Çocuk düğme pil yuttuysa ne yapılır? İki saat kuralı

Düğme pil mideye inerse genellikle sorunsuz dışkıyla atılır. Asıl tehlike yemek borusunda takılı kalmasıdır. Islak doku pilin iki kutbu arasında devreyi tamamlar. Akım, pilin negatif kutbunda hidroksit üretir ve bu madde dokuyu kostik soda gibi yakar.

Yanık pil çıkarıldıktan sonra da ilerleyebilir. Ana damarlara ya da nefes borusuna açılan delikler günler, hatta haftalar sonra ortaya çıkabilir. Bu yüzden erken çıkarma hayat kurtarır ve takip acil serviste bitmez.

Büyük çaplı piller (20 mm ve üzeri) küçük çocukların yemek borusunda daha kolay takılır. Lityum hücreler daha yüksek voltaj ürettiği için yanığı hızlandırır.

Erken dönemde çoğu çocukta hiçbir belirti yoktur. Aile "iyi görünüyor" diye bekler; bu en sık yapılan hatadır. Yutma anı görülmediyse şüphe tek ipucudur.

Şu belirtiler ortaya çıkarsa hasar başlamış olabilir:

• Salya akıtma, yutamama ya da yemeyi reddetme.
• Göğüs ağrısı, huzursuzluk, sürekli ağlama.
• Kusma, özellikle kanlı kusma.
• Öksürük, hırıltı ya da ses kısıklığı.
• Siyah ya da kanlı dışkı.

Pilin burna ya da kulağa sokulması da acildir. Aynı yanık mekanizması burun içini birkaç saatte delebilir. Tek taraflı kötü kokulu burun akıntısı ya da kulak ağrısı olan küçük çocukta bu olasılığı aklınızda tutun.

Yutma olayına tanık olmadıysanız ipuçlarını arayın: açık pil kapağı, ortalıkta eksik pil, çocuğun ağzında metal tadı ya da ani huzursuzluk. Şüphe varsa "belki yutmamıştır" diye beklemeyin; röntgen birkaç dakika sürer ve kesin cevap verir.

ABD Ulusal Zehir Merkezi'nin kılavuzu bala dayanır. Bal pilin üzerini kaplar, hidroksitin dokuya yayılmasını yavaşlatır ve yanığı geciktirir. Hastane bu süreyi röntgen ve çıkarma için kazanır.

Kurallar nettir:

• Çocuk 12 aydan büyük olmalı; bebeklerde botulizm riski nedeniyle bal yasaktır.
• Yutma 12 saatten yeni olmalı.
• Çocuk yutabiliyor olmalı; boğulma ya da salya akıtma varsa vermeyin.
• Her 10 dakikada 2 çay kaşığı (10 ml), en fazla 6 doz.

Bal hastaneye gitmenin yerine geçmez. Yolda uygulanan bir zaman kazanma yöntemidir.

• Kusturmayın. Pil geri çıkarken yemek borusuna takılabilir ve yanık artar.
• Bal dışında yiyecek ya da içecek vermeyin. Endoskopi için midenin boş olması gerekir.
• Pilin kendiliğinden çıkmasını beklemeyin. Belirti yoksa bile röntgen şarttır.
• Manyetik ya da evde çıkarma yöntemleri denemeyin.

Yutulan pilin ambalajını ya da aynı cihazdaki eşini yanınıza alın. Boyut ve tip bilgisi hekimin kararını hızlandırır.

İlk adım boyun, göğüs ve karın röntgenidir. Pil yemek borusundaysa çıkarma işlemi en kısa sürede, hedef 2 saat içinde, endoskopiyle yapılır. Midedeyse çocuğun yaşı, pilin boyutu ve belirtiler karara yön verir.

Çıkarma sonrası yanığın derecesine göre çocuk gözlemde tutulur. Geç kanama ve daralma riski nedeniyle kontrol randevuları haftalarca sürebilir.

Düğme pil kazalarının çoğu iki kaynaktan gelir: gevşek pil kapakları ve ortalıkta duran yedek piller.

• Kumanda, tartı, saat ve oyuncakların pil kapağını bantlayın ya da vidalı olanları tercih edin.
• İşitme cihazı, araba anahtarı ve LED mumları çocuğun ulaşamayacağı yere kaldırın.
• Yeni pilleri orijinal ambalajında, kilitli dolapta saklayın.
• Bitmiş pilleri hemen geri dönüşüme verin; "bitti" sanılan pil hâlâ yanık yapabilir.
• Büyükanne-büyükbaba evlerini de aynı gözle kontrol edin.