Kalıcı ve Yarı Kalıcı Dolgu Komplikasyonları: Silikon, Granülom, Geç Reaksiyon ve Tedavi

Kalıcı ve yarı kalıcı dolgu ne demek?

Dolgular, vücudun onları ne kadar sürede ortadan kaldırdığına göre gruplanır. Hyaluronik asit dolgular zamanla vücut tarafından yıkılır ve gerektiğinde hyaluronidaz enzimiyle çözülebilir. Bu yazıdaki 'kalıcı dolgu' ifadesi bir sonucun ömür boyu süreceği anlamına gelmez; yalnızca ürünün vücutta çözünmeyen bir madde içerdiğini anlatan bir ürün grubu adıdır.

• Sıvı silikon: Yağ kıvamında, vücutta çözünmeyen bir maddedir. Yağ dokusu ve damarlar boyunca yayılabilir.
• PMMA (polimetilmetakrilat) mikroküreli dolgular: Küçük plastik kürecikler içerir; kürecikler vücutta kalır.
• Poliakrilamid jel: Yüksek oranda su içeren, vücutta çözünmeyen bir jeldir. Bazı ülkelerde yaygın kullanılmış, daha sonra geç komplikasyonları nedeniyle sorgulanmıştır.
• Yarı kalıcı denilen dolgular: Halk arasında, hyaluronik asitten daha uzun süre kalan ve kolajen yapımını uyarmaya yönelik kalsiyum hidroksilapatit veya poli-L-laktik asit içeren dolgular için de bu ifade kullanılır. Bu ürünler zamanla vücut tarafından yıkılır; ancak enzimle çözülmezler ve nodül oluşturabilirler.

Hyaluronik asit dolgulardaki genel komplikasyonlar için “Dolgu Komplikasyonları” ve “Hyaluronik Asit Dolgu” yazılarımıza bakabilirsiniz. Bu yazı, çözünmeyen ve uzun süre kalan dolgulara özgü sorunlara odaklanır.

Kalıcı dolgu yıllar sonra neden sorun çıkarır?

Vücut, çözünmeyen bir maddeyi yabancı cisim olarak algılar ve çevresini bir kılıf gibi sarar. Çoğu kişide bu süreç sessiz kalır. Bazı kişilerde ise bağışıklık sistemi bu maddeye karşı aşırı bir iltihabi yanıt verir. Ürün vücutta kaldığı için risk de yıllarca sürer: Sorun, uygulamadan aylar, hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir.

Bu nedenle kişi çoğu zaman dolgu yaptırdığını unutmuş, ya da ürünün adını hiç öğrenmemiş olabilir. Yüzde açıklanamayan bir şişlik ortaya çıktığında, geçmişteki uygulamalar akla gelmeyebilir.

Granülom nedir? Belirtileri nelerdir?

Yabancı cisim granülomu, vücudun dolgu maddesine karşı oluşturduğu iltihabi doku birikimidir. Bilimsel kaynaklar, granülomun genellikle aylarca süren sessiz bir dönemden sonra ortaya çıktığını ve çoğu zaman dolgunun uygulandığı tüm noktalarda aynı anda belirdiğini bildirir. Uygulamadan sonraki ilk haftalarda fark edilen, ürünün birikmesine bağlı sertliklerden bu yönüyle ayrılır.

• Uygulama bölgelerinde ele gelen, giderek büyüyebilen sert şişlikler
• Bölgede kızarıklık veya morumsu renk değişikliği
• Dokunmakla hassasiyet, bazen gerginlik ve ağrı
• Bazen bir enfeksiyon, grip benzeri hastalık veya diş tedavisi sonrasında alevlenme

Silikonda granülomlar ve diğer geç sorunlar, uygulamadan yıllar sonra görülebilir; uzmanlar bu sorunların kendiliğinden düzelme eğiliminin az olduğunu ve tedaviye rağmen tam olarak geçmeyebileceğini belirtir.

Önceki dolgu türünü bilmek neden bu kadar önemli?

Yüzde yeni bir şişlik veya sertlik ortaya çıktığında, hekimin ilk sorularından biri daha önce hangi bölgeye, ne zaman ve hangi tür dolgu yapıldığıdır. Bu bilgi, sorunun hyaluronik asit dolguya mı yoksa çözünmeyen bir ürüne mi bağlı olduğunu anlamaya yardım eder ve tedavi seçeneklerini doğrudan değiştirir. Örneğin hyaluronik asit dolguda enzimle çözme bir seçenekken, silikonda bu seçenek yoktur.

Pek çok kişi yıllar önce yaptırdığı uygulamanın ürün adını bilmez; bazen başka bir ülkede veya sağlık kuruluşu dışında yapılmış olabilir. Utanmanıza veya saklamanıza gerek yok: Ürün adını bilmeseniz bile uygulama tarihini, bölgeyi, etkinin ne kadar sürdüğünü ve o dönem size ne söylendiğini hekime anlatmanız, doğru değerlendirme için çok değerlidir. Hekim gerekirse ultrason gibi görüntülemelerle ürünün türü hakkında ek ipucu arayabilir.

Kalıcı dolgu yer değiştirir mi?

Evet, bu bilinen bir sorundur. Özellikle sıvı silikon, doku aralıklarında ve yağ dokusunda kolayca yayılabilir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), silikonun vücutta yer değiştirebildiğini, bunun yan etkileri ağırlaştırabileceğini ve cerrahi çıkarmayı zorlaştırabileceğini ya da imkânsız kılabileceğini vurgular. Dudak, göz çevresi veya yanaktaki bir dolgunun yıllar sonra komşu bölgede şişlik oluşturması bu yüzden şaşırtıcı değildir.

Vücut şekillendirme amacıyla kalçaya veya göğüse yapılan silikon enjeksiyonları ise çok daha büyük risk taşır: Silikon damarlara geçerek akciğer, kalp veya beyin damarlarını tıkayabilir. FDA bu tür uygulamaların ölümle sonuçlanabileceği konusunda uyarmıştır.

Kalıcı dolguda enfeksiyon ve biyofilm

Çözünmeyen bir dolgu, bakterilerin yüzeyine tutunabileceği bir zemin oluşturur. Bakteriler burada biyofilm denilen ince, korunaklı bir tabaka hâlinde yaşayabilir. Poliakrilamid jele bağlı geç sorunlar yaşayan hastalarla yapılan bir çalışmada, alınan örneklerin büyük çoğunluğunda normalde deride bulunan bakteriler saptanmış; bu bakteriler uygulamadan yıllar sonra bile gösterilmiştir.

Biyofilm, tekrarlayan şişlik, kızarıklık ve akıntıyla seyredebilir; sıradan testlerde saptanması zor olabilir ve kısa süreli ilaç tedavilerine yanıt vermeyebilir. Genel enfeksiyon belirtileri için “Estetik İşlem Sonrası Enfeksiyon” yazımıza bakabilirsiniz.

Dolgu eritici enzim kalıcı dolguyu neden çözmez?

Hyaluronidaz, yalnızca hyaluronik asidi parçalayan bir enzimdir. Silikon, PMMA, poliakrilamid, kalsiyum hidroksilapatit ve poli-L-laktik asit farklı kimyasal yapıdadır; enzim bunlara etki etmez. Bu yüzden 'dolguyu eritelim' seçeneği bu ürünlerde yoktur.

Bir istisna dikkat çekicidir: Bazen aynı bölgeye yıllar içinde farklı ürünler uygulanmış olabilir. Böyle bir karışık tabloda hekim, varsa hyaluronik asit kısmını çözmeyi değerlendirebilir; ancak çözünmeyen kısım yerinde kalır.

Tedavi seçenekleri nelerdir? Hekiminiz neler yapabilir?

Tedavi, sorunun türüne, ürünün cinsine, bölgeye ve belirtilerin süresine göre kişiye özel planlanır. Hekim önce ayrıntılı öykü alır ve muayene eder; ultrason gibi görüntüleme yöntemleri, bazen de doku örneği (biyopsi) veya kültür istenebilir. Ardından şu yaklaşımlardan birini ya da birkaçını düşünebilir:

• İzlem: Küçük, sabit ve rahatsızlık vermeyen sertliklerde yakın takip.
• Bölgeye ilaç enjeksiyonu: Granülomda iltihabı baskılamaya yönelik ilaçlar; bu tedaviler doz ayarı ve takip gerektirir, deride incelme gibi yan etkileri olabilir.
• Ağızdan ilaç tedavisi: Enfeksiyon veya biyofilm düşünüldüğünde hekimin seçtiği ve takip ettiği tedaviler.
• Boşaltma: Sıvı içeren veya iltihaplı birikimlerde.
• Lazer destekli yöntemler: Bazı merkezlerde ürünün bir kısmının bölgeden uzaklaştırılmasında kullanılmaktadır; kanıt sınırlıdır.
• Cerrahi çıkarma: Granülomun çevre dokuya parmak gibi uzanabilmesi nedeniyle çoğu zaman son seçenek olarak düşünülür. Çıkarma her zaman tam olmayabilir; iz, şekil bozukluğu ve sinir hasarı gibi kendi riskleri vardır.

Bu sorunların yönetimi deneyim gerektirir ve bazen dermatoloji, plastik cerrahi, göz hastalıkları veya enfeksiyon hastalıkları uzmanlarının birlikte çalışmasını gerektirir. Hızlı ve kesin bir çözüm vaat eden yaklaşımlara temkinli yaklaşın.

Normal mi, hekime mi danışmalı, acil mi?

Taze bir dolgudan sonra gelişen ani renk değişikliği ve ağrı için “Dolgu Sonrası Ne Zaman Acil” yazımızdaki uyarılar geçerlidir.

Evde neler yapabilirsiniz, neleri yapmamalısınız?

• Değişikliği tarih ve fotoğrafla kaydedin; büyüklüğünü ve renk değişimini not edin.
• Geçmişte hangi bölgeye, hangi tarihte, hangi ürünün uygulandığını hatırlamaya çalışın; elinizde belge varsa yanınıza alın.
• Ateş, diş ağrısı veya yakın zamanda geçirdiğiniz bir enfeksiyonu hekime söyleyin.

Şunları yapmayın:

• Sertliğe masaj yapmayın, sıkmayın, iğneyle delmeyin.
• Hekime danışmadan sıcak uygulama yapmayın.
• Kendi başınıza antibiyotik, kortizonlu ilaç veya krem kullanmayın.
• Sorunu kapatmak için aynı bölgeye yeni bir dolgu yaptırmayın.
• İnternetten 'dolgu eritici' veya benzeri ürünler almayın.

Riski azaltmak için

• Size uygulanacak ürünün adını, türünü ve vücutta çözünüp çözünmediğini işlemden önce sorun; bilgiyi yazılı isteyin.
• Daha önce yaptırdığınız tüm dolguları, ürün adını bilmeseniz bile, her yeni işlemden önce söyleyin.
• Vücut şekillendirme amacıyla, özellikle kalça ve göğüse, sıvı silikon veya benzeri enjeksiyonları kabul etmeyin.
• Ev, otel veya güzellik salonu gibi sağlık kuruluşu olmayan yerlerdeki enjeksiyonlardan uzak durun; ayrıntılar için “Sahte Ürün ve Merdiven Altı Uygulamalar” yazımıza bakabilirsiniz.
• Yüzünüzde eski bir dolgu varsa ve yeni bir işlem düşünüyorsanız, hekiminiz bölgeyi önce değerlendirmek isteyebilir.
• Bir sorun yaşadığınızda sakin kalın ve adım adım ilerleyin: “Estetik İşlem Sonrası Komplikasyon Olursa Ne Yapmalı” yazımız bu konuda yol gösterir.

Bilimsel bilgi nerede sınırlı?

Kalıcı dolgulara bağlı geç sorunların ne sıklıkla görüldüğü kesin olarak bilinmemektedir; veriler çoğunlukla olgu serilerine ve uzman deneyimine dayanır. Tedavi seçeneklerini birbiriyle karşılaştıran güçlü çalışmalar azdır. Bu nedenle hekiminizin önerileri kişiye özel olacak ve zaman içinde değişebilecektir.