Meme kanseri Türkiye'de yıllık 25.000+ yeni vaka, 7.000+ ölüm — kadınlarda en sık kanser. Yaşam boyu risk 1/8. 2024 USPSTF güncellemesi: tarama 40 yaşa düştü (eskiden 50), 40-74 yaş 2 yılda bir mamografi. Türkiye'de KETEM 40-69 yaş ücretsiz mamografi 2 yılda bir. Risk faktörleri: yaş, aile öyküsü, BRCA1/2 mutasyonu (%5-10), geç gebelik/hiç doğum yapmama, erken adet/geç menopoz, obezite, alkol, HRT uzun süreli, yoğun meme dokusu. Belirtiler: Meme kitle (genelde ağrısız), meme cilt değişimi (peau d'orange, retraksiyon), meme başı akıntısı (kanlı), aksiller lenf bezi, asimetri. Tanı: Mamografi + USG + biyopsi (kor iğne). Patolojik alt tipler: Luminal A (ER+/PR+/HER2-/Ki67 düşük), Luminal B, HER2-pozitif, Triple-negative (TNBC). 2024 tedavi devrimi: (1) Trastuzumab deruxtecan (Enhertu) — HER2-pozitif + HER2-düşük kategorisi yarattı (DESTINY-Breast04, 06). (2) Sacituzumab govitecan — TNBC (ASCENT). (3) CDK4/6 inhibitörler (palbociclib, ribociclib, abemasiklib) — HR+/HER2- metastatik. (4) Pembrolizumab — TNBC + PD-L1+ (KEYNOTE-355). (5) Olaparib — BRCA+ adjuvan (OlympiA). Erken evre %95+ sağkalım. Kırmızı bayrak: Yeni meme kitle, meme cilt değişimi, kanlı akıntı.
Meme Kanseri: Mamografi Taraması, BRCA, 2024 ADC ve İmmünoterapi Devrimi
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir. TL;DR Meme kanseri Türkiye'de yıllık 25.000+ yeni vaka, 7.000+ ölüm — kadınlarda en sık kanser . Yaşam boyu risk 1/8 .…
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.
TL;DR
Meme kanseri Türkiye'de yıllık 25.000+ yeni vaka, 7.000+ ölüm — kadınlarda en sık kanser. Yaşam boyu risk 1/8. 2024 USPSTF güncellemesi: tarama 40 yaşa düştü (eskiden 50), 40-74 yaş 2 yılda bir mamografi. Türkiye'de KETEM 40-69 yaş ücretsiz mamografi 2 yılda bir. Risk faktörleri: yaş, aile öyküsü, BRCA1/2 mutasyonu (%5-10), geç gebelik/hiç doğum yapmama, erken adet/geç menopoz, obezite, alkol, HRT uzun süreli, yoğun meme dokusu. Belirtiler: Meme kitle (genelde ağrısız), meme cilt değişimi (peau d'orange, retraksiyon), meme başı akıntısı (kanlı), aksiller lenf bezi, asimetri. Tanı: Mamografi + USG + biyopsi (kor iğne). Patolojik alt tipler: Luminal A (ER+/PR+/HER2-/Ki67 düşük), Luminal B, HER2-pozitif, Triple-negative (TNBC). 2024 tedavi devrimi: (1) Trastuzumab deruxtecan (Enhertu) — HER2-pozitif + HER2-düşük kategorisi yarattı (DESTINY-Breast04, 06). (2) Sacituzumab govitecan — TNBC (ASCENT). (3) CDK4/6 inhibitörler (palbociclib, ribociclib, abemasiklib) — HR+/HER2- metastatik. (4) Pembrolizumab — TNBC + PD-L1+ (KEYNOTE-355). (5) Olaparib — BRCA+ adjuvan (OlympiA). Erken evre %95+ sağkalım. Kırmızı bayrak: Yeni meme kitle, meme cilt değişimi, kanlı akıntı.
İçindekiler
- Meme Kanseri Türkiye Tablosu
- Risk Faktörleri ve BRCA
- Tarama: USPSTF 2024 + KETEM
- Belirtiler ve Kendi Kendine Muayene
- Tanı ve Patolojik Alt Tipler
- Genomik Testler (Oncotype DX, MammaPrint)
- Tedavi: Cerrahi, Sistemik
- 2024 ADC ve İmmünoterapi Devrimi
- KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. Meme Kanseri Türkiye Tablosu
- 25.000+ yeni vaka/yıl
- 7.000+ ölüm/yıl
- en sık kadın kanseri
- 5 yıl sağkalım: Erken evre %95+, metastatik %30
- Erkek meme kanseri %1 (nadir)
2. Risk Faktörleri ve BRCA
Değiştirilemez
- Yaş (50+ artar)
- Aile öyküsü (1. derece akraba)
- BRCA1/2 mutasyonu (%5-10 vaka)
- Önceki meme kanseri
- DCIS, LCIS öyküsü
- Yoğun meme dokusu
- Erken menarş, geç menopoz
- Hiç doğum yapmamış, geç doğum (30+)
- Atipik hiperplazi
Değiştirilebilir
- Obezite (postmenopozal)
- Alkol (3+ kadeh/hafta riski %15 artırır)
- Uzun süreli HRT (5+ yıl)
- Hareketsizlik
- Sigara (orta kanıt)
Koruyucu
- Doğum < 30
- Emzirme (uzun süreli)
- Egzersiz
- Sağlıklı kilo
BRCA1/2
- BRCA1 meme + over yüksek
- BRCA2 meme + over + pankreas + prostat
- Yaşam boyu meme kanseri riski %50-70
- Aile öyküsü ile genetik danışmanlık
3. Tarama: USPSTF 2024 + KETEM
USPSTF 2024 güncellemesi
- 40-74 yaş kadın
- 2 yılda 1 mamografi
- (Eskiden 50-74 yaştı)
Türkiye KETEM
- 40-69 yaş
- 2 yılda 1 mamografi
- Ücretsiz
Yüksek risk
- BRCA+ veya yüksek aile öyküsü:
- 25 yaştan itibaren MR + mamografi
Klinik meme muayenesi (CBE)
- Yıllık aile hekimi
- Tartışmalı (sensitivite düşük) ama önerilir
Kendi muayene (BSE)
- USPSTF rutin önermiyor
- Farkındalık aracı
3D mamografi (DBT)
- Daha duyarlı
- Türkiye'de yaygınlaşıyor
4. Belirtiler ve Kendi Kendine Muayene
Belirtiler
- Yeni meme kitle (ağrısız genelde)
- Meme cilt değişimi:
- Peau d'orange (portakal kabuğu)
- Retraksiyon, çukurlaşma
- Eritem
- Meme başı:
- Retraksiyon
- Kanlı veya kendiliğinden akıntı
- Meme asimetri
- Aksiller lenf bezi
- Geç evre: kemik ağrısı, kilo kaybı
Memede ağrı
- Genelde kanser değil (siklik, mastalji)
- Persistan + kitle ile → değerlendirme
Self-exam tekniği
- Adet sonrası 1 hafta
- Postmenopozal aynı tarih ay başı
- Aynada görsel + dokunma
- Aksilla dahil
5. Tanı ve Patolojik Alt Tipler
Tanı akışı
- Mamografi + USG — şüpheli lezyon
- MR — özel durumlar (BRCA+, dens meme)
- Kor iğne biyopsisi — patoloji
- Evreleme: lenf nodu USG, akciğer grafisi, abdominal USG, kemik sintigrafi (gerekirse)
- PET-BT — yüksek risk
TNM evreleme
- T: tümor boyut
- N: lenf nodu
- M: metastaz
Patolojik tipler
- İnvaziv duktal karsinom (IDC) — %75
- İnvaziv lobüler karsinom (ILC) — %10
- DCIS (in situ duktal)
- LCIS (in situ lobüler)
- İnflamatuvar meme kanseri — agresif
Biyobelirteçler
- ER (östrojen reseptörü)
- PR (progesteron reseptörü)
- HER2
- Ki67 (proliferasyon)
Alt tip sınıflama
| Alt tip | ER/PR | HER2 | Tedavi |
|---|---|---|---|
| Luminal A | + | - | Endokrin tedavi |
| Luminal B | + | -/+ | Endokrin + kemo |
| HER2-pozitif | -/+ | + | Trastuzumab + kemo |
| Triple-negative | - | - | Kemo + immünoterapi |
Yeni: HER2-düşük
- IHC 1+ veya 2+/ISH-
- Trastuzumab deruxtecan endikasyon (2022+)
6. Genomik Testler (Oncotype DX, MammaPrint)
Oncotype DX (21 gen)
- ER+ erken evre kadın
- Rekürrens skoru verir
- Kemo yararı tahmini
- TAILORx (2018) — orta skor + 50+ yaş kemo gerekmez
MammaPrint (70 gen)
- Yüksek vs düşük rekürrens risk
- MINDACT çalışması
Etkisi
- Kemoterapi over-treatment azalır
- Türkiye'de erişim genişliyor — SGK kısıtlı
7. Tedavi: Cerrahi, Sistemik
Cerrahi
- Meme koruyucu cerrahi (lumpektomi) + radyoterapi
- Mastektomi (büyük tümör, BRCA+, hasta tercihi)
- Sentinel lenf nodu biyopsisi
- Aksiller diseksiyon (pozitif sentinel veya klinik nod+)
- Onkoplastik teknikler — kozmetik daha iyi
Adjuvan endokrin tedavi (ER+)
- Tamoksifen (premenopozal) 5-10 yıl
- Aromataz inhibitörü (postmenopozal): anastrozol, letrozol, eksemestan
- GnRH agonistleri + AI (yüksek risk premenopozal)
Adjuvan kemoterapi
- TC (docetaxel + siklofosfamid)
- AC-T (doxorubisin + cyclophosphamide → paclitaxel)
- HER2+ → kemo + trastuzumab + pertuzumab
Adjuvan PARP inhibitörü
- Olaparib BRCA+ yüksek risk (OlympiA)
8. 2024 ADC ve İmmünoterapi Devrimi
Trastuzumab deruxtecan (Enhertu)
- ADC: trastuzumab + topoizomeraz I inhibitör
- HER2+ ileri evre 1-2. hat
- HER2-düşük kategorisi yarattı (DESTINY-Breast04)
- PFS dramatik uzatma
Sacituzumab govitecan (Trodelvy)
- ADC: Trop2 + SN-38
- TNBC 2. hat (ASCENT)
- HR+ rekürren
CDK4/6 inhibitörler
- Palbociclib (Ibrance)
- Ribociclib (Kisqali)
- Abemasiklib (Verzenio)
- HR+/HER2- metastatik 1-2. hat
- Aromataz inhibitörü veya fulvestrant
İmmünoterapi
- Pembrolizumab + kemo TNBC + PD-L1 ≥ 10 (KEYNOTE-355)
- Neoadjuvan TNBC (KEYNOTE-522)
PI3K/AKT/mTOR
- Alpelisib (PIK3CA mutant)
- Capivasertib + fulvestrant (CAPItello-291, 2023)
Yeni 2024
- Datopotamab deruxtecan ADC (TROPION)
- Elacestrant oral SERD (ER mutant)
9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
KIRMIZI bayraklar
- Yeni meme kitle
- Meme cilt değişimi
- Meme başı kanlı akıntı
- Aksiller lenf bezi
- Kemik ağrısı + meme kanseri öyküsü (metastaz)
SSS
S: Mamografi ağrılı mı? A: Birkaç saniye rahatsızlık. Genelde tolere edilir.
S: Yoğun meme dokum var, mamografi yeterli mi? A: Yoğun memede MR veya 3D mamografi (DBT) daha duyarlı.
S: BRCA+ ise profilaktik mastektomi şart mı? A: Hayır — opsiyonel. Yakın takip (yıllık MR) alternatif. Bireysel karar.
S: HRT meme kanseri riskini ne kadar artırır? A: 5+ yıl kombine HRT → riskin 1.2-1.5 kat artması. Risk-fayda hekim ile.
S: Erkek meme kanseri belirtileri? A: Aynı — meme kitle, akıntı, cilt değişimi. BRCA2 ile sık.
S: Emzirme koruyucu mu? A: Evet — özellikle 1+ yıl emzirmiş kadında risk azalır.
10. Doktorclub Hekim Notu
Meme kanseri modern onkolojinin başarı hikayesidir — erken evrede %95+ sağkalım, metastatik tedavi de dramatik yenilenmiş. 40 yaşa düşen tarama önemli — KETEM ücretsiz mamografiyi kullanın. Yeni kitle = jinekoloji/onkoloji — kanlı akıntı ihmal etmeyin. BRCA aile öyküsü varsa genetik danışmanlık kritik. 2024 ADC devrimi (Enhertu, Trodelvy) HER2-düşük ve TNBC'de oyun değiştirici. Doktorclub'da meme cerrahisi, tıbbi onkoloji, jinekoloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
11. Kaynakça
- NCCN — Breast Cancer Guidelines (2024).
- USPSTF — Breast Cancer Screening (2024 update).
- Türk Tıbbi Onkoloji Derneği — Meme Kanseri Konsensüsü (2023).
- Modi S et al. Trastuzumab deruxtecan in HER2-Low (DESTINY-Breast04). N Engl J Med. 2022.
- Bardia A et al. Sacituzumab govitecan in TNBC (ASCENT). N Engl J Med. 2021.
- Tutt ANJ et al. Adjuvant Olaparib in BRCA+ Breast Cancer (OlympiA). N Engl J Med. 2021.
- T.C. KETEM — Meme Kanseri Tarama Programı (2024).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Meme kanseri için hekim değerlendirmesi gereklidir.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: