Birleşik Krallık (BK) ve ABD, İngiliz ilaç sevkiyatlarında ABD gümrük vergilerini sıfırda tutacak kritik bir anlaşmaya vardı. Bu anlaşma uyarınca BK, ABD'ye yaptığı ve yıllık değeri en az 5 milyar sterlin olan farmasötik ihracatının üç yıl boyunca sıfır tarifeyle ABD pazarına girmesini garanti altına alırken; karşılığında Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) aracılığıyla ilaçlar için daha fazla ödeme yapmayı kabul etti. Bu, NHS'in ilaçlar için ödediği miktarın yirmi yılı aşkın bir süredir ilk kez artacak olması nedeniyle önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump'ın daha önce İngiltere'den markalı ilaç ithalatına yüzde 100'e varan tarifeler uygulama tehdidinde bulunmasının ardından geldi.
Ticaret Bakanı Peter Kyle, anlaşmanın "BK farmasötik ihracatının -yılda en az 5 milyar sterlin değerinde- ABD'ye gümrüksüz girmesini garanti altına alarak işleri koruyacağını, yatırımları artıracağını ve BK'nın yaşam bilimleri için küresel bir merkez olma yolunu açacağını" belirtti. Anlaşmanın şartlarına göre BK, yeni tedavileri çok pahalı bulma eşiğini yüzde 25 artıracak ve önümüzdeki 10 yıl içinde NHS'in ilaçlara yaptığı toplam harcamayı GSYİH'nın yüzde 0,3'ünden yüzde 0,6'sına çıkarmayı hedefleyecek. Ayrıca, ilaç şirketlerinin NHS'e bütçenin aşılmaması için ödemesi gereken geri ödeme miktarına yüzde 15 üst sınır getirildi; bu oran geçen yıl yüzde 20'nin üzerindeydi.
Anlaşmanın arka planında, ABD'den gelen yoğun baskı yatıyor. Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai, anlaşmanın "diğer gelişmiş ülkelerin nihayet adil paylarını ödemelerini sağlamaya yönelik tarihi bir adım" olduğunu söylerken, ABD Sağlık Bakanı Robert Kennedy Jr. da Amerikalıların "finansmanına yardımcı oldukları ilaçlar için dünyanın en yüksek ilaç maliyetlerini ödememesi gerektiğini" belirtti. Öte yandan bu durum, İngiltere'de hükümet ve ilaç endüstrisi arasındaki ilaç onayları ve NHS maliyetleri üzerine uzun süredir devam eden anlaşmazlığı yoğunlaştırdı.
Ancak anlaşma, İngiliz ilaç sektörünün rekabet gücünü artırma hedefiyle de örtüşüyor. Son 18 ayda GSK, Merck ve AstraZeneca gibi büyük ilaç firmalarının İngiltere'deki yatırım planlarını iptal etmesi veya yavaşlatması, sektörün dikkatini ABD'ye kaydırmasıyla sonuçlanmıştı. Bristol Myers Squibb CEO'su Chris Boerner, yapılan anlaşmanın beş yıl içinde araştırma, geliştirme ve üretim dahil olmak üzere 500 milyon dolardan fazla yatırım yapmayı öngördüklerini belirterek, "Bu, İngiltere'deki sürekli varlığımız için uygun bir ortam yaratan bir ilerleme işaretidir.” dedi.
Anlaşmanın maliyeti konusunda endişeler de mevcut. Nuffield Trust düşünce kuruluşundan Sally Gainsbury, anlaşmanın ilaçlara ekstra 3 milyar sterlin harcanmasına yol açabileceğini ve bütçelerin zaten gergin olduğu göz önüne alındığında bunun "kötü bir haber" olduğunu söyledi. Gainsbury, ek paranın yeni ilaçlar yerine pratisyen hekim hizmetleri veya hastane bekleme listelerinin ele alınması gibi alanlara yatırım yapılmasının daha iyi olacağını savunurken; hükümet bu anlaşmayla farmasötik sevkiyatlar için yüzde sıfır tarife oranı sağlayan dünyadaki tek ülke olduğunu iddia etti.
