Stres, kaynakların zorlanmasıdır; tükenmişlik ise kaynakların bitmesidir. Dünya Sağlık Örgütü tükenmişliği üç boyutla tanımlıyor: enerji tükenmesi, işe karşı zihinsel uzaklaşma ve verimde düşüş. Tatil tek başına çözmez.…
Yorgunum demekle tükenmiş olmak aynı şey değil. WHO'nun tanımladığı üç boyut, uyarı işaretleri ve toparlanma için işe yarayan adımlar.
Stres, kaynakların zorlanmasıdır; tükenmişlik ise kaynakların bitmesidir. Dünya Sağlık Örgütü tükenmişliği üç boyutla tanımlıyor: enerji tükenmesi, işe karşı zihinsel uzaklaşma ve verimde düşüş. Tatil tek başına çözmez. Çünkü sorun kişide değil, çoğu zaman iş yükü ve kontrol eksikliğindedir.
Streste kişi "aşırı yüklü" hisseder. Duygular yoğundur, aciliyet duygusu vardır, tempo yüksektir.
Tükenmişlikte ise duygular körelir. Kişi boş hisseder. Umursamama ve mesafe alma öne çıkar.
Basit bir ayrım: stres altındaki kişi "bunu bitirebilirsem rahatlayacağım" der. Tükenmiş kişi "bitse ne olur, bitmese ne olur" der.
WHO tükenmişliği hastalık olarak değil, mesleki bir olgu olarak sınıflar. Yani tıbbi bir etiket değil. Ama sağlığı gerçek biçimde etkiler.
Tükenmişlik zihinde kalmaz:
Bu belirtiler depresyonla örtüşebilir. Ayrımı hekim yapmalı.
Kişisel çabalar yardımcı olur ama tek başına yetmez.
Yöneticiyseniz sorumluluk daha da büyük. Aşırı yük, belirsiz rol tanımı ve adaletsizlik hissi tükenmişliğin en güçlü üç yakıtıdır.
Belirtiler iki aydan uzun sürüyorsa ve günlük işleyişinizi bozuyorsa destek alın. Umutsuzluk, değersizlik hissi, ilgi kaybı ve uyku bozukluğu bir arada ise depresyon düşünülmelidir. Bu tablo tedavi edilebilir.
Psikiyatri veya klinik psikoloji desteği zayıflık değil, doğru araçtır.
Kriz desteği: Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa yalnız kalmayın. Türkiye'de 112 Acil Yardım'ı arayabilir veya yakınınızdaki bir acil servise başvurabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.