El bileği kırığı: alçı kaç hafta kalır, alçı sonrası hareket nasıl artırılır?

• Alçı süresi: Ameliyat gerekmeyen kırıklarda alçı genellikle kırıktan 4–6 hafta sonra çıkarılır (Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi, OrthoInfo; erişim Kasım 2026).
• İyileşme süresi: NHS'ye göre kol ya da el bileği kırığından iyileşme çoğunlukla 6–12 hafta sürer; ağır hasarda daha uzundur (NHS, 2026).
• Kısa alçı: Hollanda'da 402 hastalık Cast-OFF 2 çalışmasında, yerinden oynamamış ya da çok az oynamış kırıklarda 1 haftalık alçı, 3–5 haftalık alçıyla benzer işlev ve ağrı sonuçları verdi (de Bruijn ve ark., Journal of Orthopaedic Trauma, 2025).
• Telle sabitleme ya da alçı: İngiltere'de 500 hastalık DRAFFT 2 çalışmasında, kırık elle düzeltildikten sonra kalıplanmış alçı ile tel (K-teli) arasında 1 yıllık el bileği işlevinde fark çıkmadı (Costa ve ark., Health Technology Assessment, 2022).
• Kemik erimesi: 60 yaş üstünde el bileği kırıklarının çoğu ayakta dururken düşmeyle olur ve kemik erimesinin (osteoporoz) ilk işareti olabilir (OrthoInfo; erişim Kasım 2026).

El bileği kırığı denince çoğunlukla ön kolun başparmak tarafındaki kemiği olan radiusun el bileğine yakın ucunun kırılması kastedilir. Hekimler buna "distal radius kırığı" der. En sık neden, düşerken açık elin üzerine yere konmasıdır.

Gençlerde bu kırıklar genellikle merdivenden düşme, trafik kazası ya da bisiklet kazası gibi yüksek enerjili yaralanmalarla olur. İleri yaşta ise kemik erimesi olan kişilerde basit bir düşme bile el bileğini kırabilir.

Tipik belirtiler şunlardır:

• Hemen başlayan ağrı ve dokunmakla artan hassasiyet,
• Şişlik ve morarma,
• El bileğinin eğri ya da yerinden çıkmış gibi görünmesi,
• Ağır kırıklarda parmaklarda uyuşma.

Tanı röntgenle konur. Kırık eklem yüzeyine uzanıyorsa ya da karmaşıksa ek görüntüleme istenebilir.

Karar, kırığın yerinden ne kadar oynadığına, eklem yüzeyinin etkilenip etkilenmediğine, kişinin yaşına ve el kullanma gereksinimine göre verilir. Kemik iyi pozisyondaysa alçı ya da atel yeterlidir.

Kemik yerinden oynamışsa, hekim önce ağrı kontrolü sağlayıp kemiği elle düzeltebilir. Buna kapalı redüksiyon denir. İngiltere'nin ulusal kılavuzu NICE NG38, el bileği kırığı geriye doğru yer değiştirmiş erişkinlerde elle düzeltme ve alçıyı düşünülecek ilk seçenek olarak sayar. Cerrahi gerekirse, eklem yüzeyi sağlamsa ya da elle düzeltilebiliyorsa tel ile sabitleme önerilir. Eklem yüzeyi elle düzeltilemiyorsa açık ameliyatla plak ve vida düşünülür.

Tedavi sırasında kırık yeniden yerinden oynayabilir. DRAFFT 2 çalışmasında alçı grubundaki hastaların %13'ü ilk 6 hafta içinde bu nedenle ameliyat oldu. Bu yüzden alçıyla izlenen hastalarda ilk haftalarda kontrol röntgenleri çekilir. OrthoInfo, ameliyatsız izlenen bazı hastalarda ilk 3 hafta her hafta ve 6. haftada röntgen çekilebileceğini belirtir.

NICE, gerekli olduğunda ameliyatın eklem içi kırıklarda yaralanmadan sonraki 72 saat içinde, eklem dışı kırıklarda 7 gün içinde yapılmasını önerir.

OrthoInfo'ya göre ameliyat gerekmeyen kırıklarda alçı çoğunlukla 4–6 hafta sonra çıkarılır. İlk haftalarda şişlik için yer bırakan bir atel kullanılabilir; şişlik inince alçıya geçilir. Şişlik azaldıkça alçı gevşeyebileceği için değiştirilmesi gerekebilir.

Daha kısa süreler de araştırılmaktadır. Cast-OFF 2 çalışmasında 18–85 yaş arası, yerinden oynamamış ya da çok az oynamış ve elle düzeltme gerektirmeyen kırığı olan 402 hasta yer aldı. Bir haftalık alçının ardından kademeli hareket, 3–5 haftalık alçıyla karşılaştırıldı. Altıncı haftada işlev, ağrı, memnuniyet, sonradan yer değiştirme ve ameliyat oranlarında anlamlı fark bulunmadı. Bu sonuç yalnız bu tür basit kırıklar için geçerlidir. Kendi kırığınız için süreyi hekiminiz belirler.

• Parmakları hareket ettirin: OrthoInfo, alçı ya da ameliyattan sonra parmakların olabildiğince erken hareket ettirilmesini önerir. Ağrı ya da şişlik nedeniyle 24 saat içinde parmaklarınızı tam oynatamıyorsanız hekiminize haber verin; alçının gevşetilmesi gerekebilir.
• Kolu yukarıda tutun: Kolu kalp hizasının üzerinde tutmak ve buz uygulamak şişliği azaltmaya yardım eder.
• Alçıyı kuru tutun: Islanan alçı zayıflar ve altında cilt sorunları olabilir. Duşta kolu plastik torbayla örtün.
• Alçının altını kaşımayın: NHS, alçının altına bir şey sokarak kaşımanın enfeksiyona yol açabileceğini belirtir. Kaşıntı genellikle birkaç günde geçer.
• Yüzük ve saati çıkarın: Parmaklar şişebileceği için takıların erkenden çıkarılması önerilir.
• Ağrı kesici: Reçetesiz ağrı kesicileri yalnız hekiminizin önerdiği biçimde kullanın ve prospektüsteki dozu aşmayın.

Alçı çıktığında el bileğinin sert, güçsüz ve biraz şiş olması olağandır. OrthoInfo'ya göre hastaların neredeyse tamamında bir miktar sertlik olur. Bu sertlik çoğunlukla alçı çıktıktan ya da ameliyattan sonraki 1–2 ayda belirgin biçimde azalır ve en az 2 yıl boyunca düzelmeyi sürdürür.

Egzersizler genellikle şu sırayla ilerler:

1. Hareket açıklığı: El bileğini öne-arkaya bükme, avucu yukarı ve aşağı çevirme, parmakları tam yumruk yapıp açma.
2. Günlük kullanım: Hafif ev işleri, yazı yazma, kaşık-çatal kullanma gibi gündelik hareketler.
3. Güçlendirme: Ağrı izin verdikçe kavrama ve hafif direnç egzersizleri.

Egzersizlerde hafif gerilme hissi olabilir, ama keskin ve artan ağrı durma işaretidir. Alçı çıktıktan sonra koruma amaçlı çıkarılabilir bir atel kısa süre kullanılabilir.

Fizyoterapi gerekli mi? Kanıt karışıktır. 2015 tarihli Cochrane derlemesi 26 çalışmayı inceledi ve kanıtların düşük ya da çok düşük kalitede olduğunu, hangi rehabilitasyon yönteminin en iyisi olduğunun belirsiz kaldığını bildirdi. 2026'da yayımlanan ve 13 randomize çalışmayı birleştiren meta-analizde ise gözetimli fizyoterapi, evde egzersiz programına göre 6. haftada el bileği işlevi, kavrama gücü ve bileği geriye bükme açısından daha iyi sonuç verdi. Bu yarar kısa dönem içindi. Pratikte hekim, sertliği belirgin olan ya da günlük işlerini yapamayan hastaları fizik tedaviye yönlendirebilir.

• Hafif etkinlikler: OrthoInfo'ya göre yüzme ya da spor salonunda alt beden çalışması gibi hafif etkinliklere çoğu kişi alçı çıktıktan ya da ameliyattan 1–2 ay sonra dönebilir.
• Zorlayıcı sporlar: Kayak ya da futbol gibi etkinliklere çoğunlukla yaralanmadan 3–6 ay sonra dönülür.
• Tam iyileşme: En az 1 yıl sürebilir. Bazı kişilerde hafif sertlik ya da sızı 2 yıl ya da daha uzun sürebilir; bu daha çok ağır yaralanmalarda ve 50 yaş üstünde görülür.

Çoğu kişi normal işlerine döner. Yine de bazı sorunlara karşı dikkatli olmak gerekir:

• Uzun süren sertlik: En sık sorundur ve çoğunlukla zamanla azalır.
• Kompleks bölgesel ağrı sendromu (KBAS): Kırıkla açıklanamayacak kadar şiddetli ağrı, şişlik, ciltte renk ve ısı değişiklikleri ile seyreden bir durumdur. 9 çalışmayı birleştiren 2023 tarihli meta-analizde radius kırıklarından sonra görülme oranı çalışmalar arasında %0,19 ile %13,63 arasında değişti. Kadın cinsiyet, yüksek vücut kitle indeksi ve ağır kırık riskle ilişkiliydi. Erken fark edilmesi önemlidir.
• Sinir sıkışması: Parmaklarda uyuşma, özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta, sinir üzerinde baskıya işaret edebilir. Bkz. el uyuşması ne zaman ciddi.
• Kemiğin eğri kaynaması: Kemik yerinden oynamış hâlde kaynarsa el bileğinin işlevi etkilenebilir; bu yüzden kontrol röntgenleri önemlidir.

50 yaş üstünde basit bir düşmeyle kırılan el bileği, kemiklerin zayıfladığının ilk işareti olabilir. Buna kırılganlık kırığı denir. OrthoInfo, bir kırılganlık kırığının yeni bir kırık riskini neredeyse iki katına çıkardığını ve riskin ilk 1–2 yılda en yüksek olduğunu belirtir. NHS de 50 yaş üstünde kol ya da el bileği kırığı olanların kırık önleme hizmetlerinden yararlanabileceğini yazar.

Güney Kore'de 1.057 el bileği kırığı hastasıyla yapılan bir çalışmada, kemik erimesi bakımının etkin biçimde uygulandığı dönemde 4 yıllık izlemde yeni kırık oranı %5,4'ten %1,9'a, kalça kırığı oranı %2,9'dan %0,4'e düştü (Shin ve ark., 2020). Bu bir gözlem çalışmasıdır, ama kırık sonrası kemik sağlığının ele alınmasının önemini gösterir. Kemik yoğunluğu ölçümü ve tedavi seçenekleri için osteoporoz tanı ve tedavi rehberine bakabilirsiniz.

• İlk başvuru: Düşme sonrası el bileğinde belirgin ağrı, şişlik ya da şekil bozukluğu varsa en yakın acil servise gidin. Ağır yaralanmada 112'yi arayın.
• Takip: Kırık takibi Ortopedi ve Travmatoloji polikliniğinde yapılır; randevu MHRS üzerinden alınabilir. El cerrahisi birimi olan hastanelerde karmaşık kırıklar bu birimde de izlenebilir.
• Egzersiz ve rehabilitasyon: Sertlik sürerse hekim Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon bölümüne yönlendirebilir.
• Kemik sağlığı: 50 yaş üstünde kemik yoğunluğu ölçümü için hekiminize danışın.
• SGK: Fizik tedavi seans sayısı ve geri ödeme koşulları bu taramada güncel resmî metinden doğrulanamadı; hastanenize sorun.

Aşağıdaki durumlarda beklemeyin, acil servise gidin ya da 112'yi arayın:

• Kemik deriden dışarı çıkmışsa ya da yara varsa (açık kırık),
• Kolda ya da parmaklarda uyuşma, karıncalanma varsa ya da parmaklar soluk, mavi veya soğuksa,
• Kanaması durmayan derin bir kesik varsa,
• Parmaklar nazikçe düzeltilince şiddetli ağrı oluyorsa,
• Başparmak ya da işaret parmağını bükmekte yeni güçsüzlük başladıysa,
• Alçı çok sıkı geliyor, ağrı ve şişlik artıyorsa,
• Alçının altından kötü koku ya da akıntı geliyorsa, alçı kırıldıysa ya da çok gevşediyse (aynı gün hekime ulaşın).

• Şubat 2026 – Fizyoterapi meta-analizi: 13 randomize çalışmayı birleştiren derleme, gözetimli fizyoterapinin evde egzersize göre kısa dönemde işlev ve kavrama gücünde üstün olduğunu bildirdi (Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy, 2026).
• Şubat 2025 – Cast-OFF 2: Basit, elle düzeltme gerektirmeyen kırıklarda 1 haftalık alçının 3–5 haftalık alçıya göre sonuçları kötüleştirmediği gösterildi.
• Ekim 2026 – NHS: NHS kol ve el bileği kırığı sayfasını gözden geçirdi; 6–12 haftalık iyileşme süresi ve 50 yaş üstü kırık önleme hizmeti vurgusu sürüyor.