İnnsbruck Üniversitesi'nden Frank Edenhofer liderliğindeki bir araştırma ekibi, beyin yaşlanmasını incelemek ve sinir hücrelerini gençleştirme potansiyelini keşfetmek amacıyla beyin organoidleri (mini beyinler) üzerinde çalışmalar yürüttü. Yaşlanma süreci, öğrenme yetisinin azalması ve hafıza kaybı gibi sorunlara yol açarken, Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkların gelişme riskini artırıyor. Sinir hücreleri öldüğünde vücut bunları yenileyemediği için, bilim insanları beyin yaşlanmasını yavaşlatacak veya etkilerini hafifletecek tedaviler geliştirmeye çalışıyor. Ancak, bu sürecin moleküler mekanizmaları henüz tam olarak bilinmiyor.
Araştırmacılar, insan beynine daha yakın bir model olan 3D beyin organoidleri kullanarak yaşlanma belirtilerini gözlemlemeyi başardı. Bu mini beyinlerde, DNA'da oksidatif hasar, mitokondri aktivitesinde azalma ve "epigenetik erozyon" olarak adlandırılan süreçler tespit edildi. Epigenetik işaretler hücrelerin kimliğini belirlerken, bu işaretlerin kaybı sinir hücrelerinin işlevlerini unutmasına neden oluyor. Araştırmacılar, hücreleri yaşlandırmak için progerin adı verilen bir proteini kullandılar; bu protein, insanlarda erken yaşlanma sendromuna neden oluyor.
Ekip, beyin yaşlanmasını anlamak için yeni genleri keşfetmeyi hedefliyor ve mini beyinlerde daha önce beyin yaşlanmasıyla ilişkilendirilmemiş bazı genlerin aktif hale geldiğini belirledi. Araştırmanın en büyük amaçlarından biri, yaşlanmayı tersine çevirebilmek. Bu doğrultuda, farelerde başarılı olmuş bir "gen kokteyli" kullanarak sinir hücrelerini gençleştirmeye çalışıyorlar. İlk bulgular, bu gençleştirme yönteminin epigenetik erozyonu tersine çevirebileceğini gösteriyor.
Edenhofer, yaşlanmayı bir hastalık olarak görmenin doğru olmadığını, ancak patolojik yaşlanmayı tedavi etmenin ve normal yaşlanmayı geciktirmenin mümkün olabileceğini belirtiyor. Gelecekte ilaçlar ile önleyici tedaviler uygulanabilse de, sağlıklı yaşlanmanın en etkili yolunun aktif bir yaşam tarzı olduğunu vurguluyor.
Araştırma ekibi, beslenme ve egzersiz gibi günlük alışkanlıkların epigenetik mekanizmalar ve mitokondri sağlığı üzerindeki etkilerini anlamaya çalışarak beyin yaşlanmasını daha iyi kavramayı amaçlıyor.
