GLP-1 ilaçları kanser riski: tip 2 diyabette insülin ve sülfonilüreye göre daha düşük

Bu çalışma azalttığını kanıtlamıyor, ama bazı karşılaştırmalarda daha düşük risk gösteriyor. GLP-1 reseptör agonistleri, kan şekerini düşüren ve kilo kaybettiren enjeksiyon ya da tablet ilaçlardır. Araştırmacılar Dallas'taki UT Southwestern tıp merkezinin 2010–2025 arası elektronik kayıtlarını kullandı. Tip 2 diyabetli ve daha önce kanseri olmayan, yeni ilaca başlayan kişilerle beş ayrı hedef deneme benzetimi (randomize çalışmayı taklit eden analiz) kurdular: GLP-1 başlayanlar metformin, insülin, SGLT2 inhibitörü, DPP-4 inhibitörü ya da sülfonilüre başlayanlarla karşılaştırıldı.

Üç yılda insüline göre mutlak fark 1,25 puandı: %2,01'e karşı %3,26 (risk oranı 0,62). Sülfonilüreye göre fark 1,14 puandı: %2,85'e karşı %3,98 (0,67). Metformine göre %3,01'e karşı %3,57, SGLT2 inhibitörüne göre %2,78'e karşı %2,72, DPP-4 inhibitörüne göre %2,84'e karşı %3,23 bulundu; bu üç farkın hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı değildi. Beş yılda insüline göre fark 1,67 puana çıktı. Sülfonilüreye göre risk oranı 0,75 idi, ancak 5 yıllık mutlak fark anlamlı değildi.

Diyabeti ağır olanlarda tablo değişti. Kalp-damar hastalığı ya da ileri böbrek hastalığı olanlarda SGLT2 inhibitörü, 3 yılda 1,61 puanlık farkla GLP-1 lehine değil, kendi lehine sonuç verdi. Bu alt grup analizleri keşif amaçlıydı.

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) 30 Ekim 2026 listesinde semaglutid (enjeksiyon ve tablet), liraglutid, dulaglutid ve eksenatid ile GLP-1 ve GIP'e etkili tirzepatid ruhsatlı. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ana metninde adıyla yalnız eksenatid için ödeme koşulu yazılı: tedavi başında vücut kitle indeksi 35'in üzerinde olan, pankreatit öyküsü bulunmayan ve diğer ilaçlarla yeterli kontrol sağlanamayan tip 2 diyabetliler. SUT, DPP-4 inhibitörleri GLP-1 ilaçlarıyla birlikte kullanıldığında bedellerini ödemiyor. Diğer GLP-1 ilaçlarının güncel geri ödeme koşulları bu yazı için doğrulanamadı.

Çalışma tek bir sağlık sisteminin geriye dönük kayıtlarına dayanıyor. Ağırlıklandırmaya rağmen gruplar tam benzeşmeyebilir: insülin genellikle diyabetin daha ileri döneminde başlandığı için karşılaştırma insülin aleyhine kayabilir. Bazı alt gruplarda olay sayısı çok azdı ve çoklu karşılaştırma için düzeltme yapılmadı. GLP-1 başlayanların çoğu son yıllarda tedaviye girdiği için 5 yıllık tahminler eski kullanıcılara dayanıyor. Hangi GLP-1 ilaçlarının kullanıldığı ve kanser türlerinin tanımı yalnız ek tablolarda yer alıyor; ekler okunmadı. Çalışma ABD kamu fonlarıyla desteklendi; bir yazar birçok ilaç firmasından kişisel ücret aldığını bildirdi.

GLP-1 ilacı kullanan tip 2 diyabetliler için sonuç kanser açısından genel olarak güven verici. Yazarlar, ilaç seçiminin kanser önleme amacıyla değil, kalp, böbrek ve şeker kontrolü yararlarına göre yapılması gerektiğini vurguluyor. İlacınızı bu habere dayanarak değiştirmeyin ya da bırakmayın. Yaşınıza uygun kanser taramalarını ilaçtan bağımsız olarak sürdürmek de önemlidir. Kimlerde uygun olmadığı için GLP-1 ilaçları rehberimize bakılabilir.