Kolon kanserinde ameliyat öncesi immünoterapi: dMMR tümörlerde 3 yılda nüks görülmedi

dMMR, DNA kopyalama hatalarını düzelten uyumsuzluk onarımı (mismatch repair, MMR) sisteminin çalışmadığı tümörleri tanımlar. Hücreler DNA kopyalarken oluşan hataları normalde bu sistemle düzeltir. Bu tümörlerde ameliyat öncesi bağışıklık tedavisiyle yüksek patolojik yanıt oranları daha önce bildirilmişti; uzun dönem sağkalım ise bilinmiyordu. Bağışıklık kontrol noktası ilaçları, vücudun tümöre karşı frenlenmiş bağışıklık yanıtını serbest bırakmayı amaçlar.

Hollanda'da altı hastanede yürütülen NICHE-2'ye daha önce tedavi görmemiş, ameliyatla çıkarılabilir, klinik evre 2 veya 3 dMMR kolon kanseri olan hastalar alındı. Hastalar ilk gün bir doz ipilimumab (1 mg/kg) ve 1. ile 15. günlerde iki doz nivolumab (3 mg/kg) aldı, ardından ameliyat oldu. Yani ameliyat öncesi (neoadjuvan) tedavi yaklaşık iki haftaya yayılan üç infüzyondan oluştu.

Protokole uygun 111 hastanın hiçbirinde ilk 3 yılda hastalık geri dönmedi. Taranan 123 hastadan 115'i tedavi aldı, 111'i protokole uygun analiz grubuna girdi. Ameliyattan sonraki ortanca izlem 58,7 aydı. Birincil etkinlik sonlanımı olan 3 yıllık hastalıksız sağkalım %100 bulundu. Çalışmaya girişten itibaren ortanca 60,4 aylık izlemde 5 yıllık genel sağkalım da %100 oldu; ancak bu sonuç önceden planlanmamış, keşif amaçlı bir analizdir.

Kanda dolaşan tümör DNA'sı (ctDNA) da izlendi. Tedavi öncesinde örneği olan 108 hastanın 99'unda (%92) ctDNA saptandı. İlk dozdan sonra 2. haftada 98 hastanın 44'ünde (%45), ikinci dozdan sonra ameliyat öncesinde 97 hastanın 80'inde (%82) ctDNA kayboldu. Ameliyat sonrası kalıntı hastalık incelemesinde tüm hastalar ctDNA negatifti. Güvenlik ve patolojik yanıt verileri bu çalışmanın daha önceki raporunda yayımlanmıştı.

• Karşılaştırma yok: Tek kollu tasarım, bu sonucun standart ameliyat ve gerektiğinde kemoterapiyle elde edilecek sonuçtan ne kadar farklı olduğunu doğrudan göstermez.
• Seçilmiş grup: Analiz, uygunluk ölçütlerini karşılayıp en az bir kür tedavi alan hastalarla yapıldı (protokole uygun grup).
• Genel sağkalım keşif amaçlı: 5 yıllık sağkalım sonucu sonradan yapılan bir analizden geliyor.
• Kapsam dar: Sonuç yalnız dMMR kolon kanserine aittir; bu özelliği taşımayan tümörlere ve rektum kanserine genellenemez.
• Finansman: Çalışmayı ilaç üreticisi Bristol Myers Squibb destekledi; Natera şirketine bağlı iki yazar bu şirkette hisse sahibi olduğunu beyan etti.

Bu haber yazar özetine dayanır; tam metin ve ekler incelenmedi.

İki ilaç Türkiye'de ruhsatlı, ancak SGK'nın ödeme koşulları ameliyat öncesi kullanımı kapsamıyor. Nivolumab ve ipilimumab, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) 30 Ekim 2026 tarihli ruhsatlı ürünler listesinde yer alıyor; liste endikasyon bilgisi içermiyor. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel Sağlık Uygulama Tebliği'nde (SUT, madde 4.2.14) dMMR ya da MSI-H kolorektal kanser için yalnız tek başına nivolumab ödeniyor. Bu da floropirimidin, oksaliplatin ve irinotekanla tedaviden sonra ilerleyen metastatik hastalıkla sınırlı. Ameliyat öncesi kullanım için bir hüküm bu yazının hazırlandığı tarihte metinde yok.

Sağlık Bakanlığı'nın ulusal kanser tarama programında kolorektal kanser taraması 50–70 yaş arası kadın ve erkekler için iki yılda bir gaitada gizli kan testi ve on yılda bir kolonoskopi önerisiyle sürüyor. Belirti ve tarama hakkında kolon kanseri tarama rehberimiz ayrıntı veriyor.

Standart tedavi henüz değişmedi; yazarlar ise bulguların bu yaklaşımı lokal ileri dMMR kolon kanserinde olası bir standart bakım olarak desteklediğini yazıyor. Editoryal değerlendirme: Karşılaştırmalı kanıt ve kılavuz kararları belirleyici olacak. Pratik açıdan öne çıkan nokta, tümör dokusunda MMR durumunun ameliyattan önce bilinmesinin tedavi seçeneklerini etkileyebilmesidir. Tedavi kararı, hastanın durumunu değerlendiren onkoloji ekibiyle verilir.