Demir Eksikliği: Belirtiler, Nedenler ve En İyi Demir Kaynakları

Demirin ana görevi oksijen taşımaktır. Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin, demir sayesinde oksijeni bağlar. Depo demiri ise ferritin adlı proteinde saklanır.

Depo azalınca önce sinsi belirtiler başlar. Hemoglobin de düşünce kansızlık (anemi) tablosu oturur.

Şu gruplar öne çıkar:

• Adet kanaması yoğun olan kadınlar
• Gebe ve emziren anneler
• Hızlı büyüme dönemindeki çocuklar ve ergenler
• Vegan/vejetaryen beslenenler
• Mide-bağırsak kanaması ya da emilim sorunu olanlar

Erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda eksiklik saptanırsa hekim kanama odağı arar. Bu kural atlanmamalıdır; bazen ilk ipucu budur.

Sık görülenler: geçmeyen yorgunluk, eforla nefes darlığı, çarpıntı, baş dönmesi, solgun cilt, kırılgan tırnak ve saç dökülmesi. Daha az bilinen bir işaret pika'dır: buz, toprak ya da kağıt yeme isteği. Huzursuz bacak yakınması da eksiklikle ilişkili olabilir.

Belirtiler yavaş geliştiği için kişi duruma alışır. "Ben hep yorgunum" diyen çoğu kişi test olunca şaşırır.

Tam kan sayımı ve ferritin ölçümü çoğu olguda yeterlidir. Ferritin iltihapta yalancı yüksek çıkabilir; yorumu hekim yapar.

Tedavide ağızdan demir ilk seçenektir. Gün aşırı alım, emilimi artırıp mide yakınmasını azaltabilir; şemayı hekiminiz belirler. C vitamini emilime yardım eder. Çay, kahve, süt ve kalsiyum takviyesini demirle aynı saatte almayın. Ağız yoluna yanıt yoksa damardan demir seçeneği vardır.

Hayvansal (hem) demir kolay emilir: kırmızı et, karaciğer, hindi, balık. Bitkisel kaynaklar da değerlidir: mercimek, nohut, kuru fasulye, ıspanak, pekmez, kabak çekirdeği. Bitkisel demiri C vitaminli gıdayla eşleştirin; biberli mercimek ya da limonlu yeşillik gibi.