30 Saniyede Özet
Karaciğerinde birden çok tümör olan ama ameliyat olamayan hastaya bugün çoğunlukla kemoembolizasyon (TACE) önerilir. Temmuz 2026'da JAMA Oncology dergisinde yayımlanan bir çalışmada, bu işlemin ardından tümörler yakılınca hastalığın ilerlemesi gecikti. Yakma eklenen hastaların yarısı yaklaşık 18 ay ilerleme yaşamadı, yalnız TACE alanlarda bu süre 7 aydı. Ancak çalışma yalnız Çin'deki iki büyük merkezde yürütüldü ve sonucun her hastanede tekrarlanıp tekrarlanmayacağı henüz belli değil.
İki işlem nasıl birleşiyor?
Karaciğer kanseri bazen tümörler birden çok olduğu hâlde karaciğerin içinde sınırlı kalır. Hekimler buna ara evre der. Ameliyat ya da nakil gibi tedavi edici bir yol uygun değilse, bu evrede standart tedavi TACE'dir.
TACE'de kasıktan ya da bilekten atardamara ince bir tüp yerleştirilir ve karaciğere kadar ilerletilir. Tümörü besleyen damara kemoterapi ilacı verilir, ardından bu damar tıkanarak tümörün beslenmesi kesilir.
Araştırmacılar TACE'nin ardından ikinci bir adım ekledi: halk arasında yakma denen radyofrekans ablasyon. Tümörün içine ince bir iğne yerleştirilir ve iğnenin ucundan verilen ısıyla tümör dokusu yok edilir. İğne bu çalışmada tomografi eşliğinde yerleştirildi; başka merkezlerde ultrason ya da MR da kullanılır.
Tümörler TACE'den sonra yakmaya uygun hâle geldiğinde ikinci adıma geçildi.
Hastalık ne kadar geç ilerledi?
Çalışmaya 241 hasta katıldı ve kurayla iki gruba ayrıldı. Bir grup yalnız TACE aldı, diğerinde TACE'nin ardından tümörler yakıldı. Yakma eklenen grupta hastaların yarısı yaklaşık 18 ay boyunca ilerleme yaşamadı, yalnız TACE alanlarda bu süre 7 ayda kaldı.
Yaşam süresi de yakma eklenen grupta daha uzun göründü, ancak rakam henüz kesin değil. Yalnız TACE alanların yarısı 3 yıl civarında yaşadı; yakma eklenen grupta bu süre için tahminin belirsizlik payı çok geniş. Çalışma asıl olarak bu soruyu yanıtlamak için de kurulmadı. Yarar en çok tümörleri az ve küçük olanlarda görüldü; çok sayıda ve iri tümörü olanlarda yakmanın katkısı daha az net.
Kimler bu sonuçtan yararlanabilir?
Çalışmaya karaciğerinde 2 ile 10 arasında tümörü olan ve hiçbir tümörü 7 santimetreyi geçmeyen hastalar alındı. Tümörler büyük damarlara uzanmamıştı ve kanser karaciğer dışına yayılmamıştı.
Karaciğer işlevleri iyi ya da yalnız hafif bozuk hastalar seçildi ve katılanların hepsi günlük işlerini kısıtlama olmadan yapabiliyordu. Günlük işlerinde zorlanan ya da karaciğer işlevleri ileri derecede bozulmuş hastalar için bu sonuç geçerli değil.
Yakma işleminde sizi neler bekliyor?
Yakmayı çoğunlukla girişimsel radyolog, yani iğne ya da ince tüple görüntü eşliğinde tedavi eden radyoloji uzmanı uygular. ABD'deki radyoloji derneklerinin hasta bilgilendirme sitesi RadiologyInfo'ya göre iğnenin girdiği yer uyuşturulur, hastaya ayrıca sakinleştirici ya da genel anestezi verilebilir. Her yakma 10–30 dakika sürer, işlemin tamamı ise genellikle bir ile üç saat alır.
Hasta aynı gün evine dönebilir ya da bir gece hastanede kalır. Hafif ağrı ağızdan alınan ilaçlarla kontrol edilir, bulantı olursa o da ilaçla hafifler. Çoğu kişi bir hafta içinde günlük işlerine döner, ama en az üç gün ağır kaldırmamak gerekir.
100 hastadan yaklaşık 25'inde, işlemden birkaç gün sonra ateş ve halsizlikle gribe benzer bir tablo başlar ve genellikle beş gün kadar sürer. Deriden iğneyle yapılan her işlemde olduğu gibi kanama, enfeksiyon ya da karaciğerde apse gelişebilir, ama antibiyotik gerektiren enfeksiyon bin hastada birden azdır. Çalışmada ağır yan etkiler yakma eklenen grupta biraz daha sıktı: 100 hastada 23'e karşı 18.
TACE'den sonraki ilk haftalar
TACE'den sonraki bir hafta içinde çoğu hastada ağrı, bulantı, kusma ve ateşle seyreden, gribe benzer bir tablo görülür. Bir haftaya kadar süren ateş olağandır. Yorgunluk ve iştahsızlık ise iki hafta ya da daha uzun sürebilir.
Ağrının şiddeti ya da niteliği aniden değişirse, ateş birden yükselirse ya da olağan dışı başka bir değişiklik fark ederseniz beklemeden hekiminizi arayın. Ulaşamıyorsanız acile başvurun. İlk ayın ardından tümörün durumu tomografi ya da MR ve kan testleriyle değerlendirilir.
Çin'deki iki merkezin sonucu herkese uyar mı?
Hastaların kurayla ayrılması güçlü bir tasarımdır, ancak hastalar ve hekimler kimin hangi tedaviyi aldığını biliyordu. Hasta alımı dokuz yıl sürdü ve işlemlerin hepsini iki büyük, deneyimli merkez yaptı. Aynı sonucun bu işlemleri daha seyrek yapan hastanelerde alınıp alınmayacağı bilinmiyor.
Son yıllarda TACE'yi bağışıklık ilaçlarıyla birleştiren iki büyük çalışma da yayımlandı. İkisinde de hastalık daha geç ilerledi, ama ağır yan etkiler arttı ve bu birleşimlerin yaşamı uzattığı henüz gösterilmedi. Yakma ile bu ilaçlı seçenekler birbiriyle karşılaştırılmadı.
Karar verirken neler sorulmalı?
Size ya da yakınınıza TACE önerildiyse, ardından yakma eklenip eklenemeyeceğini sormaya değer. Bu karar tümörlerin sayısına, boyutuna, yerine ve karaciğerin genel sağlığına bağlıdır. En doğrusu, dosyanın girişimsel radyolog, onkolog, gastroenterolog ve cerrahın birlikte oturduğu bir tümör kurulunda görüşülmesidir. Hastanenizde girişimsel radyoloji birimi ya da böyle bir kurul yoksa, onkoloğunuzdan bu işlemleri düzenli yapan bir merkeze sevk isteyin. SGK'nın işlemi karşılayıp karşılamadığını da o hastaneye önceden sorun.
Karaciğer kanseri çoğu zaman sirozlu, yani yıllar içinde hasar görüp sertleşmiş bir karaciğerde gelişir. Sirozun başlıca nedenleri hepatit B, hepatit C ve aşırı alkol kullanımıdır. Batı ülkelerinde, fazla kilo ve şeker hastalığıyla ilişkili karaciğer yağlanması da giderek sık bir neden oldu. Hangi tedavinin yapılabileceğini karaciğerin durumu belirlediği için, bu hastalıkların kontrollerini ve ilaçlarını kanser tedavisi sırasında da aksatmayın.
Bir sonraki randevuda şu sorular yol gösterebilir:
- Tümörlerim kaç tane, en büyüğü ne kadar, karaciğer dışına yayılım var mı?
- Ameliyat ya da nakil gibi tedavi edici bir seçenek bende mümkün mü?
- TACE'den sonra yakma benim tümörlerime uygulanabilir mi?
- Bu işlemleri merkezinizde yılda kaç hastaya yapıyorsunuz?
Hekimler için kısa not
- TORCH (NCT02435953): faz 3, açık etiketli, 1:1 randomize; 2 üçüncü basamak merkez (Sun Yat-sen Üniversitesi, Guangzhou, Çin); Mayıs 2015–Ağustos 2024; veri kesimi 31 Ekim 2025.
- Hasta: BCLC B, rezeke edilemeyen HCC (hepatoselüler karsinom); ITT n=241 (121/120). Kayıt ölçütleri: 2–3 lezyon ve en büyüğü 3–7 cm ya da 4–10 lezyon, her biri ≤7 cm; vasküler invazyon ve ekstrahepatik yayılım yok; ECOG 0; Child-Pugh A ya da B7.
- Tedavi: TACE (lobaplatin, pirarubisin, lipiodol, jelatin sünger) ve ablasyona uygunluk sağlandığında selektif RFA (en fazla 4 TACE seansı) ya da talebe göre yalnız TACE.
- Birincil sonlanım PFS (RECIST 1.1): ortanca 17,7 ve 7,3 ay; HR (risk oranı) 0,47 (%95 GA [güven aralığı] 0,34–0,65). Tedavi edilemez progresyona kadar süre 35,1 ve 12,3 ay; HR 0,40.
- OS (ikincil): ortanca 88,6 ay (%95 GA 43,1–hesaplanamaz) ve 35,1 ay (25,4–45,5); HR 0,50 (0,34–0,73). Fayda 6-ve-12 tümör yükü skoru ≤12 olanlarda belirgin.
- Derece 3–4 tedaviyle ilişkili advers olay %23,2 ve %18,3. Finansman: SYSUCC Klinik Araştırma 308 Programı, Çin Ulusal Doğa Bilimleri Vakfı, Chen Xiao-ping Vakfı; çıkar çatışması bildirilmedi.
- Termal ablasyon hasta süreci (RadiologyInfo, son gözden geçirme 31 Ekim 2024): lokal anestezi ± bilinçli sedasyon/genel anestezi; her ablasyon 10–30 dk, işlem 1–3 saat; ayaktan ya da bir gece gözlem; 1–7 günde olağan aktivite, ≥72 saat ağır kaldırmama; postablasyon sendromu ~%25 (3–5. günde başlar, ~5 gün); antibiyotik gerektiren enfeksiyon <1/1.000; apse, kanama, komşu yapı hasarı.
- Bağlam: TACE + sistemik tedavi (EMERALD-1: durvalumab + bevasizumab; LEAP-012: lenvatinib + pembrolizumab) PFS'yi uzattı, derece 3–4 toksisite arttı; LEAP-012'de OS farkı izlem analizlerinde anlamlılığa ulaşmadı, EMERALD-1 final OS bekleniyor.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
