Rozasea (Gül Hastalığı): Belirtileri, Tetikleyicileri ve Tedavi Seçenekleri

Rozasea nedir?

Rozasea, çoğunlukla yüzün orta bölümünü (yanaklar, burun, alın, çene) etkileyen, uzun süreli ve iltihaplı bir deri hastalığıdır. Genellikle 30 yaşından sonra başlar ve açık tenli kişilerde daha sık tanınır; ancak her ten renginde görülebilir. Koyu tenlerde kızarıklık daha zor fark edildiği için tanı gecikebilir.

Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi ve deri damarlarındaki değişiklikler ile derideki bazı mikroorganizmaların rol oynadığı düşünülmektedir. Rozasea bulaşıcı değildir ve kötü hijyene bağlı değildir.

Belirtiler nelerdir?

Eskiden rozasea belirli alt tiplere ayrılırdı; günümüzde ise kişide hangi belirtilerin bulunduğuna göre değerlendirilmesi önerilmektedir. Bir kişide birden fazla belirti bir arada olabilir.

• Ateş basması (flushing): Yüzün kısa süreli, sıcaklık hissiyle birlikte kızarması
• Sürekli kızarıklık: Yüzün orta bölümünde sürekli kırmızılık
• Görünür küçük damarlar (telenjiektazi): Burun ve yanaklarda ince kırmızı damarlar
• Sivilce benzeri kabarcıklar ve iltihaplı küçük kabarıklıklar: Sivilceden farkı, genellikle siyah nokta (komedon) bulunmamasıdır
• Deride hassasiyet, yanma, batma ve kuruluk
• Derinin kalınlaşması: Bazı kişilerde, daha çok erkeklerde, özellikle burunda deri kalınlaşabilir ve şekil değişikliği olabilir
• Göz belirtileri: Gözlerde kuruluk, kum batması hissi, yanma, kızarıklık ve göz kapaklarında şişlik

Alevlenmeleri tetikleyen etkenler

Tetikleyiciler kişiden kişiye farklıdır. Bir günlük tutarak hangi durumların sizde alevlenmeye yol açtığını belirlemek yardımcı olabilir. Sık bildirilen tetikleyiciler şunlardır:

• Güneş ışığı
• Sıcak hava, sıcak duş veya sauna; çok soğuk ve rüzgârlı hava
• Alkol, özellikle kırmızı şarap
• Baharatlı yiyecekler ve çok sıcak içecekler
• Duygusal stres
• Yoğun egzersiz
• Alkol, parfüm veya aşındırıcı maddeler içeren cilt bakım ürünleri
• Yüze uygulanan kortikosteroid kremler (uzun süreli kullanım rozasea benzeri tabloyu kötüleştirebilir)

Ne zaman hekime gitmelisiniz?

Yüzünüzde sürekli kızarıklık, sık ateş basması veya tekrarlayan kabarcıklar varsa bir dermatoloğa başvurmanız önerilir. Rozasea; sivilce, seboreik dermatit, alerjik reaksiyon veya bazı sistemik hastalıklarla karışabilir. Doğru tanı, uygun tedavinin seçilmesi için önemlidir.

Rozasea gözleri de etkileyebilir (oküler rozasea). Göz tutulumu tedavi edilmezse gözün ön yüzeyinde hasara ve görme sorunlarına yol açabilir. Göz belirtileriniz varsa bir göz hekimi tarafından da değerlendirilmeniz gerekir.

Hekimin önerebileceği tedaviler

Tedavi, sizde ön planda olan belirtilere göre planlanır ve çoğu zaman birden fazla yöntem birlikte kullanılır. Rozasea kronik bir hastalık olduğu için tedavi genellikle uzun sürelidir; amaç belirtileri azaltmak ve alevlenmeleri önlemektir.

• Kremler ve jeller: Kabarcıklar ve iltihap için azelaik asit, metronidazol veya ivermektin gibi etken maddeler içeren ürünler; sürekli kızarıklık için damarları geçici olarak daraltan bazı kremler hekim tarafından önerilebilir.
• Ağızdan alınan ilaçlar: Daha yaygın veya kremlere yanıt vermeyen kabarcıklarda, tetrasiklin grubu antibiyotikler gibi ilaçlar hekim tarafından belirli sürelerle ve genellikle iltihabı azaltacak düzeyde düşük dozlarda reçete edilebilir. Seçilmiş durumlarda başka ilaçlar da düşünülebilir.
• Göz tutulumu: Göz kapağı temizliği, ılık kompres ve gerektiğinde göz damlaları veya ağızdan ilaçlar göz hekimiyle birlikte planlanır.
• Deri kalınlaşması: Burunda belirgin kalınlaşmada bazı lazerler veya cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Bu ilaçların her birinin yan etkileri ve kullanılmaması gereken durumları vardır. Gebe iseniz, gebelik planlıyorsanız veya emziriyorsanız bunu mutlaka hekiminize söyleyin. Reçeteli ilaçları önerilen süreden uzun kullanmayın ve kendi kendinize başlamayın.

Kızarıklık ve damarlar için lazer ve IPL

Sürekli kızarıklık ve görünür damarlar kremlere genellikle sınırlı yanıt verir. Bu belirtilerde damarları hedefleyen lazerler ve IPL (yoğun atımlı ışık) gibi ışık tedavileri, kızarıklığı ve görünür damarları belirgin biçimde azaltabilir. Genellikle birden fazla seans gerekir ve sonucun korunması için zaman zaman tekrar seans gerekebilir.

Bu işlemlerden sonra geçici kızarıklık ve şişlik sık görülür; nadiren morarma, kabuklanma veya renk değişikliği olabilir. Koyu tenlerde leke riski daha yüksektir. Uygulama, cilt tipinizi değerlendiren deneyimli bir hekim tarafından yapılmalıdır.

Kozmetik işlemlerde dikkat

Rozaseası olan kişilerin derisi daha hassastır. Kimyasal peeling, mikroiğneleme, bazı yüksek enerjili lazerler ve aşındırıcı bakım işlemleri, özellikle hastalık aktifken alevlenmeye yol açabilir. Herhangi bir estetik işlem yaptırmadan önce rozaseanız olduğunu hekime bildirin; işlem gerekiyorsa hastalığın kontrol altında olduğu bir dönem tercih edilir.

Bu nedenle rozaseada dolgu, botulinum toksin, peeling gibi işlemlerin uygunluğu ve zamanlaması bireysel olarak değerlendirilmelidir. Peeling hakkında genel bilgi için «Kimyasal Peeling» yazımıza bakabilirsiniz.

Günlük cilt bakımı

• Her gün geniş spektrumlu bir güneş koruyucu kullanın; hassas ciltler için mineral filtreli (çinko oksit veya titanyum dioksit içeren) ürünler genellikle daha iyi tolere edilir.
• Yüzünüzü ılık suyla ve parfümsüz, yumuşak bir temizleyiciyle yıkayın; ovalamayın.
• Düzenli olarak parfümsüz bir nemlendirici kullanın.
• Alkol, mentol, parfüm ve aşındırıcı tanecikler içeren ürünlerden kaçının.
• Yeni bir ürünü önce küçük bir alanda deneyin.

Gerçekçi beklentiler

Rozasea kronik bir hastalıktır ve tamamen ortadan kaldırılması genellikle mümkün değildir. Ancak tedavi ve tetikleyicilerden kaçınmayla belirtiler çoğu zaman belirgin biçimde azalır. Kremlerin etkisi genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde görülür. Tedavi bırakıldığında belirtiler yeniden ortaya çıkabilir; bu nedenle hekiminiz bir bakım planı önerebilir.