουρέματος μετά τη θεραπεία είναι μεγαλύτερος. Γι' αυτό χρειάζονται πιο συντηρητικές ρυθμίσεις, κατάλληλος τύπος laser και αυστηρή αντηλιακή προστασία.
Πόσο πρέπει να περιμένω μετά τη λήψη ισοτρετινοΐνης;
Οι απόψεις για το θέμα έχουν αλλάξει με τον καιρό και το αν χρειάζεται αναμονή διαφέρει ανάλογα με τον τύπο και την έκταση του laser. Αν παίρνετε το φάρμακο ή το διακόψατε πρόσφατα, πείτε το οπωσδήποτε στον γιατρό σας· η απόφαση πρέπει να ληφθεί από κοινού.
Μπορεί να γίνει κλασματικό laser το καλοκαίρι;
Αυτό που μετρά κυρίως είναι αν μπορείτε να προστατευτείτε από τον ήλιο. Στο δέρμα που έχει εκτεθεί στον ήλιο και είναι μαυρισμένο ο κίνδυνος κηλίδων αυξάνεται. Σε περίοδο κατά την οποία θα εκτεθείτε έντονα στον ήλιο, η θεραπεία συνήθως αναβάλλεται.
Πηγές
- 10 things to know before having laser treatment for your scar — American Academy of Dermatology (AAD)
- Acne scars: Consultation and treatment — American Academy of Dermatology (AAD)
- The spectrum of laser skin resurfacing: nonablative, fractional, and ablative laser resurfacing (Alexiades-Armenakas MR κ.ά.). PMID: 18423256 — Journal of the American Academy of Dermatology, 2008
- Current Laser Resurfacing Technologies: A Review that Delves Beneath the Surface (Preissig J κ.ά.). PMID: 23904818 — Seminars in Plastic Surgery, 2012
- ASDS Guidelines Task Force: Consensus Recommendations Regarding the Safety of Lasers, Dermabrasion, Chemical Peels, Energy Devices, and Skin Surgery During and After Isotretinoin Use (Waldman A κ.ά.). PMID: 28498204 — Dermatologic Surgery, 2017
- Many ways to firm sagging skin — American Academy of Dermatology (AAD)
Επιτροπή Ειδικών Αισθητικής Ιατρικής
Το τουρκικό πρωτότυπο αυτού του άρθρου ελέγχθηκε από την Επιτροπή Ειδικών Αισθητικής Ιατρικής του Doktorclub. Η σελίδα αυτή είναι μετάφραση που συγκρίθηκε με το πρωτότυπο και δεν έχει ακόμη ελεγχθεί από ελληνόφωνο γιατρό.
