Peyronie hastalığı: penis eğriliği nedenleri ve tedavisi

Peyronie hastalığı, penisin sertleşmeyi sağlayan kılıfında (tunika albuginea) sonradan oluşan sert bir skar dokusu (plak) nedeniyle ereksiyonda eğrilik, çentiklenme veya kısalma olmasıdır. Genellikle ağrılı bir aktif evreyle başlar. Ağrı geçip eğrilik en az 3 ay değişmediğinde hastalık stabil kabul edilir. Tedavi eğriliğin derecesine, sertleşme gücüne ve ilişkinin ne kadar etkilendiğine göre seçilir. Seçenekler izlem, ağrı tedavisi, çekme cihazı, iğne tedavisi ve ameliyattır.

• Sıklık: Tanı konmuş olgu sıklığı ABD'de %0,7, olası olgularla birlikte %11 bildirilmiştir. Hastalık çoğunlukla 50–60 yaşlarında başlar ancak 40 yaş altında da görülür (EAU, 2026).
• Stabil evre tanımı: Ağrının geçmesi ve eğriliğin en az 3 ay değişmemesi. Ameliyat için 3–6 ay stabil dönem ya da başlangıçtan bu yana 9–12 ay beklenir (EAU, 2026).
• Doğal seyir: Tedavi almayan erkeklerde 12 ayda eğrilik %67'sinde değişmemiş, %12'sinde azalmış, %21'inde artmıştır. Ağrı çoğunlukla geçer, bir çalışmada %89'unda tamamen kaybolmuştur (AUA, 2015).
• Sertleşme sorunu Peyronie hastalarının %30–70,6'sında eşlik eder (EAU, 2026).
• İşe yaramayanlar: Ağızdan E vitamini, tamoksifen, prokarbazin, omega-3 ve E vitamini + L-karnitin önerilmez (AUA, 2015). Şok dalga tedavisi (ESWT) eğriliği düzeltmez, yalnız ağrıyı azaltabilir (EAU, 2026).
• Kollajenaz (Xiapex) Avrupa'da 1 Mart 2020'den beri piyasada değildir (EMA). İnterferon da 2021'de Avrupa ve ABD pazarından çekilmiştir (EAU, 2026).

Peyronie hastalığı, penisin ereksiyon dokusunu saran kılıfta iyi huylu, kanser olmayan bir skar plağı gelişmesidir. Plağın bulunduğu taraf ereksiyonda gerilemediği için penis o yöne eğilir. Bazen kum saati biçiminde daralma, çentik veya kısalma olur.

Nedeni tam bilinmemektedir. En çok kabul gören açıklama, ereksiyon sırasında oluşan küçük zorlanmaların bazı kişilerde anormal yara iyileşmesine yol açmasıdır. NIDDK'ye göre risk; yaş, ailede öykü, bağ dokusu hastalıkları, prostat kanseri ameliyatı ve sertleşme sorunuyla birlikte diyabet varlığında artar. EAU, muayenede el ayasında Dupuytren kontraktürü ve ayak tabanında Ledderhose skarı gibi benzer bağ dokusu sorunlarına da bakılmasını önerir.

Doğuştan eğrilik farklı bir durumdur. Bu durumda penis ergenlikten beri eğridir; plak ve ağrı olmaz.

Aktif ve stabil evre ayrımı, hangi tedavinin ne zaman yapılacağını belirler. Aktif evre ağrılı ereksiyon, yeni fark edilen ele gelen sertlik ve değişmeye devam eden eğrilikle geçer. NIDDK'ye göre bu evre 18 aya kadar sürebilir.

Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. Kan testi ya da biyopsi rutin değildir. EAU 2026 rehberi şunları güçlü öneri olarak sayar:

• Öykü: Ne zamandır sürdüğü, ereksiyonda ağrı, eğriliğin yönü ve şekil bozukluğu, ilişkide penetrasyon güçlüğü ve sertleşme sorunu.
• Muayene: Plağı elle bulma, gerilmiş ya da ereksiyondaki penis boyunu ölçme, eğrilik açısını belirleme. Açı ereksiyonda ölçülmelidir. Bunun için evde çekilen fotoğraf, vakum yardımıyla ereksiyon ya da muayenehanede penise ilaç enjeksiyonuyla ereksiyon oluşturma yöntemleri kullanılır. En nesnel yöntem enjeksiyonla oluşturulan ereksiyondur.
• Doppler ultrason: Sertleşme sorunu varsa ve özellikle ameliyat planlanıyorsa kan akımını değerlendirmek için kullanılır (zayıf öneri).

Plağın büyüklüğü eğrilik derecesiyle birebir ilişkili değildir. Küçük bir plak belirgin eğrilik yapabilir.

Tedavinin amacı eğriliği sıfırlamak değil, ağrısız ve rahat cinsel ilişkiyi mümkün kılmaktır. Hafif, ilişkiye engel olmayan ve ağrısız eğrilik tedavi gerektirmeyebilir. Aşağıdaki tablo EAU 2026 önerilerini ve AUA 2015 rehberinin tutumunu özetler.

Çekme cihazı: EAU'nun aktardığı meta-analizde çekme cihazı eğrilikte yaklaşık 15° düzelme sağladı. Klasik cihazların günde 2–8 saat takılması gerekir. 110 erkekte yapılan randomize bir çalışmada, günde 30–90 dakika kullanılan bir cihaz 3 ayda eğriliği ortalama 11,7° azalttı ve boyu 1,5 cm artırdı. Kontrol grubunda eğrilik 1,3° arttı (Ziegelmann ve ark., 2019). Bu cihaz çalışmayı yapan merkezle birlikte geliştirilmiştir. Kireçlenmiş plakta ve kum saati deformitesinde etkisi yeterince araştırılmamıştır.

Kollajenaz neden tartışmalı? Kollajenaz, rehberlerde en güçlü kanıta sahip iğne tedavisidir. EAU'nun aktardığı IMPRESS çalışmalarında eğrilik ortalama %34 azaldı, plasebo grubunda ise %18,2 azaldı. En sık yan etkiler penil hematom (%50,2) ve ağrıdır. %0,9 oranında ameliyat gerektiren ciddi olaylar bildirilmiştir. Bunlar arasında ereksiyon dokusunun yırtılması da vardır. Avrupa İlaç Ajansı'na göre Xiapex'in AB ruhsatı, üreticinin ticari nedenlerle talebi üzerine 1 Mart 2020'de sona ermiştir. EAU, önerisini "bütünlük için" korumaktadır.

Ameliyat, hastalık stabilken ve şekil bozukluğu ilişkiyi zorlaştırdığında düşünülür (EAU, güçlü öneri). Seçim, penis boyuna, eğrilik derecesine ve sertleşme gücüne göre yapılır.

EAU, penisi uzatmaya yönelik "sliding" tekniğinin glans nekrozu gibi yaşamı değiştiren komplikasyon riski nedeniyle kullanılmamasını önerir. Ameliyat öncesinde kısalma, his azalması, düğüm hissi ve eğriliğin tekrarlaması gibi riskler konuşulmalıdır. Peyronie hastalarının yaklaşık %10'unda karmaşık özellikler bulunur.

Evet, sık etkiler. AUA 2015 rehberinin aktardığı çalışmalarda Peyronie hastalığı olan erkeklerin %48'inde klinik olarak anlamlı depresif belirtiler görüldü. %81'i duygusal sıkıntı, %54'ü ilişki sorunları bildirdi. EAU'ya göre protez ameliyatından sonra depresyon oranı %19,3'ten %10,9'a indi. Kaygı, kaçınma veya ilişki gerginliği varsa cinsel terapi ya da psikolojik destek, tıbbi tedavinin yanında kullanılabilir. Partnerin görüşmelere katılması beklentileri netleştirmeye yardımcı olabilir.

• Nereye başvurulur? Üroloji polikliniği. Karmaşık olgular ve ameliyat için androloji birimi olan eğitim-araştırma ya da üniversite hastaneleri uygundur.
• Ameliyatlar kayıtlı işlemlerdir. Bir kamu üniversite hastanesinin girişimsel işlem listesinde "621.150 Penil plikasyon", "621.180/621.190 Penil protez implantasyonu (çok/tek parçalı)" kalemleri vardır. Protezin ve ameliyatların SGK tarafından hangi rapor koşuluyla karşılandığı güncel SUT'tan doğrulanamadı. Başvurduğunuz hastaneye sorun.
• Kollajenaz: AB ruhsatı 2020'de sona erdi. Türkiye'deki ruhsat ve bulunurluk durumu TİTCK kaynaklarından doğrulanamadı. Bazı Türk üroloji hekimlerinin sitelerinde uygulandığı yazıyor. Size önerilirse ürünün nasıl temin edildiğini ve maliyetini sorun.
• Dikkat: İnternette satılan "eğrilik düzeltici" krem, bitkisel ürün ve cihazlar için bu tarama sırasında kanıt bulunmadı. Rehberlerin sınırlı biçimde önerdiği çekme cihazlarını hekim önerisiyle kullanın.

Peyronie hastalığı acil bir durum değildir. Ancak şu durumlar farklı ve acil tablolardır:

• İlişki sırasında çatırtı sesi, ani sertlik kaybı ve hızla yayılan morluk (penis kırığı olabilir). Aynı gün acil servise başvurun.
• 4 saati aşan, ağrılı ereksiyon (priapizm). Acil servise başvurun.
• İğne tedavisinden sonra büyüyen şişlik, yaygın morluk ya da sertleşememe. Tedaviyi yapan merkezi hemen arayın.

• 2026 – EAU Sexual and Reproductive Health rehberi, 2025 sürümünün sınırlı güncellemesi olarak yayımlandı. Penis eğriliği bölümünde verapamil ve nikardipin enjeksiyonu için "klinik kullanımı destekleyecek kanıt yok" deniyor. İnterferon piyasadan çekildiği için önerilmiyor. Hiyalüronik asit (zayıf öneri) ve PRP (veri sınırlı uyarısı) yer alıyor. Sliding tekniğinin kullanılmaması güçlü öneri olarak veriliyor.
• Mayıs 2026 – BJU International "Guideline of guidelines: Peyronie's disease" (Chierigo ve ark.): AUA, EAU, CUA ve ISSM'yi karşılaştırdı. Plikasyon veya greftin sertleşmesi korunmuş hastalara, protezin ise ilaca yanıtsız sertleşme sorunu olanlara ayrıldığı konusunda uzlaşı var. Ameliyat dışı tedaviler tartışmalı olmaya devam ediyor.
• AUA Peyronie rehberi hâlâ 2015 sürümü. Bu tarama sırasında daha yeni bir değişiklik bulunmadı.