30 Saniyede Özet
Bayılma, beyne giden kanın kısa süre azalmasıyla oluşan geçici bilinç kaybıdır. Tıpta buna senkop denir. Çoğu bayılma zararsızdır ve hızlı düzelir. Kişiyi sırtüstü yatırıp bacaklarını yükseltmek genelde yeterlidir. Ancak göğüs ağrısı, çarpıntı ya da yaralanmayla gelen bayılma ciddi olabilir. Böyle durumlarda vakit kaybetmeyin.
Acil: Kişi bir dakikada uyanmıyorsa, nefes almıyorsa ya da bayılmaya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa hemen 112'yi arayın.
Bayılma Neden Olur?
En sık neden zararsızdır. Kan basıncının ani düşmesiyle beyne yeterli kan gitmez. Uzun süre ayakta durmak, sıcak, açlık ya da korku bunu tetikler.
Bu tip bayılmadan önce genelde uyarı olur. Göz kararması, terleme ve bulantı hissedilir.
Bayılma Sırasında İlk Yardım
Doğru ilk yardım basittir ama önemlidir. Şu adımları izleyin:
- Kişiyi sırtüstü yatırın
- Bacaklarını yukarı kaldırın
- Dar giysileri gevşetin
- Ortamı havalandırın ve kalabalığı uzaklaştırın
- Başını yana çevirin, kusma olursa nefes yolu açık kalsın
Kişi genelde bir dakika içinde kendine gelir. Ayağa hemen kaldırmayın; birkaç dakika dinlenmesini sağlayın.
Uyanınca Ne Yapmalısınız?
Kişi kendine geldiğinde aceleci davranmayın. Şunlara dikkat edin:
- Birkaç dakika yatar pozisyonda kalmasını sağlayın
- Yavaşça oturmasına, sonra ayağa kalkmasına izin verin
- Su içirin ve dinlenmesini önerin
- Yeniden baş dönmesi olursa tekrar yatırın
Kısa sürede tam düzelme beklenir. Uzayan bulanıklık değerlendirme gerektirir.
Tehlikeli İşaretler
Bazı bayılmalar ciddi bir soruna işaret eder. Şu durumlarda mutlaka acile başvurun:
- Göğüs ağrısı ya da çarpıntı ile birlikte bayılma
- Efor sırasında, örneğin koşarken bayılma
- Uyarısız, aniden gelişen bayılma
- Bayılmaya bağlı kafa ya da yüz yaralanması
- Nöbet benzeri kasılma ve uzun süre kendine gelememe
- Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü
Bu belirtiler kalp kaynaklı bir nedeni düşündürür. Erken değerlendirme hayati olabilir.
Bayılmayı Önleme
Sık bayılan kişiler bazı önlemlerle atakları azaltabilir. Şunları deneyin:
- Uzun süre ayakta kalmaktan kaçının
- Öğün atlamayın ve yeterli sıvı alın
- Bayılma hissi gelince hemen oturun ya da uzanın
- Sıcak ortamlarda dikkatli olun
- Yeni ilaç sonrası baş dönmesi olursa hekiminize söyleyin
Sık Sorulan Sorular
Bayılan kişinin yüzüne su çarpmalı mıyım? Buna gerek yoktur. Kişiyi yatırıp bacaklarını yükseltmek daha etkilidir. Su çarpmak yanıltıcı ve gereksizdir.
Şeker vermek doğru mu? Kişi tam uyanmadan ağızdan bir şey vermeyin. Boğulma riski vardır. Uyandıktan sonra su ve dinlenme uygundur.
Her bayılma kalp sorunu mudur? Hayır. Çoğu bayılma zararsızdır. Ama efor, göğüs ağrısı ya da çarpıntıyla gelen bayılmayı ciddiye alın.
Sonuç
Bayılma çoğu zaman geçici ve zararsızdır. Kişiyi yatırıp bacaklarını kaldırmak genelde yeterlidir. Göğüs ağrısı, çarpıntı, efor ya da yaralanmayla gelen bayılmada ise gecikmeden tıbbi yardım isteyin.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Bayılma çoğu zaman zararsızdır ama bazı durumlarda kalp sorununu gösterir. İlk yardımı ve tehlikeli işaretleri bu rehberde öğrenin.