30 Saniyede Özet
Boğulma, bir lokma ya da cismin nefes yolunu tıkamasıdır. Kişi konuşamaz, öksüremez ve ellerini boğazına götürür. Bu tam tıkanmadır ve saniyeler önemlidir. Yetişkin ve büyük çocukta sırta vuruş ve karına bası (Heimlich) uygulanır. Bebekte yöntem farklıdır. Kişi bayılırsa temel yaşam desteğine geçilir. Önce 112'yi aratın, sonra vakit kaybetmeden müdahale edin.
Acil: Kişi konuşamıyor, sesi çıkmıyor ve moraralıyorsa hemen 112'yi aratın ve aşağıdaki adımları uygulayın.
Tıkanma Tam mı, Kısmi mi?
Ayrımı hızlı yapın. Kısmi tıkanmada kişi öksürebilir, hırıltıyla nefes alabilir ve ses çıkarabilir. Bu durumda müdahale etmeyin; öksürmesini teşvik edin. Öksürük en güçlü doğal temizleyicidir.
Tam tıkanmada ses yoktur. Kişi konuşamaz, öksüremez, yüzü kızarır sonra morarır. İşte müdahale bu tabloda gerekir.
Yetişkin ve Büyük Çocukta Adımlar
Şu sırayı izleyin:
- Kişinin arkasına geçin ve öne doğru eğin
- Avuç içinizle kürek kemikleri arasına 5 kez sert vurun
- Geçmezse Heimlich'e geçin: bir yumruğu göbek üstüne koyun
- Diğer elle kavrayıp içe ve yukarı doğru 5 kez bastırın
- Cisim çıkana ya da kişi bayılana kadar 5 vuruş - 5 bası döngüsünü sürdürün
Hareketleri kararlı yapın. Çekingen müdahale işe yaramaz.
Bebeklerde (1 Yaş Altı) Farklıdır
Bebeğe Heimlich uygulanmaz. Bebeği yüzüstü kolunuza yatırın, başı gövdeden aşağıda olsun. Kürek kemikleri arasına 5 kez vurun. Sonra sırtüstü çevirip iki parmakla göğüs ortasına 5 kez bası yapın. Bu ikiliyi cisim çıkana kadar tekrarlayın.
Kişi Bayılırsa
Yere yavaşça indirin ve 112 aranmadıysa hemen aratın. Temel yaşam desteğine başlayın: göğse bası yapın. Ağzı her açtığınızda görünür cisim varsa çıkarın; görmediğiniz cismi körlemesine aramaya çalışmayın. Yardım gelene kadar durmayın.
Sonrasında Ne Yapmalı?
Cisim çıksa bile karına bası uygulanan her kişi hekime görünmelidir. İç organ zedelenmesi olabilir. Ayrıca hava yolunda kalan parça ya da sıvı sonradan sorun yaratabilir. Bebeklerde bu kontrol özellikle önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Kişi öksürebiliyorsa vurmalı mıyım? Hayır. Öksürebiliyorsa tıkanma kısmidir. Sırtına vurmak cismi daha derine itebilir; öksürmesini destekleyin.
Kendi kendime Heimlich yapabilir miyim? Evet. Yumruğunuzu göbek üstüne koyup bir sandalye kenarına yaslanarak içe-yukarı bastırabilirsiniz.
Bu becerileri nasıl öğrenirim? Kısa bir ilk yardım kursu en iyisidir. Uygulamalı eğitim, kriz anında doğru refleksi kazandırır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Nefes yolunu tıkayan bir lokma dakikalar içinde hayatı tehdit eder. Heimlich manevrasını, bebek ve yetişkinde doğru adımları bu rehberde öğrenin.