Polikistik Over Sendromu (PKOS): Belirtiler, Tanı ve Yönetim

Kesin neden tam bilinmez. İki mekanizma öne çıkar: insülin direnci (hücrelerin insüline az yanıt vermesi) ve androjen adı verilen erkeklik hormonlarının göreceli fazlalığı. Bu iki durum birbirini besler.

Yumurtlama düzensizleşir; yumurtalıkta çok sayıda küçük folikül birikir. "Kist" kelimesi buradan gelir ama bunlar klasik anlamda kist değildir.

En sık işaretler şunlardır:

• Seyrek, gecikmeli ya da hiç olmayan adet
• Yüz, çene ve gövdede koyu tüylenme (hirsutizm)
• İnatçı sivilce ve yağlı cilt
• Kilo alma ve zayıflamada zorluk
• Gebe kalmada güçlük

Kadınların bir bölümünde belirtiler siliktir. Bazılarında ise cilt ve adet sorunları yaşam kalitesini belirgin düşürür.

Yaygın kullanılan Rotterdam ölçütlerine göre üç bulgudan ikisi tanı için yeterlidir: düzensiz yumurtlama, androjen fazlalığı (belirti ya da kan testi) ve ultrasonda tipik yumurtalık görünümü. Önemli nokta şudur: benzer belirti yapan tiroid ve prolaktin sorunları önce dışlanır. Bu yüzden değerlendirme jinekoloji ya da endokrinoloji ile yürür.

Kilonun yüzde 5-10 kadar azalması bile adet düzenini ve yumurtlamayı iyileştirebilir. Şunu hedefleyin: dengeli tabak, işlenmiş şekerin azaltılması, haftada 150 dakika hareket. İnsülin direncini azaltan bu adımlar tüm belirtilere dokunur.

İlaç seçimi hedefe göre değişir. Adet düzeni ve tüylenme için doğum kontrol hapları kullanılır. Gebelik isteyen kişide yumurtlamayı uyaran ilaçlar devreye girer. İnsülin direncinde metformin eklenebilir. Cilt belirtileri dermatoloji desteğiyle yönetilir.

PKOS yalnızca üreme sorunu değildir. Tip 2 diyabet, yüksek kolesterol ve gebelik şekeri riski artar. Bu yüzden düzenli tarama önemlidir. İyi haber şu: yaşam tarzı yönetimi bu risklerin çoğunu geri çevirebilir.