30 Saniyede Özet
Geri dönen ya da yayılan rahim ağzı kanserinde Keytruda'nın sağladığı yaşam kazancı, beş yıla yakın izlemde de yerinde duruyor. Bu sonuç Eylül 2026'da JAMA Oncology dergisinde yayımlandı. Tümöründe PD-L1 testi pozitif çıkan kadınlarda kemoterapiye Keytruda eklenenlerin yarısı yaklaşık 29 aydan uzun yaşadı, yalnız kemoterapi alanlarda bu süre 17 aydı. Sayılar önceki analizle aynı kaldığı için haber yeni bir kazanç değil, bilinen yararın zamanla erimediğinin göstergesi.
Beş yıla yakın izlemde ne değişti?
Çalışmaya dünyanın dört bir yanından 617 kadın katıldı. Hepsinin kanseri ilk tedaviden sonra geri dönmüş, tedaviye rağmen geçmemiş ya da uzak organlara yayılmıştı. Kadınların yaklaşık yarısında hastalık, ilk tanı konduğunda erken evredeydi.
Tüm kadınlar kemoterapi aldı; bir kısmına tümörü besleyen damarların oluşumunu engelleyen bir ilaç da eklendi. Kadınların yarısına Keytruda, diğer yarısına etkisiz bir ilaç (plasebo) verildi. Keytruda (pembrolizumab), bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasına yardım eden bir immünoterapi ilacıdır.
İlk sonuçlar 2021'de New England Journal of Medicine'de yayımlanmıştı. O analize göre testi pozitif kadınlardan Keytruda alanların 100'de 53'ü, yalnız kemoterapi alanların 100'de 42'si iki yıl sonra hayattaydı. Yeni analizde izlem beş yıla yaklaştı ve iki grup arasındaki fark kapanmadı. Test sonucuna bakılmadan tüm kadınlar birlikte ele alındığında da Keytruda alanlar daha uzun yaşadı.
Tedaviye kimler aday, test nasıl yapılır?
Tedavi, rahim ağzı kanseri geri dönmüş, geçmemiş ya da yayılmış ve bu dönemde ilk kez ilaç tedavisi alacak kadınlar içindir. Çalışmadaki kadınlar ameliyat ya da ışın tedavisiyle yeniden tamamen iyileştirilebilecek durumda değildi. Daha önce ışın tedavisiyle birlikte kemoterapi almış olmak engel sayılmadı.
ABD ve Avrupa Birliği'ndeki onaylar, PD-L1 testi pozitif çıkan kadınları kapsıyor. PD-L1, bazı tümör ve bağışıklık hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir proteindir. Çalışmada 100 kadından yaklaşık 90'ının testi pozitifti, yani çoğu kadın bu tedaviye aday olabiliyor. Test negatifse tedavi kemoterapiyle sürer.
Test, biyopsiyle alınmış tümör dokusu üzerinde patoloji laboratuvarında yapılır. Çalışmada eski biyopsilerden saklanan doku da kullanıldı, bu yüzden yeni bir biyopsi her zaman gerekmez. Biyopsiniz başka bir hastanede incelendiyse doku oranın patoloji arşivinde durur; bunu onkoloğunuza ilk görüşmede söylerseniz test gecikmeden istenir.
İlaç gerektiren bir bağışıklık hastalığı olanlar ve yüksek doz kortizon kullananlar çalışmaya alınmadı. Böyle bir durumunuz varsa bunu da baştan belirtin.
Tedavi boyunca neler yaşanabilir?
Keytruda çalışmada üç haftada bir damardan verildi ve en fazla yaklaşık iki yıl sürdü. Ağır yan etkiler Keytruda eklenen grupta biraz daha sıktı: 2023'teki analizde 100 kadından 82'sinde, yalnız kemoterapi alanlarda 75'inde görüldü. Yani ağır yan etkilerin büyük kısmı iki grupta da görülen kemoterapiden kaynaklanır, Keytruda'nın eklediği fark 100 kadında 7 civarındadır. Kansızlık, beyaz kan hücresi düşüklüğü, el ve ayaklarda uyuşma, saç dökülmesi ve yorgunluk sık görülür.
Ateşiniz 38 derece ya da üzerine çıkarsa veya titremeniz olursa tedavi ekibinizi hemen arayın, ulaşamazsanız acile başvurun. Beyaz kan hücreleri düşükken vücut enfeksiyonla zor savaşır ve enfeksiyon hayati tehlike yaratabilir. El ve ayaklardaki karıncalanmayı ilk fark ettiğinizde söyleyin, çünkü sinir sorunları erken ele alınınca daha iyi kontrol edilir.
Keytruda, bağışıklık sistemini sağlıklı organlara karşı da harekete geçirebilir. İlacın ABD'deki kullanma talimatı, şu belirtilerde hekime hemen ulaşılmasını istiyor:
- Yeni başlayan ya da artan öksürük, göğüs ağrısı veya nefes darlığı.
- İshal ya da şiddetli karın ağrısı.
- Ciltte ya da gözlerde sararma, şiddetli bulantı ve kusma, kolay morarma veya kanama.
- Yeni ya da kötüleşen, açıklanamayan herhangi bir belirti.
Bu yan etkiler kortizon tedavisini ya da ilaca ara verilmesini gerektirebilir; erken fark edilen yan etkiyi yönetmek daha basittir.
Bu analiz neyi kanıtlıyor, neyi kanıtlamıyor?
Temel çalışma güçlüdür. Kadınlar kurayla ayrıldı ve ne kadınlar ne de hekimleri kimin Keytruda aldığını biliyordu.
Beş yıllık bakış ise baştan planlanmamış bir ek analiz. Bu yüzden onu yeni bir kanıt olarak değil, daha önce gösterilen yararın kalıcı olduğunun teyidi olarak okumak gerekir. Makalenin yazarları arasında ilacın üreticisi Merck'in çalışanları da bulunuyor.
Türkiye'de SGK bu tedaviyi karşılıyor mu?
SGK'nın ödeme kurallarını belirleyen Sağlık Uygulama Tebliği, Ağustos 2026 sonundaki güncel hâliyle Keytruda'yı yalnız sayılan hastalıklarda ödüyor. Rahim ağzı kanseri bu hastalıklar arasında yok. Aynı tebliğ, bu kanserde kemoterapiye eklenen damar ilacını belirli koşullarla ödüyor. Keytruda'ya başka bir yoldan erişip erişemeyeceğinizi ve maliyetini onkoloğunuza ve hastanenin eczanesine sorun.
Tıbbi onkoloğunuzla ya da kadın kanserleri uzmanı jinekolojik onkoloğunuzla görüşürken bu sorular yol gösterebilir:
- Tümörümde PD-L1 testi yapıldı mı, sonuç ne çıktı?
- Kemoterapime Keytruda eklenmesi benim için uygun mu, maliyeti nasıl karşılanır?
- Hastalığım ameliyat ya da ışın tedavisiyle yeniden kontrol altına alınabilir mi?
- Hangi belirtilerde gece ya da hafta sonu kime ulaşmalıyım?
Hekimler için kısa not
- KEYNOTE-826 (NCT03635567): faz 3, çift kör, plasebo kontrollü; 151 merkez, 19 ülke; randomizasyon 20 Kasım 2018–31 Ocak 2020; n=617 (PD-L1 CPS [birleşik pozitiflik skoru] ≥1: 548). Başlangıçta %49,1 evre I/II, %30,8 evre IVB; %72,3 skuamöz.
- Tedavi: pembrolizumab 200 mg her 3 haftada, en fazla 35 kür, ya da plasebo; paklitaksel + sisplatin ya da karboplatin ± bevasizumab. Arşiv ya da taze doku ile prospektif PD-L1; aktif otoimmün hastalık ve >10 mg/gün prednizon eşdeğeri dışlama.
- 5 yıllık ad hoc keşif analizi (Hasegawa K ve ark., JAMA Oncol, 10 Eylül 2026): ortanca izlem 59,1 ay (52,1–66,5); veri kesimi 4 Haziran 2024.
- OS (genel sağkalım) CPS ≥1: 28,6 ve 16,5 ay, HR (risk oranı) 0,62 (%95 GA [güven aralığı] 0,50–0,76); çeyrekler arası aralık 12,3–ulaşılmadı ve 9,0–40,5 ay (plasebo grubunda OS eğrisi 40,5. ayda %25'e iniyor; pembrolizumab grubunda izlem boyunca %25'in altına inmiyor). Tüm hastalar: 26,4 ve 16,8 ay, HR 0,64 (0,53–0,78).
- PFS (progresyonsuz sağkalım) CPS ≥1: 10,5 ve 8,2 ay, HR 0,58 (0,48–0,71); tüm hastalar HR 0,61 (0,51–0,74). Yeni güvenlik sinyali yok; son analizden bu yana tedaviye bağlı yeni ölüm yok.
- Önceki yayınlar: NEJM 2021 (ilk ara analiz; CPS ≥1'de 24. ay OS %53,0 ve %41,7); JCO 2023 son OS analizi (ortanca izlem 39,1 ay; CPS ≥1 HR 0,60; derece ≥3 yan etki %82,4 ve %75,4). Ortanca OS değerleri 2023 ile aynı.
- Türkiye: SUT 4.2.14.C(5) immünoterapileri yalnız sayılan endikasyonlarda ödüyor; pembrolizumab maddeleri (b1–b6) KHDAK, üçlü negatif meme ve baş-boyun kanserini kapsıyor, serviks kanseri yok. Bevasizumab, lokal tedaviye uygun olmayan rekürren/persistan/metastatik serviks kanserinde birinci basamakta paklitaksel + sisplatin ya da topotekanla ödeniyor.
- Düzenleyici: FDA etiketi ve EMA endikasyonu CPS ≥1 ile sınırlı; FDA, CPS'nin FDA onaylı testle belirlenmesini şart koşuyor. FIGO 2014 evre III–IVA için kemoradyoterapiyle ayrı endikasyon var.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
