Hipotansiyon tahmin indeksi yüksek MAP hedefini geçemedi

HPI, Edwards Lifesciences'ın geliştirdiği ve hipotansiyonu dakikalar önce tahmin etmeyi amaçlayan bir izlem yazılımı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Acumen HPI yazılımına 16 Mart 2018'de De Novo yoluyla izin verdi. Önceki randomize çalışmalar, HPI ile ameliyat sırası hipotansiyonun azaldığını bildirmişti.

Tayvan Ulusal Üniversite Hastanesi ekibi bu tabloyu farklı bir karşılaştırmayla sınadı. Çalışma 17 Ağustos 2026'da çevrimiçi yayımlandı. Açık etiketli, iki merkezli bu çalışmaya arter kateteri gereken büyük kalp dışı cerrahi geçiren 100 yetişkin alındı.

Hastaların yarısında tedavi, HPI 85 ve üzerine çıktığında başladı. Diğer yarısında tedavi, ortalama arter basıncı (MAP) 73 mmHg ve altına indiğinde başladı. İki grup da aynı hemodinamik protokolü izledi. Birincil sonuç, MAP'in 65 mmHg altındaki zaman ağırlıklı ortalama hipotansiyon yüküydü.

Çalışmanın özetine göre medyan hipotansiyon yükü HPI grubunda 0,07, MAP grubunda 0,16 mmHg idi (P=0,119). Eşik altı alan 22'ye karşı 59,7 mmHg·dk bulundu (P=0,172). Hipertansiyon yükü, noradrenalin dozu, hastanede kalış süresi ve 30 günlük mortalite de farklı değildi.

İkinci makale 9 Eylül 2026'da yayımlandı. Aarhus Üniversitesi'nden Simon Vistisen ve arkadaşları, HPI'ı test eden 20 randomize çalışmayı (2.342 hasta) inceledi. Hem hipotansiyon hem tedavi sonuçlarını bildiren 18 çalışma analize girdi.

Hipotansiyonu anlamlı azaltan 13 çalışmanın 9'unda (%69) HPI grubunda tedavi yoğunluğu anlamlı olarak artmıştı. Tedavi yoğunluğu sıvı, vazopresör ya da inotrop kullanımını kapsıyordu. Hipotansiyonu azaltamayan 5 çalışmanın hiçbirinde tedavi artışı yoktu. Bu ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,029).

Tayvan çalışması randomize ama küçük ve açık etiketli. Yazarlar çalışmanın eşdeğerlik ya da eşit etkinlik (non-inferiority) sınaması için tasarlanmadığını vurguluyor. Yani sonuç, iki yöntemin eşit olduğunu değil, HPI'ın üstünlüğünün gösterilemediğini söylüyor. Mortalite gibi klinik sonuçlar için örneklem zaten yetersiz.

Vistisen analizi klasik bir meta-analiz değil, yayımlanmış çalışmalar üzerinde bir üst araştırma. Çalışma düzeyinde ilişki gösteriyor ve nedenselliği kanıtlamıyor. Altta yatan gerekçe ise özette açıkça tanımlanıyor. Özette aktarılan doğrulama çalışmalarına göre HPI uyarıları genellikle MAP 70–75 mmHg civarındayken beliriyor.

Bu durumda önceki HPI çalışmaları, aslında iki farklı MAP tedavi eşiğini karşılaştırmış olabilir. HPI kolu daha erken ve daha çok tedavi aldıysa, fark algoritmadan çok tedavi zamanlamasından kaynaklanıyor olabilir.

Çıkar çatışmaları da not edilmeli. Tayvan ekibi çıkar çatışması bildirmedi.

Vistisen çalışmasında bir yazar Philips'e, bir diğeri GE Healthcare, Mindray ve Werfen'e kurum üzerinden danışmanlık bildirdi. Bir yazar Retia Medical Systems'ın, bir diğeri DiCARTECH'in kurucu ortağı ve hissedarı. Her iki çalışmayı da tam metne erişmeden, PubMed özetlerine dayanarak aktarıyoruz.

Bu iki çalışma HPI'ın işe yaramadığını söylemiyor. Ancak HPI ile görülen yararın bir kısmının daha erken ve yoğun tedaviden kaynaklanabileceğini düşündürüyor. Hipotansiyonu beklemeden daha yüksek bir MAP eşiğinde müdahale, bu nedenle ciddi bir karşılaştırma ölçütü.

Pratik çıkarımlar şöyle sıralanabilir.

• HPI kullanıyorsanız, uyarının çoğu zaman MAP yaklaşık 70–75 mmHg iken geldiğini aklınızda tutun.
• Karşılaştırmalı çalışmalarda kontrol grubunun hangi eşikte tedavi aldığına bakın.
• Tedavi yoğunluğunu, yani sıvı ve vazopresör miktarını raporlamayan çalışmalara temkinle yaklaşın.
• Hasta sonuçlarına etkisi kanıtlanmadan ek bir izlem yazılımına yatırımı yalnız bu çalışmalara dayandırmayın.

Asıl açık soru hâlâ yanıtsız. Hipotansiyon yükündeki küçük azalmaların böbrek hasarı ya da miyokart hasarı gibi sonuçları değiştirip değiştirmediği bilinmiyor.

HPI yazılımının Türkiye'deki ruhsat ve kullanım durumuna dair doğrulanmış bir bilgiye ulaşamadık. Türkiye'de tıbbi cihazların piyasaya arzını Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) düzenliyor.

Kurumlar için pratik soru, ek bir izlem yazılımına yatırım yapmadan önce karşılaştırma ölçütünün ne olduğu. Arter kateteri olan büyük kalp dışı cerrahi hastalarında daha yüksek bir MAP eşiğiyle erken müdahale, ek yazılım gerektirmeyen bir seçenek. Bu stratejinin de hasta sonuçları üzerindeki etkisi henüz kanıtlanmış değil. Anestezi ekipleri kendi hipotansiyon protokollerindeki tedavi eşiğini bu tartışmanın ışığında gözden geçirebilir.