Sirozda tuz ve karında su toplanması (asit): ne yemeli?

Temel ilkeler

• Yemeğe ve pişirirken tuz eklemeyin. Tadı baharat ve otlarla verin.
• Tuzun büyük kısmı hazır ve işlenmiş besinlerden gelir. Paketli ürünlerde etiket okumayı öğrenin.
• Hekiminiz size bir tuz sınırı verdiyse ona uyun; sirozda verilen sınır genel halk önerisinden daha sıkı olabilir.
• Sıvı: Asitte asıl sınırlanan tuzdur, sıvı değil. Hekiminiz söylemediyse sıvıyı kendi kendinize kısmayın; söylediyse sınıra hangi içeceklerin sayıldığını sorun.
• Alkol yok: Alkol hem karaciğeri hem asiti kötüleştirir.
• Ağrı kesici: İbuprofen ve naproksen gibi ilaçlar sirozda önerilmez; kanamaya yol açabilir ve asiti kötüleştirebilir. Parasetamol de ancak hekiminizin söylediği miktarı aşmadan kullanılmalıdır. Soğuk algınlığı ilaçlarında da bu etken maddeler bulunabilir.
• Tuz yerine geçen ürünler: Çoğu potasyum içerir; hekiminize sormadan kullanmayın.

Türk sofrasında nasıl uygulanır?

Türk sofrasında tuzun sık gizlendiği yerler:

• Ekmek, simit, poğaça ve diğer fırın ürünleri
• Salamura beyaz peynir, kaşar ve olgun peynirler
• Zeytin, turşu, salamura yaprak
• Sucuk, salam, pastırma, sosis
• Salça, bulyon, hazır çorba, hazır soslar ve konserveler
• Cips, tuzlu kuruyemiş, kraker
• Dışarıdan söylenen ve lokantada yenen yemekler

Evde uygulama:

• Kahvaltıda peyniri azaltın ya da lor kullanın; zeytin yerine domates, salatalık, biber ve yeşillik koyun. Yumurtayı tuzsuz pişirin.
• Mercimek ya da sebze çorbasını bulyon yerine evde hazırladığınız sebze suyuyla, tuzsuz pişirin; tadı limon, nane ve pul biberle verin.
• Kuru fasulye, nohut ve mercimeği konserve yerine kuru alıp evde haşlayın.
• Bulgur pilavını tuz yerine domates, soğan ve biberle tatlandırın.
• Tavuk ve balığı kekik, kimyon, sarımsak ve limonla marine edin.
• Hazır domates ve sebze suları da tuzlu olabilir; etiketine bakın.
• Tuzluğu sofradan kaldırın.

Neyi neyle değiştirebilirsiniz?

• Hazır çorba yerine: evde pişmiş, tuzsuz mercimek ya da sebze çorbası.
• Turşu yerine: limonlu, zeytinyağlı taze salata.
• Salamura peynir yerine: az miktarda lor ya da az tuzlu peynir.
• Sucuk ve salam yerine: haşlanmış yumurta ya da evde pişmiş tavuk.
• Konserve bakliyat yerine: kuru bakliyatı evde haşlamak.
• Hazır baharat karışımı yerine: tek tek kuru baharat ya da tuzsuz karışım. Hazır karışımların bir kısmı tuz içerir.
• Az sodyumlu (potasyumlu) tuz yerine: limon, sirke, sarımsak ve taze otlar.

Alışveriş ve etiket okuma

Ambalajdaki besin değeri tablosunda tuz ya da sodyum satırına bakın ve benzer ürünleri karşılaştırın. Değerlerin hangi porsiyon için verildiğine bakın; bir porsiyonu çok tuzlu olan ürünü seçmeyin.

Taze sebze ve meyve, taze et, tavuk ve balık doğal olarak az tuzludur. Konserve yerine taze ya da dondurulmuş olanı seçin. “Az sodyumlu” ya da “tuzsuz” yazan ürünler daha iyi seçenektir. Ancak “az sodyumlu tuz” diye satılan ürünlerin çoğunda potasyum bulunur. Bazı hastalıklarda ve bazı ilaçlarla fazla potasyum zararlı olabilir. Asit için idrar söktürücü kullanıyorsanız bu ürünleri hekiminize sormadan almayın.

Suda eriyen bazı ağrı kesici ve vitamin tabletlerinde de çok tuz olabilir; eczacınıza sorun.

Özel durumlar

Hastaneden sonra evde:

• Hastanede karnınızdaki sıvı boşaltıldıysa ya da idrar söktürücü başlandıysa, evde de tuzsuz beslenmeyi sürdürün; sıvının yeniden birikmesini önlemenin ana yolu budur.
• Kontrol randevularınızı ve kan testlerinizi aksatmayın; idrar söktürücü kullanırken kan değerleriniz düzenli izlenir.
• Kabız kalmamaya çalışın; kabızlık sirozda kafa karışıklığını tetikleyebilir. Lifli besinleri ve sıvıyı hekiminizin sınırları içinde tutun.
• Hepatit A, hepatit B, grip ve zatürre aşılarınızı sorun.
• Dışarıda yerken ızgara, haşlama, fırında ya da buharda pişmiş yemekleri seçin; tuz, sos ve peynir eklenmemesini isteyin.

Bağlantılı sayfalar