Vajinit — vajinal enfeksiyon/iltihap. Kadınların %75'i yaşamlarında en az 1 kez yaşar. 3 yaygın neden: (1) Vulvovajinal Candida (VVC) — %20-25, süt kesiği akıntı, şiddetli kaşıntı, eritem, dispareni. Sıklıkla Candida albicans. Risk: antibiyotik, gebelik, diyabet, immün baskı. pH <4.5 (normal). (2) Bakteriyel Vajinoz (BV) — %40-50, balık kokulu gri akıntı (özellikle ilişki sonrası), kaşıntı az/yok. Laktobasil azlığı + anaerob aşırı çoğalma. pH >4.5, clue cells, whiff testi (+). Cinsel yolla bulaşmaz tam anlamıyla ama partner ilişkili. (3) Trichomonas vaginalis — STI, köpüklü sarı-yeşil akıntı, kötü kokulu, strawberry serviks. Tanı: Vajinal pH, mikroskopi (KOH için maya, salin için clue/trich), NAAT (en hassas — özellikle trichomonas). Modern tedavi: VVC — flukonazol 150 mg PO tek doz veya klotrimazol/mikonazol vajinal krem/ovül. Tekrarlayan VVC (yılda 4+): 6 ay flukonazol haftalık. BV — metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO veya jel/klindamisin krem. Trichomonas — metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO + partner tedavi. Probiyotik spesifik suşlar (L. rhamnosus, L. reuteri) sınırlı kanıt. Boric asit dirençli candida için. Tartışmalar: Vajinal duş zararlı, "doğal denge" kavramı — pH dengesi gerçek. Kırmızı bayrak: Pelvik ağrı + ateş + akıntı (PID), gebelikte BV (preterm risk), tekrarlayan tedaviye yanıtsız.
Vajinit: Candida, BV ve Trichomonas — Akıntı Tipinden Tedaviye
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir. TL;DR Vajinit — vajinal enfeksiyon/iltihap. Kadınların %75'i yaşamlarında en az 1 kez yaşar. 3 yaygın neden: (1)…
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.
TL;DR
Vajinit — vajinal enfeksiyon/iltihap. Kadınların %75'i yaşamlarında en az 1 kez yaşar. 3 yaygın neden: (1) Vulvovajinal Candida (VVC) — %20-25, süt kesiği akıntı, şiddetli kaşıntı, eritem, dispareni. Sıklıkla Candida albicans. Risk: antibiyotik, gebelik, diyabet, immün baskı. pH <4.5** (normal). **(2) Bakteriyel Vajinoz (BV)** — %40-50, **balık kokulu gri akıntı** (özellikle ilişki sonrası), kaşıntı az/yok. Laktobasil azlığı + anaerob aşırı çoğalma. **pH >4.5, clue cells, whiff testi (+). Cinsel yolla bulaşmaz tam anlamıyla ama partner ilişkili. (3) Trichomonas vaginalis — STI, köpüklü sarı-yeşil akıntı, kötü kokulu, strawberry serviks. Tanı: Vajinal pH, mikroskopi (KOH için maya, salin için clue/trich), NAAT (en hassas — özellikle trichomonas). Modern tedavi: VVC — flukonazol 150 mg PO tek doz veya klotrimazol/mikonazol vajinal krem/ovül. Tekrarlayan VVC (yılda 4+): 6 ay flukonazol haftalık. BV — metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO veya jel/klindamisin krem. Trichomonas — metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO + partner tedavi. Probiyotik spesifik suşlar (L. rhamnosus, L. reuteri) sınırlı kanıt. Boric asit dirençli candida için. Tartışmalar: Vajinal duş zararlı, "doğal denge" kavramı — pH dengesi gerçek. Kırmızı bayrak: Pelvik ağrı + ateş + akıntı (PID), gebelikte BV (preterm risk), tekrarlayan tedaviye yanıtsız.
İçindekiler
- Vajinal Mikrobiyom: Normal Nedir?
- Vulvovajinal Candida (VVC)
- Bakteriyel Vajinoz (BV)
- Trichomonas vaginalis
- Tanı: pH, Mikroskopi, NAAT
- Tedavi
- Tekrarlayan Vajinit
- KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. Vajinal Mikrobiyom: Normal Nedir?
Sağlıklı flora
- Laktobasil baskın (özellikle L. crispatus, L. jensenii)
- Laktik asit üretir
- pH 3.8-4.5
- Patojen baskısı
Normal akıntı
- Berrak veya beyaz
- Az miktarda
- Kokusuz
- Siklusla değişir (ovülasyon ↑)
Vajinal duş
- Zararlı — laktobasilleri öldürür
- BV riskini artırır
- Yapılmamalı
Hijyen
- Su ile dış yıkama
- Sabun, parfüm, jellerden kaçın
- Pamuklu iç çamaşırı
2. Vulvovajinal Candida (VVC)
Etken
- Candida albicans %85-90
- C. glabrata, krusei azınlık (daha dirençli)
Belirti
- Şiddetli kaşıntı
- Süt kesiği/keş kıvamında akıntı (kokusuz)
- Yanma, eritem
- Dizüri, dispareni
- Vulvada şişlik
Risk
- Antibiyotik kullanımı (flora bozulur)
- Gebelik
- Diyabet (özellikle kontrolsüz)
- İmmün baskı (HIV, steroid)
- Sıkı naylon iç çamaşırı, ıslak mayo
- KOK (zayıf ilişki)
Komplike VVC (rDanCSS) tanımı
- Şiddetli belirti VEYA
- Tekrarlayan (yılda 4+) VEYA
- C. glabrata/krusei VEYA
- Gebelik, immün baskı, kontrolsüz DM
3. Bakteriyel Vajinoz (BV)
Patofizyoloji
- Laktobasil azalır
- Gardnerella vaginalis + anaeroblar (Atopobium, Mobiluncus) artar
- pH yükselir
Belirti
- Balık kokulu (özellikle ilişki sonrası — sperm pH yükseltir)
- Gri-beyaz, ince akıntı
- Kaşıntı az/yok
- Yarısı asemptomatik
Risk
- Çok partner
- Yeni partner
- Vajinal duş
- Sigara
- Lezbiyen kadınlarda yüksek
Tehlikeleri
- PID riski
- Gebelikte preterm doğum, korioamniyonit
- HIV duyarlılığı artar
- Pelvik enfeksiyon sonrası komplikasyon
4. Trichomonas vaginalis
Etken
- Flagella'lı protozoon
- STI
Belirti
- Köpüklü, sarı-yeşil bol akıntı
- Kötü koku
- Kaşıntı, dispareni
- Strawberry serviks (peteşi)
- Sık asemptomatik (özellikle erkek)
Yaygınlık
- Türkiye ve global STI'ların %15'i
- HIV bulaşma riskini artırır
Erkek
- Sıklıkla asemptomatik
- Üretrit yapabilir
5. Tanı: pH, Mikroskopi, NAAT
Anamnez
- Akıntı tipi, koku, kaşıntı
- Cinsel anamnez
- Antibiyotik, gebelik, diyabet
- Hijyen alışkanlıkları
Vajinal pH
- pH < 4.5 → Candida olası
- pH > 4.5 → BV veya trichomonas olası
Mikroskopi
- KOH preparatı — maya/hifa (Candida)
- Whiff testi (+) BV/trichomonas (KOH ile balık kokusu)
- Salin preparatı — clue cells (BV — örtülü epitel hücresi), trichomonas (hareketli)
Amsel kriterleri (BV — 3/4)
- İnce gri-beyaz akıntı
- pH > 4.5
- Whiff (+)
- Clue cells > %20
Nugent skoru
- Gram boya
- 0-3 normal, 4-6 ara, 7-10 BV
NAAT
- En hassas — özellikle trichomonas için
- BV: BD Affirm VPIII gibi paneller
- Pahalı, rutin değil
Kültür
- Tekrarlayan candida tür belirleme
6. Tedavi
Candida (komplike olmayan VVC)
- Flukonazol 150 mg PO tek doz — kolay, etkili
- Klotrimazol %1 krem 7 gün veya %2 krem 3 gün
- Mikonazol krem/ovül
- Gebelik: topikal klotrimazol (oral değil)
Komplike VVC / şiddetli
- Flukonazol 150 mg × 3 doz (gün 1, 4, 7)
- C. glabrata: boric asit ovül 600 mg/gün × 2 hafta
BV
- Metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO
- VEYA metronidazol %0.75 jel × 5 gün
- VEYA klindamisin %2 krem × 7 gün
- Alkol kullanma (disülfiram benzeri)
- Partner tedavi gereksiz (BV STI değil)
Trichomonas
- Metronidazol 2 g PO tek doz veya 500 mg × 2 × 7 gün
- Tinidazol 2 g PO tek doz (daha az yan etki)
- Partner aynı anda tedavi
- Diğer STI tarama (gonore, klamidya, HIV)
Gebelik
- VVC: topikal azole
- BV: oral metronidazol (preterm önlemek)
- Trichomonas: metronidazol
7. Tekrarlayan Vajinit
Tekrarlayan VVC
- Yılda 4+ atak
- 6 ay supresyon: flukonazol 150 mg haftada 1
Tekrarlayan BV
- 6 ayda 3+ atak
- Metronidazol jel haftada 2 × 4-6 ay
Probiyotik
- L. rhamnosus GR-1, L. reuteri RC-14
- Vajinal/oral
- Sınırlı kanıt — adjuvan rolü
Eşeyle ilişkili
- BV: çok partner, yeni partner risk
- Tatlandırıcılı kayganlaştırıcı vajinal floraya zararlı
- Spermisid floraya zararlı
Diyabet kontrolü
- A1c < 7% tekrarlayan candida'yı azaltır
Çamaşır
- Pamuk
- Sıkı kıyafet azalt
8. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
KIRMIZI bayraklar
- Akıntı + pelvik ağrı + ateş → PID
- Gebelikte BV → preterm
- Akıntı + dizüri + üretral → STI tarama
- Tedaviye yanıtsız → kültür, tür belirleme
SSS
S: Süt kesiği akıntım var, eczaneden ilaç alabilir miyim? A: İlk kez ise muayene. Tekrar eden ise eczaneden klotrimazol denenebilir.
S: BV cinsel yolla mı bulaşır? A: Tam değil — ama cinsel aktivite ilişkili. Partner tedavi önerilmez.
S: Tekrarlayan candida nedeni nedir? A: Antibiyotik, gebelik, diyabet, immün durum sık nedenler.
S: Yoğurt yemek faydalı mı? A: Sınırlı kanıt — vajinal mikrobiyom değiştirmez. Spesifik probiyotik suşlar daha iyi.
S: Vajinal duş hijyenik mi? A: HAYIR — laktobasilleri öldürür, BV/PID riski artırır.
S: Hamileyim, candida ilaç güvenli mi? A: Topikal klotrimazol güvenli. Oral flukonazol kaçınılır.
S: Erkekte trichomonas belirti? A: Sıklıkla asemptomatik — partner test/tedavi şart.
9. Doktorclub Hekim Notu
Vajinit yaygın, çoğu vakada kolay tedavi. Doğru tanı doğru tedavidir — pH ve mikroskopi yeterli ipucu verir. Candida → flukonazol/klotrimazol, BV → metronidazol, Trichomonas → metronidazol + partner. Vajinal duş yapmayın — flora bozar. Tekrarlayan vajinit altta yatan neden (diyabet, antibiyotik, immün) araştırılmalı. Gebelikte BV önemli — taranmalı, tedavi edilmeli. Doktorclub'da kadın hastalıkları uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
10. Kaynakça
- CDC — Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines: Vaginitis (2021).
- ACOG — Vaginitis in Nonpregnant Patients (2020).
- IUSTI/WHO — European Guideline on Management of Vaginal Discharge (2018, update 2024).
- Türkiye Jinekoloji ve Obstetri Derneği — Vulvovajinit Tanı ve Tedavi Konsensüsü (2023).
- Sobel JD. Vulvovaginal Candidiasis. Lancet. 2007;369:1961-1971.
- Workowski KA et al. STI Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187.
- Cochrane — Probiotics for bacterial vaginosis (2024).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Akıntı + ağrı + ateş varsa hekim değerlendirmesi gereklidir.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: