Çocukta hangi belirtiler kanser şüphesi doğurur? 8 uyarı işareti

Amerikan Kanser Derneği ve Dünya Sağlık Örgütü'nün listelerinden derlenen işaretler:

• Açıklanamayan solukluk, sürekli yorgunluk ve enerji kaybı.
• Nedeni bulunamayan, iki haftadan uzun süren ya da tekrarlayan ateş.
• Kolay morarma, diş eti ya da burun kanaması, ciltte kırmızı noktacıklar.
• Kemik ya da eklem ağrısı, topallama, gece ağrıyla uyanma.
• Karında, boyunda ya da başka bir yerde ağrısız şişlik ya da kitle.
• Sabahları belirgin, kusmayla birlikte baş ağrısı; dengesizlik.
• Göz bebeğinde beyaz yansıma (fotoğraflarda kırmızı yerine beyaz göz), şaşılık, ani görme değişikliği.
• Nedeni bulunamayan kilo kaybı, iştahsızlık ya da gece terlemesi.

Bu belirtilerin çoğu kanser dışı nedenlerle olur. Önemli olan, sürmesi ve birden fazlasının bir arada bulunması.

Belirtiler enfeksiyon, büyüme ağrısı ya da yorgunlukla karıştırılır. Ateş "viral" diye izlenir, topallama "düştü herhalde" denir. Lösemide solukluk ve morarma kansızlık sanılır. Beyin tümöründe sabah kusması mide sorunu sanılır.

Hekimler de nadir hastalığı ilk başta düşünmez; bu doğaldır. Ailenin görevi tanı koymak değil, "bu belirti üç haftadır sürüyor" bilgisini net vermektir.

Çoğu değerlendirme basit başlar. Tam kan sayımı lösemi şüphesinde ilk adımdır. Karın kitlesi için ultrason, kemik ağrısı için röntgen istenir. Baş ağrısında nörolojik muayene ve gerekirse MR yapılır. Şüphe sürerse çocuk onkolojisi merkezine sevk edilir.

• Belirtiyi tarih ve süresiyle not edin; fotoğraf çekin.
• Aynı şikayet için ikinci kez başvuruyorsanız bunu açıkça söyleyin.
• Fotoğraflarda göz bebeği beyaz görünüyorsa geciktirmeden göz hekimine gidin.
• Tedavi edilen enfeksiyona rağmen ateş sürüyorsa kan sayımı isteyin.
• İçiniz rahat değilse ikinci görüş alın; bu hakkınız.

Türkiye'de çocuk onkolojisi merkezleri uluslararası protokollerle çalışır ve tedavi Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Lösemide iyileşme oranı %85'in üzerine çıkmıştır. Erken tanı hem yaşam şansını hem tedavi yoğunluğunu belirler.