30 Saniyede Özet
Noktüri, uyku sırasında idrar yapmak için uyanmaktır. Tek bir sayıya bakarak bunun normal ya da hastalık olduğunu söylemek doğru değildir. Uyanmaların yeni başlaması, kişiyi ne kadar rahatsız ettiği, gündüz belirtileri ve üretilen idrar miktarı birlikte değerlendirilir. Prostat büyümesi olası nedenlerden yalnızca biridir; mesane sorunları, gece fazla idrar üretimi, uyku bozuklukları, bazı hastalıklar ve ilaçlar da rol oynayabilir.
Sayı neden önemli?
Tıpta gece idrara kalkmaya noktüri denir. Tanım sayıdan çok olayı anlatır: kişi uyku döneminde idrar yapmak için uyanır ve ardından yeniden uyumaya çalışır.
Tekrarlayan uyanmalar uyku bütünlüğünü bozabilir. Ancak bir kişi için önemli olan sayı, başka biri için aynı klinik anlamı taşımayabilir. Bu nedenle değerlendirme; sıklık, rahatsızlık düzeyi ve eşlik eden bulgular üzerinden yapılır.
Bölünen uyku gündüz yorgunluğu veya uykululuğa yol açabilir; gece aceleyle tuvalete giderken düşme riski de özellikle ileri yaşta önem kazanır.
Erkeklerde değerlendirilen nedenlerden biri: prostat
Yaşla birlikte prostat bezi büyür. Büyüyen doku idrar kanalını sıkıştırır.
İdrara başlamada gecikme, akımın zayıflaması, tam boşaltamama hissi veya damlama eşlik ediyorsa iyi huylu prostat büyümesi olasılıklardan biridir.
Bu tablo yaygındır ve tedavi edilebilir. Kendiliğinden kanser anlamına gelmez ama muayene ile ayrımı yapılmalıdır.
Prostat dışındaki nedenler
- Gece fazla idrar üretimi. Akşam çok sıvı, alkol veya kafein almak katkıda bulunabilir.
- Mesane depolama sorunları. Ani sıkışma, gündüz sık idrara çıkma veya kaçırma eşlik edebilir.
- Uyku sorunları. Horlama, tanıklı solunum durması veya gündüz uykululuğu varsa uyku apnesi ayrıca değerlendirilir.
- Bazı hastalıklar. Diyabet, kalp veya böbrek sorunları kişiye göre gece idrarını artırabilir; tek başına noktüri bunlardan birinin tanısı değildir.
- İlaçlar. Özellikle idrar söktürücülerin saati etkili olabilir. Saati veya dozu hekime danışmadan değiştirmeyin.
İki-üç günlük kayıt daha yararlı olabilir
Basit bir günlük tutmak hekiminizin işini kolaylaştırır.
- Kaçta yattığınızı, uyandığınızı ve kalktığınızı yazın.
- Her idrarın saatini ve mümkünse yaklaşık miktarını kaydedin.
- Gün boyu içtiğiniz sıvının türünü, miktarını ve saatini ekleyin.
- Ani sıkışma, kaçırma ve kullanılan ilaçların saatini not edin.
Bu günlük tek başına tanı koymaz; hekimin gece idrar üretimi ile mesane depolama sorunlarını ayırmasına yardımcı olur.
Evde denenebilecek düzenlemeler
Geç saatlerde fazla sıvı, alkol veya kafein alımının uyanmalarla ilişkisini gözlemleyin. Kalp ya da böbrek hastalığınız varsa sıvı düzenini hekiminizle planlayın.
Bacaklarda şişme oluyorsa akşamüstü yarım saat bacakları yukarı kaldırarak uzanın.
Alkolü ve kafeini akşam saatlerinden çıkarın.
İdrar söktürücü kullanıyorsanız saatini değiştirmeyi hekiminize sorun. İlacı kendiniz kesmeyin.
Ne zaman randevu?
Yeni başlayan, tekrarlayan veya uykuyu ve gündüz işlevini bozan noktüri için aile hekimi ya da üroloji değerlendirmesi isteyin. Kesin bir sayı veya dört haftalık bekleme kuralı yoktur.
İdrar yapamama acil değerlendirme gerektirir. Görünür kan, ateşle birlikte yan veya bel ağrısı, belirgin halsizlik ya da hızla kötüleşme varsa aynı gün tıbbi yardım alın.
Kilo kaybı ve gece terlemesi eklendiyse bunu da hekiminize aktarın.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
