Mit: „Po toksynie botulinowej (potocznie «botoksie») twarz wygląda na zamrożoną” – co mówi nauka?

Krótka odpowiedź: nie, zabieg z toksyną botulinową sam w sobie nie sprawia, że twarz wygląda na zamrożoną. Przy podaniu odpowiedniej dawki we właściwe punkty celem jest złagodzenie określonych zmarszczek przy zachowaniu mimiki. Zastygły wygląd wiąże się przeważnie z dawką wyższą niż potrzebna, zabiegiem na dużym obszarze lub planowaniem niedopasowanym do danej osoby, a jego efekt jest przemijający.

Jak działa toksyna botulinowa?

Toksyna botulinowa przejściowo osłabia sygnał „skurcz się”, który biegnie od nerwu do mięśnia. W rezultacie mięsień, do którego ją wstrzyknięto, kurczy się słabiej, a zmarszczki powstające w wyniku ruchu tego mięśnia (na przykład zmarszczki między brwiami, na czole lub w kącikach oczu) się wygładzają.

Efekt występuje tylko w mięśniach, do których wykonano iniekcję, i w ich najbliższym otoczeniu. Na twarzy znajduje się wiele mięśni odpowiedzialnych za mimikę; zabieg obejmuje zwykle tylko kilka z nich. Dlatego przy dobrze zaplanowanym zabiegu wyrazy twarzy, takie jak uśmiech, unoszenie brwi czy zdziwienie, zostają zachowane; jedynie zmarszczki powstające podczas tych min stają się mniej widoczne.

Kiedy pojawia się „zamrożony” wygląd?

U niektórych osób twarz po zabiegu wygląda na pozbawioną wyrazu, „jak maska”. Uważa się, że wiąże się to zwykle z następującymi przyczynami:

• Zastosowanie dawki wyższej, niż wymaga siła mięśni i potrzeby danej osoby
• Wykonanie zabiegu na bardzo dużym obszarze, w bardzo wielu punktach
• Całkowite unieruchomienie mięśnia czołowego; czasem może to również powodować uczucie ciężkości lub opadanie brwi
• Zastosowanie standardowego schematu bez oceny budowy twarzy, mimiki i oczekiwań danej osoby
• Rozprzestrzenienie się produktu poza mięsień docelowy

Niektóre osoby natomiast świadomie chcą uzyskać wyraźniejszy efekt. Innymi słowy, to, czy wygląd będzie „zamrożony”, czy „naturalny”, zależy w dużej mierze od planowania podczas konsultacji i od oczekiwań pacjenta.

Dlaczego dawka i punkty iniekcji mają znaczenie?

Działanie toksyny botulinowej zależy od dawki: mniejsza dawka częściowo rozluźnia mięsień, a większa w większym stopniu ogranicza ruch. Siła mięśni różni się w zależności od osoby; na przykład mięśnie twarzy mężczyzn są zwykle silniejsze. Dlatego jedna „standardowa dawka” nie daje u wszystkich takiego samego efektu.

Na wynik wpływa również położenie i głębokość punktów iniekcji. Iniekcje w różnych punktach tej samej okolicy mogą dać inny wyraz twarzy. Na przykład położenie brwi może się zmieniać w zależności od tego, w które punkty mięśnia czołowego wykonano iniekcje. Te szczegóły pokazują, dlaczego ważne jest, aby zabieg wykonywał lekarz dobrze znający anatomię twarzy.

Jak planuje się naturalny efekt?

Najważniejszym krokiem do uzyskania naturalnego efektu jest otwarta rozmowa z lekarzem podczas konsultacji. Pomocne może być omówienie następujących kwestii:

• Które zmarszczki przeszkadzają i jakie wyrazy twarzy mają zostać zachowane
• Jak ważna jest mimika w pracy zawodowej lub w codziennym życiu
• W przypadku pierwszego zabiegu: rozpoczęcie od bardziej umiarkowanej dawki i w razie potrzeby ponowna ocena na wizycie kontrolnej
• Co się podobało, a co nie przy wcześniej wykonanych zabiegach

Efekt zwykle zaczyna się w ciągu kilku dni, a pełny wynik widać w ciągu kilku tygodni. Dlatego lepiej oceniać wynik nie w pierwszych dniach, lecz w terminie kontroli zaleconym przez lekarza.

Czy zastygły wygląd minie, jeśli się pojawi?

Tak. Działanie toksyny botulinowej jest przemijające, a ruchomość mięśni z czasem powraca. Efekt zwykle utrzymuje się około 3–4 miesięcy; czas ten może się różnić w zależności od osoby, okolicy i dawki. W razie niezadowolenia z wyniku zaleca się omówienie tego z lekarzem, który wykonał zabieg, i poproszenie o odpowiednie zaplanowanie kolejnego zabiegu.

Objawy takie jak wyraźne opadnięcie powieki, podwójne widzenie, trudności w połykaniu lub oddychaniu nie są natomiast „zastygłym wyglądem”; są to sytuacje wymagające natychmiastowej oceny lekarskiej. W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów należy niezwłocznie zadzwonić pod numer 112.

Podsumowanie

Mit, że „po botoksie twarz wygląda na zamrożoną”, wziął się z widocznych efektów niektórych zabiegów wykonanych z dawką wyższą niż potrzebna lub z planowaniem niedopasowanym do danej osoby. Nie jest to jednak nieunikniony skutek zabiegu. Więcej szczegółowych informacji zawiera nasz artykuł „Toksyna botulinowa”.