Alkol karaciğere ne yapar? Bırakmak, azaltmak ve beslenme

Temel ilkeler

• Alkol için risksiz bir miktar yoktur. Az miktarda bile bazı riskler taşır; zararın büyük kısmı ise sık ve çok içmekten gelir.
• Karaciğer hastalığınız varsa hiç alkol kullanmamanız önerilir.
• Kadınlarda karaciğer hasarı daha az alkolle ve daha hızlı gelişebilir. Hepatit C, diyabet ve fazla kilo da riski artırır.
• Uzun süredir her gün ya da çok içiyorsanız alkolü bir gecede kesmek ağır yoksunluk belirtilerine yol açabilir. Bırakma planını hekiminizle ya da bir alkol tedavi merkezi ile yapın.
• Alkol kullananlarda iştahsızlık, kilo kaybı ve yetersiz beslenme sıktır. Düzenli öğünler bırakma sürecini de destekler.
• Hekiminiz beslenmeniz bozuksa ya da yoksunluk riski taşıyorsanız B1 vitamini (tiamin) gibi takviyeler verebilir. Dozunu hekiminiz belirler.
• Hiçbir ağrı kesici, bitkisel ürün ya da takviyeyi hekiminize sormadan kullanmayın.
• Yalnız değilsiniz: Bırakmak için konuşma terapileri, içme isteğini azaltan ilaçlar ve destek grupları kullanılabilir. Uzun vadede yalnız aile ve arkadaş desteğine güvenmek çoğu zaman yetmez; bir sağlık ekibinden destek alın.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Alkolü bırakırken ya da azaltırken sofranızı yeniden kurmak işinizi kolaylaştırır:

• Öğün atlamayın: Kahvaltıda yumurta, peynir, domates, salatalık, zeytin ve tam buğday ekmeği gibi doyurucu bir sofra kurun.
• Ana yemeklerde protein: Mercimek, nohut, kuru fasulye, tavuk, balık, yumurta ve yoğurdu düzenli kullanın.
• Tahıl: Bulgur pilavı, tam buğday ekmeği ve yulaf enerji sağlar.
• Sebze ve meyve: Her öğünde bir sebze yemeği ya da salata, ara öğünlerde meyve.
• Meze sofrası alışkanlığınız varsa: Meze yiyebilirsiniz, ama yanına alkollü içecek yerine ayran, maden suyu, limonlu su ya da çay koyun. Turşu, tuzlu peynir ve zeytin gibi tuzlu mezeleri sınırlayın; karaciğer hastalığınız ilerlemişse tuz önem kazanır.
• İştahınız azsa: Az ve sık yiyin; çorba, yoğurt ve sütlü tatlı gibi yumuşak besinler kolay tüketilir.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Akşam içkisi yerine: maden suyu, ayran, bitki çayı ya da limonlu soda.
• “Bir kadeh rakı” ile kurulan meze sofrası yerine: aynı mezeler, alkolsüz içecekle.
• İçki eşliğinde cips ve tuzlu kuruyemiş yerine: tuzsuz kuruyemiş, meyve, havuç ve salatalık dilimleri.
• Öğün yerine içki yerine: sıcak bir çorba ve bir dilim ekmek.
• Akşamdan kalmalıkta ağrı kesici yerine: su, dinlenme ve hekime danışmak. Parasetamol ve alkol ilişkisi için ayrı rehberimize bakın.

Özel durumlar

Alkol yoksunluğu nedir?

Uzun süre düzenli ve çok içen birinin alkolü bir anda kesmesiyle ortaya çıkan belirtilerdir. Genellikle son içkiden sonraki ilk saatlerde başlar ve çoğu zaman birkaç gün ile bir hafta arasında sürer.

• Hafif ya da orta belirtiler: sabahları kaygı, terleme, ellerde titreme, bulantı, kusma, uykusuzluk, çarpıntı.
• Ağır belirtiler (deliryum tremens dahil): ağır kafa karışıklığı, huzursuzluk, olmayan şeyleri görme ya da duyma, nöbet.

Hafif ve orta belirtiler çoğu zaman ayaktan, yakın takip ve ilaçla yönetilir. Nöbet ya da deliryum riski yüksek olanlar hastanede izlenmelidir. Karaciğer hastalığı ilerlemiş kişilerde yoksunluk tedavisi karaciğer konusunda deneyimli bir ekiple planlanmalıdır.

Başka bir nedenle hastaneye yatarsanız son zamanlarda çok içtiğinizi ekibe söyleyin; böylece yoksunluk açısından izlenirsiniz. Uyku ve ruh hali değişiklikleri gibi bazı belirtiler aylarca sürebilir; bu dönemde destek almayı sürdürün.

Bağlantılı sayfalar