Sirozda beslenme: protein, gece atıştırması ve kas kaybı

Temel ilkeler

• Uzun süre aç kalmayın: Siroz, vücudun besinleri depolama ve enerji için kullanma biçimini değiştirir. Bu yüzden az ve sık yemek önerilir; uyanıkken birkaç saatte bir bir şey yiyin.
• Yatmadan önce küçük bir öğün: Gece yatmadan önce hafif bir atıştırma ya da sabah uyanınca erken bir kahvaltı, uzun gece açlığını kısaltır.
• Proteini kendiliğinizden kısmayın: Proteinin çok azaltılması bazı temel yapı taşlarının eksik kalmasına yol açabilir. Kas kaybı başladıysa protein almayı sürdürmek özellikle önemlidir. Ne kadar protein almanız gerektiğini hekiminize sorun.
• Karbonhidratı ihmal etmeyin: Özellikle gece atıştırmasında karbonhidrat bulunması, vücudun proteini enerji için yıkmasını azaltmaya yardım edebilir.
• Alkol yok: Alkol karaciğer hasarını artırır; tamamen bırakılmalıdır.
• Tuz: Hekiminiz isterse tuzu sınırlayın; ayrıntı için karında su toplanmasıyla ilgili rehberimize bakın.
• Takviye: Vitamin ya da mineral takviyesi gerekebilir. Karaciğer hastalarında D vitamini eksikliği sıktır; B grubu vitaminler de sık önerilir. Ancak bitkisel ürünler dahil hiçbir takviyeyi hekiminize sormadan kullanmayın.
• Diyetisyen: Hekiminiz sizi bir diyetisyene yönlendirebilir. Plan, sirozun ne kadar ilerlediğine göre değişir ve zamanla güncellenir.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Gününüzü üç ana öğün ve araya giren küçük öğünler olarak planlayın:

• Kahvaltı: Yumurta, az tuzlu peynir ya da lor, domates, salatalık ve tam buğday ekmeği. Uyanınca kahvaltıyı geciktirmeyin.
• Kuşluk: Bir kase yoğurt ve meyve.
• Öğle: Mercimek ya da nohut yemeği, yanında bulgur pilavı ve salata. Kuru baklagiller bitkisel protein kaynağıdır.
• İkindi: Bir bardak süt ya da ayran ve birkaç kuru kayısı.
• Akşam: Tavuk, balık ya da az yağlı etle pişmiş sebze yemeği, pilav ya da ekmek.
• Yatmadan önce: Sütlaç, yoğurt, süt ya da peynirli küçük bir dilim ekmek gibi hafif bir öğün.

Baklagiller ve süt ürünleri de iyi protein kaynaklarıdır; proteini iyi tolere edemeyen bazı hastalarda bitkisel proteinlere ağırlık verilmesi önerilebilir. İştahınız azsa ana öğünleri küçültüp ara öğün sayısını artırın.

Gıda güvenliği: Siroz enfeksiyonlara yatkınlığı artırır. Çiğ ya da az pişmiş et, balık ve kabuklu deniz ürünlerinden, pastörize edilmemiş sütten ve bu sütten yapılan ürünlerden kaçının. Etli çiğ köfte, çiğ midye ve köyden alınan kaynatılmamış süt bu gruptadır.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Uzun gece açlığı yerine: yatmadan önce bir kase yoğurt ya da bir bardak süt.
• Öğün atlamak yerine: iştahsız günlerde birkaç kaşık çorba, yoğurt ya da sütlaç.
• Hep kırmızı et yerine: haftanın birkaç günü mercimek, nohut, kuru fasulye, yoğurt ve peynir.
• Çiğ köfte (etli) yerine: etsiz ya da iyi pişmiş köfte.
• Kaynatılmamış köy sütü yerine: pastörize süt.
• Tuzlu peynir ve zeytin yerine: lor ya da az tuzlu peynir.
• Kafa göre bitkisel çay ya da takviye yerine: hekiminizin önerdiği vitaminler.
• Yalnız sulu çorba yerine: mercimek, bulgur ya da yoğurt eklenerek daha doyurucu hale getirilmiş çorba.

Özel durumlar

• Kafa karışıklığı (hepatik ensefalopati) yaşadıysanız: Proteini kendi kendinize kesmeyin. Hekiminiz ilaçlarla tedavi eder (bunlar arasında bağırsakları çalıştıran ilaçlar olabilir) ve beslenmenizi birlikte düzenler. Kabızlık olursa ekibinize söyleyin.
• Kilonuz fazlaysa ya da yağlı karaciğere bağlı sirozunuz varsa: Hekiminiz kilo vermenizi önerebilir. Bunu kas kaybetmeden, protein almayı sürdürerek ve hareketle yapmak gerekir.
• Hareket: Düzenli egzersiz kaslarınızı korumanıza yardım eder; size uygun hareket düzenini hekiminize sorun.

Bağlantılı sayfalar