İnsanların en çok merak ettiği sorularından biri ne kadar yaşayacağımızdır. Bununla birlikte, yaşam süremizin ne kadarının çevremiz ve seçimlerimiz tarafından şekillendirildiği ve ne kadarının genlerimiz tarafından önceden belirlendiği sorusu da ortaya çıkıyor. Nature Medicine dergisinde yakın zamanda yayınlanan bir çalışma, yaşlanmamızda ve ne kadar yaşadığımızda çevremizin ve yaşam tarzımızın genetiğimize göre göreceli katkılarını ilk kez ölçmeye çalıştı. Bulgular çarpıcıydı ve uzun ömürlülüğümüzü belirlemede çevremizin ve yaşam tarzımızın genlerimizden çok daha büyük bir rol oynadığını öne sürdü.
Bu çalışma, Birleşik Krallık'ta yaklaşık 500.000 kişinin derinlemesine sağlık ve yaşam tarzı verilerini içeren büyük bir veri tabanı olan Birleşik Krallık Biyobankası'ndan elde edilen verileri kullandı. Mevcut veriler genetik bilgi, tıbbi kayıtlar, görüntüleme ve yaşam tarzı hakkındaki bilgileri içeriyordu. Çalışmanın ayrı bir bölümü, kan örnekleri "proteomik profilleme" adı verilen bir işlemden geçen 45.000'den fazla katılımcının alt kümesinden elde edilen verileri kullandı. Proteomik profilleme, bir kişinin moleküler düzeydeki yaşını belirlemek için vücuttaki proteinlerin zaman içinde nasıl değiştiğine bakan nispeten yeni bir tekniktir. Araştırmacılar bu yöntemi kullanarak, bir bireyin vücudunun gerçekte ne kadar hızlı yaşlandığını tahmin edebildiler. Bu, kronolojik yaşlarının (veya yaşanılan yılların) aksine, biyolojik yaşları olarak adlandırılır. Araştırmacılar, katılımcıların hastalık için genetik belirteçlerinin yanı sıra 164 çevresel maruziyeti değerlendirdi. Çevresel maruziyetler, yaşam tarzı seçimlerini (örneğin, sigara içme, fiziksel aktivite), sosyal faktörleri (örneğin, yaşam koşulları, hane halkı geliri, istihdam durumu) ve çocukluktaki vücut ağırlığı gibi erken yaşam faktörlerini içeriyordu. Daha sonra genetik ve çevre ile 22 büyük yaşa bağlı hastalık (örneğin, koroner arter hastalığı ve tip 2 diyabet), ölüm oranı ve proteomik profilleme ile belirlenen biyolojik yaşlanma arasındaki ilişkileri aradılar. Bu analizler, araştırmacıların yaşlanmaya ve erken ölüme çevresel faktörlerin ve genetiğin göreceli katkılarını tahmin etmelerini sağladı.
Beklediğimiz gibi, hastalığa bağlı ölüm söz konusu olduğunda, yaş ve cinsiyet insanların ne kadar yaşadığına dair varyasyonun önemli bir kısmını (yaklaşık yarısını) açıkladı. Ancak, temel bulgu, çevresel faktörlerin toplu olarak yaşam süresindeki varyasyonun yaklaşık %17'sini oluşturduğu, genetik faktörlerin ise %2'den daha az katkıda bulunduğuydu.
Çevresel faktörlerin sağlığı ve uzun ömürlülüğü genetikten çok daha fazla etkilediğini gösteriyor. Beklenmedik bir şekilde, çalışma farklı hastalıklar için farklı çevresel ve genetik etkilerin bir karışımını gösterdi. Çevresel faktörler akciğer, kalp ve karaciğer hastalıkları üzerinde en büyük etkiye sahipken, genetik bir kişinin meme, yumurtalık ve prostat kanseri ve demans riskini belirlemede en büyük rolü oynadı. Erken ölüm ve biyolojik yaşlanma üzerinde en fazla etkisi olan çevresel faktörler arasında sigara içme, sosyoekonomik durum, fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam koşulları yer aldı.
