30 Saniyede Özet
Meme kanseri tedavisi bitip yıllar geçtikten sonra hastalık bazen geri döner. Bunun bir nedeni tümör içinde "uyuyan" kanser hücreleridir. MRC Tıp Bilimleri Laboratuvarı, Imperial College ve UCL'den araştırmacılar bu hücrelerin tümör içindeki yerini ilk kez ayrıntılı haritaladı. Çalışma Genome Medicine dergisinde yayımlandı. Uyuyan hücreler bağışıklık ve bağ dokusu hücrelerinden oluşan bir çemberle sarılı. Bu çember kemoterapiye karşı kalkan görevi görüyor. Gelecekteki tedaviler yalnızca kanser hücresini değil, bu koruyucu çevreyi de hedefleyebilir.
"Uyuyan hücre" ne demek?
Tümördeki hücrelerin hepsi aynı hızda bölünmez. Bir kısmı geçici olarak bölünmeyi durdurur; buna dormansi (uyku hali) denir. Kemoterapi ve pek çok hedefli ilaç hızla bölünen hücreleri vurur. Uyuyan hücre bu ilaçlara görünmez kalır.
Yıllar sonra bir sinyal bu hücreleri uyandırabilir. O zaman hastalık aynı yerde ya da uzak organda yeniden ortaya çıkar. Hormon pozitif meme kanserinde geç nüks, tanıdan 5-20 yıl sonra bile görülebilir.
Çalışma ne yaptı?
Ekip meme tümörü örneklerinde hücreleri tek tek ve bulundukları konumla birlikte inceledi. Bölünen ve uyuyan hücrelerin tümör içinde ayrı "mahalleler" oluşturduğunu gördü. Uyuyan hücrelerin çevresinde belirli bağışıklık hücreleri ve fibroblastlar (bağ dokusu hücreleri) yoğunlaşıyordu.
Bu çevre, ilaçların ve bağışıklık saldırısının hücreye ulaşmasını zorlaştırıyor. Yazarlar bunu koruyucu bir kalkana benzetiyor.
Hastalar için ne anlama geliyor?
Bugünkü tedavi değişmiyor. Hormon pozitif hastalarda 5-10 yıl süren hormon baskılayıcı tedavi, uyuyan hücrelerin uyanmasını engellemenin bilinen yolu. Bu tedaviyi yarıda bırakmamak önemli.
Uzun vadede iki hedef doğuyor:
- Uyuyan hücreyi uyandırıp ilaca duyarlı hale getirmek ya da kalıcı uykuda tutmak.
- Koruyucu çemberi oluşturan hücreleri hedefleyerek kalkanı kaldırmak.
Nüks riskini azaltmak için ne yapabilirsiniz?
- Hormon tedavisini önerilen süre boyunca düzenli kullanın; yan etkiler için hekiminizle çözüm arayın.
- Kontrol muayenelerini ve yıllık mamografiyi aksatmayın.
- Düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı kilo nüks riskiyle ilişkilidir.
- Yeni kemik ağrısı, inatçı öksürük, baş ağrısı ya da meme cildinde değişiklik olursa kontrolü beklemeyin.
Sık Sorulan Sorular
Uyuyan hücreler kan testiyle görülebilir mi?
Araştırma aşamasında. Dolaşan tümör DNA'sı testleri nüksü görüntülemeden önce yakalamayı hedefliyor ama rutin kullanımda değil.
Nüks riski kaç yıl sürer?
Hormon pozitif tipte risk 20 yıla kadar düşük düzeyde sürer. Diğer tiplerde nüks çoğunlukla ilk 5 yılda görülür.
Bu bulgu diğer kanserler için geçerli mi?
Dormansi prostat ve melanom gibi kanserlerde de biliniyor. Koruyucu çevre kavramı bu tümörlerde de araştırılıyor.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
