Lazer epilyasiyasından sonra problemlər: tüklərin artması, follikulit, ləkə, gözlərin qorunması – nə etməli?

Lazer epilyasiyasından sonra hansı problemlər ola bilər?

Lazer və IPL (intensiv impulslu işıq) cihazları tük kökündəki piqmentin işığı udub istiliyə çevirməsi prinsipi ilə işləyir. Prosedurun necə aparıldığı, kimlərə uyğun olduğu və real gözləntilər barədə “Lazer epilyasiyası” yazımıza baxa bilərsiniz. Bu yazı prosedurdan sonra yarana biləcək problemlərə həsr olunub.

Yan təsirləri araşdıran yeni bir icmal problemlərin əsasən dəri tipi, müalicə olunan nahiyə, cihaz və parametrlərlə əlaqəli olduğunu qeyd edir. Yəni eyni prosedur müxtəlif insanlarda və müxtəlif şəraitdə çox fərqli risk daşıya bilər. Buna görə də sizə uyğun cihazın və parametrlərin müayinə əsasında müəyyən edilməsi problemlərin qarşısını almağın əsas addımıdır.

Qızartı və tük diblərindəki qabarıqlar nə qədər davam edir?

Prosedurdan dərhal sonra qızartı, yüngül şişkinlik, istilik hissi və tük diblərində kiçik qabarıqlar tez-tez olur. Amerika Dermatologiya Akademiyası (AAD) ən çox rast gəlinən yan təsirlərin yüngül olduğunu və bir-üç gün davam etdiyini bildirir. Bu əlamətlər hər gün bir az da azalmalıdır.

Günlər keçdikcə azalmaq əvəzinə artan qızartı, ağrı, su qabarcıqları və ya axıntı gözlənilən gedişə uyğun deyil və həkim qiymətləndirməsi tələb edir.

Tüklər azalmaq əvəzinə artdı: paradoksal tüklənmə nədir?

Paradoksal tüklənmə (paradoksal hipertrixoz) lazer və ya IPL tətbiq olunan nahiyədə yaxud onun yaxın ətrafında tüklərin azalmaq əvəzinə artması, qalınlaşması və ya tündləşməsidir. Bu, yanıq və ya xəstəlik deyil və təcili vəziyyət yaratmır; lakin gözləntinin tam əksi olan nəticə olduğu üçün narahatlıq doğurur.

Təxminən 9 700 pasiyenti əhatə edən 22 tədqiqatı birləşdirən sistematik icmalda bu vəziyyətin orta tezliyi təxminən 3 faiz kimi hesablanıb. Lakin tədqiqatların nəticələri bir-birindən çox fərqlidir; buna görə də bu rəqəm dəqiq göstərici kimi deyil, kobud təxmin kimi qəbul edilməlidir. Halların böyük əksəriyyəti üzdə və boyunda müşahidə olunub, bu nahiyələrdən kənarda çox nadir bildirilib.

Həmin icmalda istifadə olunan cihazın növünün və seanslar arasındakı fasilənin tezliyi dəyişmədiyi görülüb; cinsin və dəri tipinin təsirini qiymətləndirmək üçün isə məlumatlar kifayət etməyib. Bəzi tədqiqatlarda nazik tüklərdə və tünd dəridə daha tez-tez bildirilib. Niyə yarandığı tam məlum deyil.

Bu vəziyyəti hiss etsəniz, həkiminizə bildirin. Araşdırılan tədqiqatların əksəriyyətində müalicə davam etdirildikdə tük artımı tədricən azalıb; lakin müalicə planının necə dəyişdiriləcəyinə dərinizi və tük quruluşunuzu qiymətləndirən həkim qərar verir. Qadınlarda üzdə yeni başlayan və ya sürətlə artan tüklənmədə hormonal səbəbin olub-olmadığı da ayrıca araşdırılmalıdır.

Follikulit və sızanağa bənzər səpgi niyə yaranır?

Follikulit tük köklərinin iltihabıdır. Lazerdən sonra istilik qıcıqlanması, tərləmə, sürtünmə və ya dəridəki bakteriyaların tük kökünə yerləşməsi nəticəsində yarana bilər. Tük diblərində qırmızı, bəzən ucu ağ, qaşınan və ya yüngül ağrılı qabarcıqlar şəklində görünür. Kürək, sinə, ayaqlar və bikini nahiyəsi kimi qalın tüklü və sürtünməyə məruz qalan sahələrdə daha tez-tez hiss olunur.

Prosedurdan dərhal sonra görünən və bir-iki günə sönən tük dibi qabarıqları follikulit deyil; bu, istiliyin tük kökündə yaratdığı gözlənilən reaksiyadır. Günlər sonra yaranan, sayı artan, içi irinlə dolu və ya ağrılı qabarcıqlar isə həkimə göstərilməlidir. Hansı əlamətlərin infeksiyanı düşündürdüyünü “Estetik prosedurdan sonra infeksiya” yazımızda ətraflı tapa bilərsiniz.

Dəridə tündləşmə və ya açılma ola bilərmi?

Ola bilər. İşığı təkcə tük kökündəki deyil, dəridəki piqment də udur. Buna görə də tünd dəridə, qaralmış və ya yaxın vaxtlarda günəş görmüş dəridə tündləşmə (hiperpiqmentasiya) və ya açılma (hipopiqmentasiya) riski daha yüksəkdir. AAD bildirir ki, bu rəng dəyişikliklərinin əksəriyyəti zamanla düzəlir, bir qismi isə geri qayıtmaya bilər.

Rəng dəyişikliyi hiss etsəniz, nahiyəni günəşdən ciddi şəkildə qoruyun və həkiminizə göstərin. Ləkə açan məhsullardan öz başınıza istifadə etməyin. Ləkələrin ümumi səbəbləri və müalicə variantları barədə “Dəridə ləkələr və melazma” yazımıza baxa bilərsiniz.

Yanıq və su qabarcıqları yaranarsa?

Su qabarcıqları, boz-ağ rəng, qabıqlanma və ya cihaz başlığının formasını daşıyan izlər yanıq əlaməti ola bilər və həmin gün həkimlə əlaqə saxlamağı tələb edir. Yanığın səbəblərini, ilk anda görüləcək işləri, sonradan yarana biləcək ləkə və iz məsələsini “Lazer və IPL-dən sonra yanıq və ləkə” yazımızda ətraflı izah etmişik; burada təkrarlamırıq.

Lazer epilyasiyası gözlərə zərər verə bilərmi?

Bəli, gözlər qorunmasa, verə bilər. Gözün rəngli hissəsi (qüzehli qişa, iris) və tor qişa (retina) da piqment saxlayır və lazer işığını udur. Tibbi ədəbiyyatda lazerlə tük azaldılmasından sonra göz daxili iltihab (uveit), qüzehli qişanın nazilməsi və formasının pozulması, göz bəbəyində qeyri-düzgünlük və katarakta kimi zədələr bildirilib. Bu bildirişlərin əhəmiyyətli hissəsi qaş və göz ətrafına aparılan prosedurlarla bağlıdır.

Üz nahiyəsində kosmetik lazer prosedurlarında dərc olunmuş 21 göz zədəsi halını araşdıran icmalda halların 60 faizdən çoxunda göz qoruyucusundan ümumiyyətlə istifadə edilməyib və ya prosedur zamanı çıxarılıb. Təxminən üçdə birində isə qoruyucu istifadə olunmasına baxmayaraq zədə yaranıb. Buna görə də gözə yaxın prosedurlar, eynək taxılsa belə, xüsusi diqqət və təcrübə tələb edir.

• Prosedur otağındakı hər kəs istifadə olunan cihazın dalğa uzunluğuna uyğun qoruyucu eynək taxmalıdır.
• Eynəyi prosedur bitənə qədər çıxarmayın; onun sürüşdüyünü və ya işığın keçdiyini hiss etsəniz, proseduru dayandırmağı xahiş edin.
• Qaşın alt hissəsi və göz qapağı kimi gözə çox yaxın sahələrə lazer epilyasiyası adətən tövsiyə olunmur; bu nahiyələr üçün həkiminizlə başqa variantları müzakirə edin.
• Gözünüzü barmağınızla və ya pambıqla örtmək kifayət qədər qoruma deyil.

Göz zədəsinin əlamətləri gözdə ağrı, qızartı, işığa həddindən artıq həssaslıq, bulanıq görmə, görmə sahəsində ləkə və göz bəbəyinin formasında dəyişiklikdir. Bildirilən halların bir qismində əlamətlər prosedurdan saatlar, hətta bir-iki gün sonra hiss olunub. Bu əlamətlərdən biri varsa, gözləməyin.

Xal və ya tatuaj üzərindən atış edilərsə, nə olur?

Xallar və tatuaj boyası sıx piqment saxlayır və işığı güclü şəkildə udur. Tatuaj və ya qaş, dodaq və göz konturunun piqmentasiyası (mikropiqmentasiya) üzərinə edilən atış həmin nöqtədə yanığa, su qabarcıqlarına və tatuajın rənginin pozulmasına səbəb ola bilər. Buna görə də tatuajlı sahələrə atış edilmir və ya onlar örtülərək qorunur.

Xallarla bağlı tədqiqatları araşdıran sistematik icmalda lazer epilyasiyasından sonra xallarda kiçilmə, rəngin açılması və ya tündləşməsi, formanın asimmetrik olması və dermatoskopik görünüşün dəyişməsi bildirilib. Bu dəyişikliklər prosedurdan təxminən iki həftə sonra başlaya və illərlə davam edə bilib. Həmin icmalda lazer epilyasiyasından sonra xalın xərçəngə çevrildiyinə dair sənədləşdirilmiş hal olmadığı qeyd edilib; lakin uzunmüddətli müşahidə məlumatları məhduddur.

Əsas problem budur: görünüşü dəyişmiş xalı gələcəkdə qiymətləndirmək çətinləşir və real xəbərdarlıq əlaməti gözdən qaça bilər. Buna görə də xalların prosedur zamanı qorunması, forması və ya rəngi dəyişən xalların isə epilyasiyadan əvvəl dermatoloqa göstərilməsi tövsiyə olunur. Lazer epilyasiyası ilə xərçəng arasındakı əlaqəni ayrıca bir mif yazımızda araşdırmışıq.

Lazer epilyasiyası uçuğu təhrik edirmi?

Təhrik edə bilər. Uçuq orqanizmdə gizli qalan herpes simpleks virusunun yenidən fəallaşması nəticəsində yaranır. Üst dodaq, çənə və üz nahiyəsinə aparılan lazer prosedurlarındakı istilik və toxuma qıcıqlanması uçuq anamnezi olan insanlarda alovlanmaya səbəb ola bilər. AAD uçuğun alovlanmasını lazer epilyasiyasının nadir yan təsirləri sırasında göstərir. Estetik prosedurlardan sonra uçuğun alovlanmasının nə qədər tez-tez baş verdiyinə dair etibarlı məlumat yoxdur.

Uçuq adətən prosedurdan sonrakı günlərdə qarışqa gəzməsi və ya yanma hissi ilə başlayır; ardınca qruplar şəklində kiçik, içi mayeli qabarcıqlar çıxır. Bu görünüş yanıq və ya bakterial infeksiya ilə qarışdırıla bilər; buna görə həkiminizin görməsi vacibdir. Uçuq anamneziniz varsa, bunu prosedurdan əvvəl deyin; profilaktik müalicənin lazım olub-olmadığına həkiminiz qərar verir. Aktiv uçuq olduqda həmin nahiyəyə prosedur edilmir.

Normaldır, həkimə müraciət etməli, yoxsa təcilidir?

Həkiminiz nə edə bilər?

Həkim əvvəlcə nahiyəni müayinə edir; prosedurun nə vaxt, hansı cihazla və hansı parametrlərlə aparıldığını, sonuncu dəfə nə vaxt günəşləndiyinizi və qəbul etdiyiniz dərmanları soruşur. Vəziyyətdən asılı olaraq aşağıdakı yanaşmaları nəzərdən keçirə bilər:

• Gözlənilən yan təsirlərdə müşahidə, sakitləşdirici qulluq və günəşdən qorunma tövsiyələri.
• Follikulit və ya infeksiya şübhəsində lazım olduqda nümunə götürülməsi və həkimin seçəcəyi müalicə.
• Uçuğun alovlanmasında virusa qarşı təsirli müalicənin nəzərdən keçirilməsi və sonrakı seanslar üçün profilaktik plan.
• Rəng dəyişikliyində günəşdən ciddi qorunma, müşahidə və lazım olduqda həkimin tövsiyə edəcəyi müalicələr; problem düzələnə qədər həmin nahiyəyə yeni seansın təxirə salınması.
• Paradoksal tüklənmədə müalicə planına yenidən baxılması: cihazın, parametrlərin və ya üsulun dəyişdirilməsi və lazım olduqda hormonal səbəblərin araşdırılması.
• Göz əlamətlərində təcili oftalmoloji müayinəyə yönləndirmə.
• Görünüşü dəyişən xalda dermatoskopik qiymətləndirmə və lazım olduqda əlavə müayinə.

Problem yarandıqda izləyə biləcəyiniz ümumi addımlar üçün “Estetik prosedurdan sonra ağırlaşma yaranarsa nə etməli” yazımız yol göstərə bilər.

Evdə nə edə bilərsiniz, nə etməməlisiniz?

• Həkiminizin verdiyi qulluq təlimatlarına əməl edin; nahiyəni təmiz saxlayın və sürtünməni azaldan geniş geyimlərə üstünlük verin.
• Nahiyəni günəşdən qoruyun; açıq qalan sahələrdə həkiminizin tövsiyə etdiyi günəşdən qoruyucu kremdən müntəzəm istifadə edin.
• Həkiminizin tövsiyə etdiyi müddət ərzində isti duş, sauna, hamam, hovuz və çox tərlədən idmandan çəkinin.
• Dəyişiklikləri tarixli fotolarla qeyd edin; prosedurun tarixini və aparıldığı yeri yazın.

Bunları etməyin:

• Qabarcıqları sıxmayın, partlatmayın; qabıqları qoparmayın.
• Öz başınıza antibiotikli, kortizonlu və ya ləkə açan krem istifadə etməyin.
• Nahiyə sağalmadan mum (depilyasiya), epilyator, kisə, pilinq və ya turşulu məhsullar tətbiq etməyin.
• Artan tükləri cımbızla və ya mumla çıxarmayın; həkiminizlə danışana qədər yalnız qırxın.
• Göz əlaməti olduqda 'keçər' deyə gözləməyin; gözünüzü ovuşdurmayın və öz başınıza göz damcısı istifadə etməyin.

Riski azaltmaq üçün

• Prosedurdan əvvəl dəri tipinizin və tük quruluşunuzun qiymətləndirilməsini istəyin; ilk seansda kiçik sahədə sınaq atışı edilib-edilməyəcəyini soruşun.
• Prosedurdan əvvəlki və sonrakı həftələrdə günəşlənməyin, solyariyə getməyin, avtobronzant məhsullardan istifadə etməyin.
• Uçuq anamnezinizi, qəbul etdiyiniz dərmanları və bitki mənşəli məhsulları, çapıq əmələ gətirməyə meylinizi və hormonal problemlərinizi deyin.
• Xallarınızı, tatuajlarınızı və varsa, qaş və ya dodaq piqmentasiyanızı proseduru aparan mütəxəssisə göstərin; bu sahələrin necə qorunacağını soruşun.
• Qoruyucu eynəyin cihaza uyğun olduğunu və prosedur boyu taxılı qalacağını təsdiqləyin; gözə çox yaxın sahələrə prosedur aparılmasına razılıq verməyin.
• Üzdə və boyundakı nazik, açıq rəngli tüklər üçün prosedurun həqiqətən uyğun olub-olmadığını və tük artımı ehtimalını əvvəlcədən müzakirə edin.
• Prosedur zamanı gözləniləndən fərqli, kəskin ağrı və ya gözünüzdə işıq hiss etsəniz, dərhal deyin.

Prosedur yerini seçərkən “Tibbi estetikada klinika və həkim seçimi” yazımız işinizə yaraya bilər.

Elmi məlumat harada məhduddur?

Lazer epilyasiyasının yan təsirlərinə dair tədqiqatların əksəriyyəti retrospektiv və müşahidəyə əsaslanır; cihazlar, parametrlər və pasiyent qrupları bir-birindən çox fərqlidir. Paradoksal tüklənmə üçün göstərilən təxminən 3 faizlik rəqəm nəticələri bir-biri ilə uyğun gəlməyən tədqiqatların orta göstəricisidir və sizə xas riski göstərmir. Göz zədələri və xallardakı dəyişikliklər isə əsasən ayrı-ayrı klinik hal bildirişlərindən məlumdur; onların real tezliyi bəlli deyil. Uçuğun alovlanma tezliyinə dair də etibarlı məlumat yoxdur. Yeni məlumatlar əldə olunduqca bu yazıdakı məlumatlar yenilənə bilər; bu səhifə məlumat xarakterlidir və müayinəni əvəz etmir.