Θεραπεία υπερβολικής εφίδρωσης (υπεριδρωσίας): αλλαντική τοξίνη και άλλες επιλογές

Τι είναι η υπερβολική εφίδρωση και γιατί εμφανίζεται;

Η εφίδρωση είναι ένας φυσικός μηχανισμός που ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος. Στην υπεριδρωσία οι ιδρωτοποιοί αδένες λειτουργούν υπερβολικά ακόμη και σε καταστάσεις που δεν απαιτούν ψύξη ή προσπάθεια. Ως αποτέλεσμα τα ρούχα μπορεί να βραχούν, η χειραψία, η χρήση χαρτιού ή πληκτρολογίου μπορεί να δυσκολέψει και ο άνθρωπος μπορεί να αποφεύγει τις κοινωνικές συναναστροφές.

Η υπερβολική εφίδρωση χωρίζεται σε δύο κύριες ομάδες. Η διάκριση αυτή είναι το σημαντικότερο βήμα για το θεραπευτικό πλάνο.

• Πρωτοπαθής εστιακή υπεριδρωσία: είναι ο συχνότερος τύπος. Συνήθως ξεκινά στην παιδική ηλικία ή στην εφηβεία· επηρεάζει συγκεκριμένες περιοχές, όπως οι μασχάλες, οι παλάμες, τα πέλματα ή το πρόσωπο, αμφοτερόπλευρα και συμμετρικά. Συχνά υπάρχει παρόμοιο οικογενειακό ιστορικό και κατά τον ύπνο συνήθως δεν υπάρχει εφίδρωση. Η αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή· δεν υπάρχει υποκείμενη νόσος.
• Δευτεροπαθής υπεριδρωσία: εμφανίζεται ως αποτέλεσμα κάποιας άλλης κατάστασης. Μπορεί να οφείλεται σε υπερλειτουργία του θυρεοειδούς, διαβήτη, ορισμένες λοιμώξεις, εμμηνόπαυση, ορισμένα φάρμακα και, σπανιότερα, σε άλλες νόσους. Συνήθως αφορά όλο το σώμα, μερικές φορές τη μία πλευρά, μπορεί να ξεκινήσει σε μεγαλύτερη ηλικία και μπορεί να συνοδεύεται από νυχτερινές εφιδρώσεις.

Στη δευτεροπαθή υπεριδρωσία ο στόχος της θεραπείας είναι η υποκείμενη αιτία της εφίδρωσης. Γι' αυτό η εφίδρωση που είναι γενικευμένη σε όλο το σώμα, ξυπνά τον άνθρωπο τη νύχτα, ξεκίνησε πρόσφατα στην ενήλικη ζωή ή αφορά μόνο τη μία πλευρά πρέπει οπωσδήποτε να διερευνηθεί από γιατρό πριν από οποιαδήποτε αισθητική θεραπεία.

Με ποιον σκοπό και σε ποιες περιοχές γίνεται η θεραπεία;

• Εφίδρωση στις μασχάλες
• Εφίδρωση στις παλάμες
• Εφίδρωση στα πέλματα
• Εφίδρωση στο πρόσωπο και στο τριχωτό της κεφαλής (σε επιλεγμένους ανθρώπους, απαιτεί πιο προσεκτικό σχεδιασμό)

Η θεραπεία συνήθως προχωρά σταδιακά: πρώτα δοκιμάζονται απλές μέθοδοι με λίγες παρενέργειες και, αν δεν αρκούν, γίνεται μετάβαση στην επόμενη βαθμίδα. Ποια βαθμίδα ταιριάζει σε εσάς καθορίζεται μαζί με τον γιατρό, ανάλογα με την περιοχή της εφίδρωσης, τη βαρύτητά της και το πόσο επηρεάζει τη ζωή σας.

Θεραπευτικές επιλογές βήμα προς βήμα

1. Καθημερινά μέτρα: βαμβακερά ρούχα που αναπνέουν, συχνή αλλαγή κάλτσας, εναλλαγή παπουτσιών και αναγνώριση των παραγόντων που αυξάνουν την εφίδρωση.
2. Αντιιδρωτικά προϊόντα: τα προϊόντα που περιέχουν άλατα αλουμινίου φράζουν προσωρινά τους πόρους του ιδρώτα. Συνήθως συστήνεται να εφαρμόζονται το βράδυ, σε εντελώς στεγνό δέρμα. Το αποσμητικό μειώνει μόνο τη μυρωδιά· δεν μειώνει την εφίδρωση. Η φαγούρα και ο ερεθισμός του δέρματος είναι οι συχνότερες παρενέργειες. Πιο ισχυρά προϊόντα χρησιμοποιούνται με σύσταση γιατρού.
3. Ιοντοφόρηση: τα χέρια ή τα πόδια τοποθετούνται σε δοχείο με νερό βρύσης και μέσα από το νερό περνά ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα. Χρησιμοποιείται κυρίως στην εφίδρωση των παλαμών και των πελμάτων. Στην αρχή χρειάζονται συχνές συνεδρίες και στη συνέχεια τακτικές συνεδρίες συντήρησης. Μπορεί να μην είναι κατάλληλη σε εγκυμοσύνη, βηματοδότη ή μεταλλικά εμφυτεύματα στο σώμα.
4. Συνταγογραφούμενα φάρμακα: μπορούν να χρησιμοποιηθούν φάρμακα από το στόμα που μειώνουν τα νευρικά σήματα προς τους ιδρωτοποιούς αδένες ή ορισμένα φάρμακα που εφαρμόζονται στο δέρμα. Μπορεί να έχουν παρενέργειες όπως ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, θολή όραση και δυσκολία στην ούρηση· σε ορισμένες παθήσεις των ματιών και του ουροποιητικού δεν είναι κατάλληλα. Τα φάρμακα αυτά πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο με ιατρική συνταγή και παρακολούθηση.
5. Ένεση αλλαντικής τοξίνης: είναι αποτελεσματική επιλογή, ιδίως στην εφίδρωση των μασχαλών και των παλαμών. Περιγράφεται αναλυτικά παρακάτω.
6. Θεραπείες με συσκευές: στις μασχάλες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ορισμένες θεραπείες με συσκευές, όπως μέθοδοι που στοχεύουν τους ιδρωτοποιούς αδένες με ενέργεια μικροκυμάτων. Η σωστή επιλογή του ατόμου είναι σημαντική.
7. Χειρουργική: στις μασχάλες μπορεί να εξεταστεί η τοπική αφαίρεση των ιδρωτοποιών αδένων ή, σε σοβαρές περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται σε άλλες μεθόδους, μια επέμβαση στη νευρική άλυσο μέσα από τη θωρακική κοιλότητα (συμπαθεκτομή). Η συμπαθεκτομή θεωρείται τελευταία βαθμίδα· η αύξηση της εφίδρωσης σε άλλες περιοχές του σώματος (αντισταθμιστική εφίδρωση) είναι σημαντική παρενέργεια και μπορεί να είναι δύσκολα αναστρέψιμη.

Πώς μειώνει η αλλαντική τοξίνη την εφίδρωση;

Η αλλαντική τοξίνη τύπου Α (στην καθομιλουμένη 'botox') μπλοκάρει προσωρινά το σήμα που πηγαίνει από τις νευρικές απολήξεις στους ιδρωτοποιούς αδένες. Έτσι η εφίδρωση μειώνεται σημαντικά στην περιοχή εφαρμογής. Η δράση αυτή είναι προσωρινή· καθώς οι νευρικές απολήξεις σχηματίζουν σταδιακά νέες συνδέσεις, η εφίδρωση επανέρχεται σιγά σιγά.

Δεν εφαρμόζεται μέσα στον μυ, όπως στη θεραπεία των ρυτίδων, αλλά ακριβώς κάτω από το δέρμα, στη στιβάδα όπου βρίσκονται οι ιδρωτοποιοί αδένες, με πολλές μικρές ενέσεις. Η εφαρμογή στις μασχάλες είναι μία από τις πιο μελετημένες και συχνές χρήσεις στην υπερβολική εφίδρωση.

Σε ποιους μπορεί να ταιριάζει;

Μπορεί να εξεταστεί σε ενήλικες με πρωτοπαθή εστιακή υπεριδρωσία που δεν ωφελούνται αρκετά από απλές μεθόδους, όπως τα αντιιδρωτικά προϊόντα, ή δεν τις ανέχονται. Το πόσο επηρεάζει η εφίδρωση τη ζωή είναι σημαντικό κριτήριο για την απόφαση θεραπείας.

Σε ποιους δεν ταιριάζει, τι πρέπει να προσέξετε;

• Γενικευμένη ή πρόσφατη εφίδρωση της οποίας η υποκείμενη αιτία δεν έχει διερευνηθεί
• Εγκυμοσύνη και θηλασμός
• Ενεργή λοίμωξη ή έξαρση δερματικής νόσου στην περιοχή εφαρμογής
• Νόσοι που επηρεάζουν τους μυς και τη νευρική αγωγή, όπως η βαριά μυασθένεια
• Ιστορικό αλλεργικής αντίδρασης σε αλλαντική τοξίνη στο παρελθόν
• Χρήση ορισμένων φαρμάκων με μυοχαλαρωτική δράση και ορισμένων αντιβιοτικών (πείτε το οπωσδήποτε στον γιατρό σας)
• Στην εφαρμογή στις παλάμες: δουλειές με έντονη χρήση λεπτών κινήσεων των χεριών ή παίξιμο μουσικού οργάνου (λόγω πιθανής παροδικής αδυναμίας του χεριού, πρέπει να συζητηθεί από πριν)

Ποιος πρέπει να την κάνει και πού;

Η εκτίμηση της υπερβολικής εφίδρωσης και η εφαρμογή αλλαντικής τοξίνης πρέπει να γίνονται από γιατρό εκπαιδευμένο σε αυτό το θέμα, σε αδειοδοτημένο φορέα υγείας που τηρεί τους κανόνες υγιεινής. Ο έλεγχος για το αν υπάρχει δευτεροπαθής αιτία στην πρώτη εκτίμηση είναι αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας.

Το προϊόν που χρησιμοποιείται πρέπει να έχει άδεια, να είναι γνήσιο και να έχει φυλαχτεί σε κατάλληλες συνθήκες. Τα προϊόντα αμφίβολης προέλευσης μπορεί να είναι αναποτελεσματικά, αλλά και να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα υγείας.

Προετοιμασία πριν από τη θεραπεία

• Πείτε στον γιατρό σας πότε ξεκίνησε η εφίδρωση, ποιες περιοχές επηρεάζει, αν εμφανίζεται τη νύχτα και αν υπάρχει παρόμοιο οικογενειακό ιστορικό.
• Αναφέρετε όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που παίρνετε· μη διακόπτετε μόνοι σας τα συνταγογραφούμενα φάρμακά σας.
• Στην εφαρμογή στις μασχάλες, αν σας το συνέστησε ο γιατρός σας, αφαιρέστε τις τρίχες της περιοχής πριν από τη θεραπεία.
• Την ημέρα της θεραπείας μη βάζετε αντιιδρωτικό ή αποσμητικό στην περιοχή· αν ο γιατρός σας σας έδωσε διαφορετική οδηγία, ακολουθήστε εκείνη.
• Διαβάστε το έντυπο συγκατάθεσης χωρίς βιασύνη.

Η ημέρα της θεραπείας βήμα προς βήμα

1. Ο γιατρός καθορίζει την περιοχή όπου η εφίδρωση είναι πιο έντονη. Για τον σκοπό αυτό μπορεί να γίνει ένα απλό τεστ με ιώδιο και άμυλο, που δείχνει την περιοχή που ιδρώνει με αλλαγή χρώματος (τεστ Minor).
2. Η περιοχή σημαδεύεται στο δέρμα και καθαρίζεται με αντισηπτικό διάλυμα.
3. Αν χρειάζεται, εφαρμόζεται αναισθητική κρέμα ή κρύο. Επειδή η εφαρμογή στις παλάμες μπορεί να είναι πιο ενοχλητική, μπορεί να συζητηθούν πρόσθετες μέθοδοι αναισθησίας.
4. Η αλλαντική τοξίνη εφαρμόζεται με λεπτή βελόνα, με πολλές μικρές ενέσεις κοντά τη μία στην άλλη στη σημαδεμένη περιοχή.
5. Στο τέλος η περιοχή καθαρίζεται· σας δίνονται οδηγίες φροντίδας και πληροφορίες για το πώς θα επικοινωνήσετε με τον γιατρό αν προκύψει πρόβλημα.

Μετά τη θεραπεία: οι πρώτες 24 ώρες και η πρώτη εβδομάδα

Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους την ίδια μέρα. Την πρώτη μέρα συνήθως συστήνεται να μην κάνετε μασάζ και να μην τρίβετε την περιοχή. Για την έντονη άσκηση, τη σάουνα και το χαμάμ περιμένετε όσο διάστημα σας συστήνει ο γιατρός σας.

Η μείωση της εφίδρωσης συνήθως ξεκινά μέσα σε λίγες μέρες και γίνεται εμφανής μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες. Η αξιολόγηση του αποτελέσματος πριν περάσει αυτό το διάστημα μπορεί να είναι παραπλανητική.

Αναμενόμενες παρενέργειες

• Πόνος, ευαισθησία ή μικρές μελανιές στα σημεία της ένεσης
• Ήπια ερυθρότητα και πρήξιμο
• Στην εφαρμογή στις παλάμες, παροδική αδυναμία του χεριού και των δακτύλων ή δυσκολία στις λεπτές κινήσεις
• Σε ορισμένους ανθρώπους, η αίσθηση ότι η εφίδρωση αυξήθηκε λίγο έξω από την περιοχή που θεραπεύτηκε
• Σπάνια, πονοκέφαλος ή ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη

Τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες μέρες έως λίγες εβδομάδες. Αν παρατηρήσετε κάτι εκτός της αναμενόμενης πορείας, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.

Πότε φαίνεται το αποτέλεσμα και πόσο διαρκεί;

Η δράση της αλλαντικής τοξίνης στη μείωση της εφίδρωσης είναι προσωρινή. Η διάρκειά της διαφέρει ανάλογα με τον άνθρωπο, την περιοχή εφαρμογής και τη δόση· στις πηγές αναφέρονται συνήθως διαστήματα από μερικούς μήνες έως σχεδόν έναν χρόνο. Στις μασχάλες η δράση στους περισσότερους ανθρώπους μπορεί να διαρκεί περισσότερο σε σύγκριση με τις παλάμες και τα πέλματα.

Όταν η εφίδρωση αρχίσει να επανέρχεται, η εφαρμογή μπορεί να επαναληφθεί. Συστήνεται να καθορίσετε τη συχνότητα επανάληψης και το συνολικό πλάνο μαζί με τον γιατρό σας.

Ρεαλιστική προσδοκία: τι δεν μπορεί να κάνει η θεραπεία;

• Η αλλαντική τοξίνη και οι περισσότερες άλλες μέθοδοι δεν εξαλείφουν εντελώς την υπερβολική εφίδρωση· ο στόχος είναι μια σημαντική μείωση που διευκολύνει τη ζωή.
• Η δράση είναι προσωρινή· χρειάζεται επανάληψη της εφαρμογής.
• Στη δευτεροπαθή υπεριδρωσία δεν θεραπεύει την υποκείμενη αιτία.
• Δρα μόνο στην περιοχή εφαρμογής· δεν μειώνει την εφίδρωση σε όλο το σώμα.
• Δεν θεραπεύει άμεσα τη μυρωδιά του ιδρώτα· όμως, καθώς μειώνεται η εφίδρωση, μπορεί να μειωθεί και η μυρωδιά.

Εναλλακτικές

Η σελίδα αυτή έχει σκοπό τη γενική ενημέρωση. Η αιτία της εφίδρωσής σας και η θεραπεία που ταιριάζει σε εσάς μπορούν να καθοριστούν μόνο με εξέταση και ιατρική εκτίμηση.