Cinsel rıza ve cinsel saldırı sonrası: ilk 72 saat ve haklar

Cinsel rıza, bir cinsel etkinliğe baskı, korku ya da bilinç kaybı olmadan, özgürce ve o an için verilen onaydır; her an geri alınabilir ve evlilik dahil hiçbir ilişki onu otomatik olarak sağlamaz. Rıza dışı bir temastan sonra en kısa sürede acil servise başvurmak; acil kontrasepsiyonun (5 güne kadar), HIV için temas sonrası korunmanın (72 saat içinde) ve adli delilin değerlendirilmesini mümkün kılar. Yıkanmış olsanız da başvurabilirsiniz.

• HIV temas sonrası korunma (PEP) 72 saat içinde başlamalı ve 28 gün sürer; ne kadar erken başlanırsa o kadar iyidir (CDC, 2024–2025).
• Acil kontrasepsiyonda bakırlı rahim içi araç 5 güne kadar, ulipristal asetat 120 saate kadar, levonorgestrel 72 saat için etkilidir; en etkilisi bakırlı RİA'dır (CoSRH, Nisan 2026).
• CDC, cinsel saldırı sonrası klamidya, gonore ve trikomonas için koruyucu tedavi, hepatit B aşısı ve 26 yaşa kadar HPV aşısı önerir; testler 1–2 hafta, 6 hafta ve 3 ay sonra tekrarlanır (CDC STI Treatment Guidelines, 2021).
• Mümkünse yıkanmadan ve kıyafet değiştirmeden başvurmak delili korur; yine de NHS 7 günden eski olaylarda bile adli muayene için danışılmasını önerir (NHS, Kasım 2024).
• Türk Ceza Kanunu (TCK) madde 280, görevi sırasında suç belirtisiyle karşılaşan sağlık çalışanının bunu yetkili makamlara bildirmesini zorunlu tutar; bildirmeyene bir yıla kadar hapis öngörür.
• TCK madde 102'ye göre cinsel saldırının temel hâli mağdurun şikâyetine bağlıdır; vücuda organ veya cisim sokularak işlenen saldırı eşe karşı işlendiğinde de soruşturma şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır (TCK madde 73).
• Türkiye'de 112 Acil Çağrı, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün KADES uygulaması ve 7/24 ücretsiz ALO 183 Sosyal Destek Hattı kullanılabilir (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı).

Cinsel rıza, bir kişinin belirli bir cinsel etkinliğe o an, özgür iradesiyle ve anlaşılır biçimde "evet" demesidir. ABD'deki RAINN'in (Rape, Abuse & Incest National Network) tanımı ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) cinsel sağlık yaklaşımı aynı noktaları vurgular:

• Özgürdür: Tehdit, ısrar, borçlu hissettirme veya korku altında verilen "evet" rıza değildir.
• Geri alınabilir: Başlamış bir etkinlik her an durdurulabilir.
• Davranışa özgüdür: Öpüşmeye ya da prezervatifli ilişkiye verilen onay başka davranışları veya prezervatifsiz ilişkiyi kapsamaz.
• Bilinç gerektirir: Uyuyan, bilinci bulanık ya da alkol veya madde etkisiyle karar veremeyecek durumdaki kişinin onayı varsayılamaz.
• İlişki onay yerine geçmez: Evlilik, nişan veya önceki birliktelikler yeni bir etkinliğe otomatik onay sağlamaz.

Bedenin uyarılması, ıslanma, sertleşme ya da orgazm rıza kanıtı değildir; bunlar istemsiz fizyolojik tepkiler olabilir. Bu konu orgazm güçlüğü yazımızda da ele alınır.

Türk hukukunda da evlilik cinsel saldırıyı ortadan kaldırmaz: TCK 102'nin ikinci fıkrası eşe karşı işlenen saldırıyı açıkça düzenler ve soruşturmayı mağdurun şikâyetine bağlar.

Sınır koymak için gerekçe göstermek gerekmez: "Bugün istemiyorum" ya da "Bunu istemiyorum" yeterlidir. Belirsiz bir yanıt, susma veya donakalma "evet" değildir; böyle bir durumda durup sormak gerekir. "Hayır" duyan kişinin yapması gereken, ısrar etmeden durmak ve kararı tartışmaya açmamaktır. İlişkinin genel ihtiyaçları başka bir zaman konuşulabilir; o konuşma da bugünkü sınırı geri almak için baskıya dönüşmemelidir.

Tehdit, takip, telefon denetimi, para kontrolü veya şiddetten korkuluyorsa sorun bir iletişim eksikliği değil, güvenlik sorunudur. DSÖ, partner şiddetinin cinsel zorlama, psikolojik şiddet ve kontrol davranışlarını da kapsadığını belirtir. Böyle bir durumda tek başınıza "sınır konuşması" yapmanız gerekmez; aşağıdaki destek hatlarından biriyle güvenli bir plan konuşabilirsiniz.

İlk öncelik güvenliktir; ardından mümkün olan en kısa sürede acil servise başvurmak gerekir. Saldırının üzerinden saatler ya da günler geçmiş olsa da başvuru anlamlıdır, çünkü bazı tedavilerin süresi 5 güne kadar uzanır.

Kaynak: CDC STI Treatment Guidelines (2021), CDC PEP (2024), CoSRH acil kontrasepsiyon rehberi (Nisan 2026).

CDC'nin önerdiği koruyucu tedavi seftriakson, doksisiklin ve kadınlarda ek olarak metronidazolden oluşur; ilacı ve dozu muayene eden hekim belirler. PEP için ilk doz laboratuvar sonuçlarını beklemeden verilir; ayrıntılar HIV PEP yazımızdadır. Acil kontrasepsiyon seçenekleri ve kilo veya ilaç etkileşimlerinin etkisi ertesi gün hapı yazımızda anlatılır.

Kendinizi suçlamanıza gerek yok. Alkol almış olmak, tanıdık biri olması, ilişki içinde olmanız ya da karşı koyamamış olmanız yaşadığınızın ağırlığını azaltmaz.

Büyük olasılıkla evet. TCK 280 şöyle der: "Görevini yaptığı sırada bir suçun işlendiği yönünde bir belirti ile karşılaşmasına rağmen, durumu yetkili makamlara bildirmeyen veya bu hususta gecikme gösteren sağlık mesleği mensubu, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." Madde hekim, diş hekimi, eczacı, ebe, hemşire ve diğer sağlık çalışanlarını kapsar. Hastanelerde bu tür başvurular genellikle "adli vaka" olarak kaydedilir.

Hukuk literatüründe, şikâyete bağlı suçlarda (örneğin cinsel saldırının temel hâli) bu bildirim yükümlülüğünün uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi dergisinde 2019'da yayımlanan bir incelemeye göre çoğunluk görüşü, madde metni ayrım yapmadığı için şikâyete bağlı suçların da bildirilmesi gerektiğidir; bazı yazarlar ise tersini savunur.

Bildirim yapılması, sizin şikâyetçi olmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Şikâyete bağlı hâllerde soruşturma sizin şikâyetinize bağlıdır ve bu karar için failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden itibaren 6 ay süreniz vardır. Penetrasyonlu saldırı eşe karşı değilse soruşturma kendiliğinden yürür. 18 yaş altındaki kişilerde farklı ve daha geniş koruyucu hükümler uygulanır.

Bu konudaki kesin hukuki durumu bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna danışmak en doğrusudur. Bildirim kaygısı, sağlık bakımından vazgeçmenize yol açmamalıdır; PEP ve acil kontrasepsiyon zamanla yarışır.

Adli muayene, yaralanmaların kayda geçirildiği ve biyolojik örneklerin alındığı muayenedir; Türkiye'de acil servislerde ya da adli tıp birimlerinde yapılır. Muayene için ayrı rızanız alınır; istemediğiniz bir bölümü reddedebilirsiniz.

Delili korumak için mümkünse:

• Duş almayın, genital bölgeyi yıkamayın, dişlerinizi fırçalamayın.
• Kıyafetleri yıkamayın; plastik yerine kâğıt torbada saklayın.
• Mesajları, arama kayıtlarını ve fotoğrafları silmeyin.

Bunları yapmış olmanız başvurmanızı engellemez. NHS, olayın üzerinden 7 günden fazla geçmişse bile adli muayene için danışılmasını önerir.

Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmek TCK 134/2'ye göre iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektiren bir suçtur. Görüntüleri izinsiz kaydetmek de 134/1 kapsamında cezalandırılır. Ekran görüntüsü, bağlantı ve tarih gibi kanıtları saklayın, karşı tarafla pazarlık yapmayın; savcılığa, polise ya da ALO 183'e başvurabilirsiniz.

İlk görev sorgulamak değil, dinlemek ve güvenliği sağlamaktır. "Sana inanıyorum", "Bu senin suçun değil" ve "Şu an güvende misin?" cümleleri yardımcı olur. "Neden oraya gittin?" ya da "Neden daha önce söylemedin?" gibi sorular kişiyi susturabilir. Zaman duyarlı tedaviler için onu acil servise götürmeyi önerin; ancak kişinin yerine karar vermeyin, ailesine haber vermeyin veya karşı tarafla yüzleşmeyin. Sınırsız gizlilik sözü vermeyin; 18 yaş altındaki birini korumak için bildirim gerekebilir.

• Acil: 112 Acil Çağrı Merkezi; polis 155, jandarma 156 (112 üzerinden de bağlanır).
• KADES: Emniyet Genel Müdürlüğü'nün "Kadın Acil Yardım İhbar Uygulaması"; Google Play'de 5 milyondan fazla indirme, son güncelleme 20 Ağustos 2025. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başvuru yolları arasında listeler.
• ALO 183: 7/24 ücretsiz Sosyal Destek Hattı; WhatsApp: 0501 183 0183. Bakanlığa göre hat ihmal, istismar ve şiddet ihbarlarını değerlendirir ve gerektiğinde ildeki acil müdahale ekibine veya kolluğa aktarır; yani tamamen anonim bir danışma hattı değildir.
• ŞÖNİM: Her ildeki Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri; koruma kararı ve barınma desteği için.
• Sağlık: Acil servis (PEP, acil kontrasepsiyon, adli muayene); takip için kadın hastalıkları ve doğum, enfeksiyon hastalıkları ve psikiyatri.
• Hukuki destek: Baroların adli yardım büroları. Cinsel suç mağdurlarına avukat atanma koşulları (Ceza Muhakemesi Kanunu) bu yazı için doğrulanamadı; hukukçuya danışılmalıdır.

Hemen 112'yi arayın ya da acil servise gidin:

• Şu anda tehlikedeyseniz veya fail yakınınızdaysa.
• Saldırı son 5 gün içinde olduysa (acil kontrasepsiyon) ve özellikle son 72 saat içindeyse (PEP).
• Kanama, şiddetli ağrı, bilinç bulanıklığı veya ilaç verildiğinden şüpheleniyorsanız.
• Kendinize zarar verme düşünceniz varsa.

• Nisan 2026 – CoSRH acil kontrasepsiyon rehberi: Bakırlı RİA, ulipristal ve levonorgestrel için zaman pencereleri doğrulandı; yüksek beden kitle indeksinde RİA atılma riski eklendi.
• 2025 – CDC nPEP rehberi (MMWR RR 74(1)): İlk doz ideal olarak 24 saat içinde, en geç 72 saat; laboratuvar sonucunu beklemeden başlanması vurgulandı.
• 20 Ağustos 2025 – KADES: Uygulama güncellendi.
• Kasım 2024 – NHS: Cinsel saldırı sonrası yardım sayfası güncellendi.