30 Saniyede Özet
Devletin ücretsiz kanser taramalarında riskli çıkanların ileri tetkikiyle 36 bin kişiye kanser tanısı kondu. Sağlık Bakanlığı'nın 9 Eylül 2026'daki açıklamasına göre programda 16 milyonu aşkın kişi tarandı. Rakamın hangi dönemi kapsadığı ve tanıların evresi açıklanmadı. Tarama meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserini kapsıyor; her test belli bir yaş grubuna yönelik. Randevuyu aile hekiminizden, MHRS'den ya da bölgenizdeki kanser tarama merkezinden alabilirsiniz. Tarama yakınması olmayanlar içindir; belirtisi olan kişi beklemeden hekime gitmeli.
Rakamlar hangi dönemi kapsıyor?
Bakanlığın yazılı açıklaması "bugüne kadar" diyor. Bakan Kemal Memişoğlu ise aynı sayılara son iki yılda ulaşıldığını ve tanıların hastalık henüz erken evredeyken konduğunu söyledi. Ama kanser türlerine ve evrelerine göre bir döküm paylaşılmadı; bu yüzden tanıların ne kadarının erken evrede konduğu rakamla bilinmiyor.
Yaşınıza göre hangi test ücretsiz?
Ulusal programda üç test var:
- Meme kanseri: 40–69 yaş arası kadınlara iki yılda bir mamografi, yani memenin düşük doz ışınla çekilen röntgeni.
- Rahim ağzı kanseri: 30–65 yaş arası kadınlara beş yılda bir HPV testi. HPV, rahim ağzı kanserinin başlıca nedeni olan virüstür.
- Kalın bağırsak kanseri: 50–70 yaş arası kadın ve erkeklere iki yılda bir gaitada gizli kan testi. Test, dışkıda gözle görülmeyen kanı arar.
"Smear testi ücretsiz mi?" diye soranlar için: Programdaki ücretsiz test klasik smear değil, HPV testidir. Örnek ise smear testindeki gibi rahim ağzından sürüntüyle alınır; bu yüzden bazı merkezler bu hizmeti "HPV-smear" diye anıyor.
Ailesinde genç yaşta kanser görülen ya da kalıtsal risk taşıyan kişiler için bu takvim yetmeyebilir. Böyle bir durumda taramaya ne zaman ve hangi testle başlanacağına hekim karar verir.
Randevu nereden alınır?
Testler aile sağlığı merkezlerinde, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) birimlerinde, Sağlıklı Hayat Merkezlerinde ve mobil tarama araçlarında ücretsiz yapılıyor. Türk Kanser Derneği, en yakın merkezi bulmak ve randevu almak için üç yol gösteriyor:
- Aile hekiminiz: En kolay başlangıç; hangi taramaya girmeniz gerektiğini de o söyler.
- MHRS: Merkezi Hekim Randevu Sistemi'nin mobil uygulaması ya da mhrs.gov.tr adresi.
- Alo 182: Telefonla randevu hattı.
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi illerde il sağlık müdürlükleri, merkezlerin adres ve telefonlarını kendi sitelerinde yayımlıyor. İşleyiş merkezden merkeze değişiyor: Kimi randevusuz kabul ediyor, kimi telefonla gün veriyor. Bu yüzden gitmeden önce merkezi arayıp sorun.
Giderken kimliğinizi yanınıza alın; merkez, programa uygun olup olmadığınızı kimlik numaranızla sistemden kontrol eder.
Testte sizi neler bekliyor?
Mamografide meme, iki düz plaka arasında birkaç saniye sıkıştırılarak çekilir ve bu sırada kısa süreli bir ağrı hissedilebilir. Adet görüyorsanız çekimi, memelerin daha az hassas olduğu adet sonrası günlere denk getirin.
HPV testi için kadın hastalıkları muayenesi sırasında rahim ağzından küçük bir fırçayla örnek alınır; işlem birkaç dakika sürer. Gaitada gizli kan testinde size bir kit verilir ve nasıl kullanılacağı anlatılır. Dışkıdan küçük bir örneği evde alır, kitin içindeki test kasetini üç gün içinde kiti aldığınız merkeze geri götürürsünüz.
Telefonunuza tarama mesajı geldiyse
Bakanlık Ağustos 2025'te, taramaya uygun milyonlarca kişiye kısa mesajla davet göndermeye başladı. Duyuruya göre bu mesajlarda tarama türü, başvuru yolu ve en yakın sağlık kuruluşu yer alıyor.
Tarama tamamen ücretsiz olduğu için sizden ödeme, kart bilgisi ya da şifre isteyen bir mesaj Bakanlıktan gelmez. Şüphelendiğiniz mesajdaki bağlantıya tıklamayın; aile hekiminizi arayarak ya da MHRS'ye kendiniz girerek kontrol edin.
Pozitif sonuç kanser demek mi?
Hayır. Pozitif bir tarama sonucu yalnızca daha ayrıntılı inceleme gerektiğini gösterir. KETEM'ler, riskli bulunan kişiyi ileri tetkik için hastaneye yönlendirmek ve sonrasını izlemekle görevlidir.
Gaitada gizli kan testi pozitif çıkan kişiye genellikle kolonoskopi önerilir. HPV testi pozitifse rahim ağzı daha ayrıntılı incelenir; şüpheli bir mamografi de ek görüntüleme ya da biyopsiyle netleşir. Hiçbir tarama kusursuz değildir, bu yüzden negatif sonuçtan sonra yeni bir belirti fark ederseniz sıradaki taramayı beklemeyin.
Aile hekiminizi aradığınızda şunları öğrenmeye çalışın:
- Yaşıma göre hangi taramalara girmem gerekiyor?
- Son taramam ne zamandı, bir sonraki ne zaman?
- Ailemdeki kanser öyküsü taramaya daha erken başlamamı gerektirir mi?
- Sonucum pozitif çıkarsa beni hangi hastaneye yönlendireceksiniz?
Hekimler için kısa not
- Kaynak: Sağlık Bakanlığı yazılı açıklaması ve Bakan Memişoğlu'nun paylaşımı, 9 Eylül 2026 (Halk Sağlığı Haftası, 7. gün). 16,1 milyon taranan; ileri tetkik sonrası 36 bin kanser tanısı; mobil birimlerle >515 bin tarama.
- Dönem belirsiz: Bakanlık metni "bugüne kadar", Bakan'ın paylaşımı "son 2 yılda". Kanser türü, evre, katılım ve pozitiflik oranı dağılımı açıklanmadı. Kaba oran: taranan 1.000 kişide ~2 tanı.
- Altyapı: 486 KETEM (428 sabit birim, 58 mobil araç), Sağlıklı Hayat Merkezleri bünyesinde; ASM, TSM ve SHM'de de ücretsiz tarama.
- Program standartları: meme 40–69 yaş, 2 yılda bir mamografi; serviks 30–65 yaş, 5 yılda bir HPV-DNA; kolorektal 50–70 yaş, 2 yılda bir GGK (gaitada gizli kan) testi.
- KETEM Yönetmeliği: merkezler şüpheli olguları ileri tetkik ve tedavi merkezlerine sevk etmek ve sonuçlarını izlemekle görevli.
- Serviks taraması il sitelerinde "HPV-smear (rahim ağzından sürüntü)" olarak anılıyor (Keşan, Düzce). İl sağlık müdürlükleri HPV ve mamografi tarama sonuçları için Bakanlık sorgulama sayfalarına bağlantı veriyor (Nevşehir İSM, 2018 tarihli); sonuç süresi ve e-Nabız aktarımı resmî kaynakta doğrulanmadı.
- Ağustos 2025 SMS uygulaması: yaklaşık 15 milyon kişi (meme 5,5 milyon, serviks 3 milyon, kolorektal 6,5 milyon). Erişim: MHRS, Alo 182, aile hekimi; il sağlık müdürlüğü KETEM listeleri.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
