Lazer və pilinqdən sonra sızanaq və milia (ağ kistlər)

Lazer və pilinqdən sonra milia nədir?

Milia dərinin səthinə yaxın yerləşən, sancaq başı boyda, bərk və ağ rəngli kiçik kistlərdir. Onların içində dəri hüceyrələrinin istehsal etdiyi keratin adlı zülal toplanır. Dəri zədədən və ya prosedurdan sonra sağalarkən yaranan miliaya ikincili milia deyilir. Ablyativ və fraksion lazerlər, orta və dərin pilinqlər və dermabraziya kimi dəri səthini yeniləyən prosedurlardan sonra müşahidə oluna bilər.

Milia ağrı vermir, qızarmış zəmin üzərində olmur və iltihablı sızanaq kimi şişmir. Çox vaxt təhlükəli deyil; bir qismi həftələr və ya aylar ərzində öz-özünə yox ola bilər. Lakin görünüşü sizi narahat edirsə və ya uzun müddət keçmirsə, həkiminiz onları uyğun şəraitdə boşalda bilər.

Prosedurdan sonra niyə sızanaq çıxır?

Prosedurdan sonra çıxan sızanağa bənzər səpgilərə akneyəbənzər erupsiya deyilir. Sağalma dövründə dərini qorumaq üçün tövsiyə olunan qalın, örtücü məlhəm və kremlər məsamələri tıxaya bilər. Yeni yaranan dəri səthi də müvəqqəti olaraq daha həssasdır. Əvvəllər akneyə meyli olanlarda bu alovlanma daha tez-tez olur.

Tədqiqatlarda bu səpgilər ən çox bildirilən müvəqqəti problemlər sırasındadır və çox vaxt uyğun qulluq dəyişikliyi və lazım olduqda müalicə ilə geriləyir. Tezlik prosedurun növündən, dərinliyindən, istifadə olunan qulluq məhsullarından və şəxsin dərisindən asılı olaraq çox dəyişir. Aktiv akne varkən edilən prosedurlar üçün “Aktiv aknedə tibbi estetika” yazımıza baxa bilərsiniz.

Hansı prosedurlardan sonra müşahidə olunur, nə vaxt başlayır?

Milia və sızanaq alovlanması ən çox ablyativ lazerlərdən, fraksion lazerlərdən və kimyəvi pilinqlərdən sonra bildirilib. Mikroiynələmədən və intensiv impulslu işıqdan (IPL) sonra da, xüsusilə qalın qulluq məhsulları istifadə edildikdə, oxşar səpgilər ola bilər; lakin bu prosedurlar üçün məlumatlar daha məhduddur. Prosedurların özü haqqında “Fraksion lazer”, “Kimyəvi pilinq” və “Mikroiynələmə (microneedling)” yazılarımıza baxa bilərsiniz.

Əlamətlər adətən prosedurdan sonrakı ilk həftələrdə, dəri bağlanıb yeni səth yaranarkən üzə çıxır. Lazer epilyasiyasından sonra tük köklərində müşahidə olunan iltihab (follikulit) ayrıca mövzudur və “Lazer epilyasiyasından sonra problemlər” yazımızda izah olunub.

Sızanaq, infeksiya, yoxsa uçuq? Necə fərqləndirmək olar?

Prosedurdan sonra sağalan dəri bakteriyaların, virusların və göbələklərin yerləşməsinə daha açıqdır; buna görə sızanağa bənzər hər səpgi sadə akne alovlanması olmaya bilər. Artan ağrı, istilik, şişkinlik, bal rəngli qabıq, axıntı, yayılan qızartı və qızdırma bakterial infeksiyanı düşündürür.

Qruplar şəklində düzülmüş, içi şəffaf maye ilə dolu kiçik qabarcıqlar və ya yanma-sancma hissi ilə başlayan ağrılı yaralar uçuq virusunun yenidən aktivləşməsini düşündürür; bu vəziyyət əvvəllər uçuq keçirməmiş şəxslərdə də ola bilər. Örtülü və ya qalın qulluq məhsullarının altında inkişaf edən, qaşınan, qırmızı zəmində xırda nöqtələr və ya ağ ərp isə göbələk (kandida) infeksiyasının əlaməti ola bilər. Bu əlamətlər həkimin nahiyəyə baxmasını tələb edir. Ümumi məlumat üçün “Estetik prosedurdan sonra infeksiya” yazımıza baxa bilərsiniz.

Allergiya (kontakt dermatit) ilə necə qarışdırılır?

Prosedurdan sonra istifadə olunan qulluq məhsullarına qarşı dəridə qıcıqlanma və ya allergik reaksiya inkişaf edə bilər. Bu halda ayrı-ayrı sızanaqlar əvəzinə daha geniş qızartı, güclü qaşınma, yanma və bəzən sərhədləri məhsulun çəkildiyi sahəyə uyğun gələn qabarıq səpgi müşahidə olunur. Yeni məhsul sınadıqdan sonra başlayan bu əlamətlərdə məhsulu dayandırıb həkiminizlə məsləhətləşin. Ətraflı məlumat üçün “Estetik prosedurlarda allergik reaksiya” yazımıza baxa bilərsiniz.

Sızanaq və ya milia çıxıbsa, evdə nə etməli?

1. Xəbərdarlıq əlamətlərindən biri varsa, proseduru edən həkiminizə həmin gün zəng edin; nahiyənin fotoşəklini çəkin, hansı prosedurun nə vaxt edildiyini və istifadə etdiyiniz məhsulları deyin.
2. Xəbərdarlıq əlaməti yoxdursa, milia və sızanaqları nəzarət müayinəsində və ya həkiminizə zəng edərək bildirin; qulluq rejiminizin dəyişdirilməsinin lazım olub-olmadığını soruşun.
3. Nahiyəni həkiminizin tövsiyə etdiyi kimi, ehtiyatla və ovmadan təmizləyin.
4. Örtücü məlhəmi və ya kremi yalnız həkiminizin dediyi qədər və nazik qatla çəkin; daha yüngül nəmləndiriciyə nə vaxt keçəcəyinizi soruşun.
5. Həkiminiz müalicəyə başlayıbsa, əlamətlər yüngülləşsə belə, deyilən müddət ərzində tətbiq edin; dayandırmazdan əvvəl məsləhətləşin.
6. Günəşdən qorunmanı davam etdirin; sağalan dəridə iltihablı sızanaqlar ləkə qoymağa daha meyllidir.

Nələri etməməlisiniz?

• Sızanaqları və ağ kistləri sıxmayın, qaşımayın; infeksiya, ləkə və iz riski artır.
• Evdə iynə, sancaq və ya iti alətlə milianı açmağa çalışmayın.
• Dəri tam sağalmadan və həkiminiz deməmiş güclü turşulu məhsullara, retinoidlərə, kisə və ya pilinq məhsullarına başlamayın.
• Həkiminizin başladığı müalicəni öz qərarınızla dayandırmayın və ya dəyişməyin.
• Reseptli antibiotikli, kortikosteroidli və ya uçuq dərmanı olan kremləri həkim tövsiyə etmədən istifadə etməyin.
• Diş məcunu, limon, sirkə, odekolon, bitki yağı kimi ev üsullarını tətbiq etməyin; qalın yağlar sızanağı artıra bilər.
• Ağır makiyaj məhsulları ilə səpgini örtməyə çalışmayın; nə vaxt makiyaj edə biləcəyinizi həkiminizdən soruşun.

Həkim nə edə bilər?

Həkim əvvəlcə səpginin milia, akne alovlanması, infeksiya, uçuq, göbələk, yoxsa allergiya olduğunu fərqləndirir; lazım olarsa, nümunə götürür. Akne alovlanmasında qulluq məhsulları yüngülləşdirilə, dəriyə çəkilən akne müalicələri və bəzi hallarda qısamüddətli ağızdan qəbul edilən müalicə planlaşdırıla bilər. İnfeksiya, uçuq və ya göbələk ehtimal edilərsə, buna uyğun dərman müalicəsinə başlanır.

Keçməyən milia həkim və ya həkim nəzarəti altında işləyən tibb personalı tərəfindən steril şəraitdə kiçik dəlik açılaraq boşaldıla bilər. Geniş yayılmış miliada dəriyə çəkilən bəzi müalicələr də qiymətləndirilə bilər. Hansı müalicənin sizə uyğun olduğuna müayinədən sonra həkiminiz qərar verir. Sızanaqdan sonra qalan izlər üçün “Sızanaq (akne) izləri” yazımıza baxa bilərsiniz.

Riski azaltmaq üçün nə etmək olar?

• Akne tarixçənizi, tez-tez sızanaq çıxıb-çıxmadığını və istifadə etdiyiniz akne müalicələrini prosedurdan əvvəl həkiminizə deyin.
• Uçuq tarixçəniz varsa, mütləq bildirin; həkiminiz lazım bilsə, profilaktik müalicə planlaşdıra bilər.
• Prosedurdan sonra örtücü məlhəmi yalnız deyilən müddətdə və miqdarda, nazik qatla istifadə edin.
• Həkiminiz icazə verdikdə daha yüngül, məsamələri tıxamayan nəmləndiriciyə keçin.
• Sağalma dövründə yeni məhsul sınamayın; məhsulu dəyişməzdən əvvəl məsləhətləşin.
• Retinoid və turşulu məhsullara nə vaxt yenidən başlayacağınızı həkiminizdən soruşun. Ümumi məlumat üçün “Retinoid bələdçisi” yazımıza baxa bilərsiniz.

Pilinqdən sonra ləkə, uzanan qızartı və çapıq kimi digər problemlər üçün “Kimyəvi pilinqdən sonra problemlər” yazımıza, hər hansı problem qarşısında atılacaq ümumi addımlar üçün isə “Estetik prosedurdan sonra ağırlaşma yaranarsa nə etməli” yazımıza baxa bilərsiniz.

Sübutların məhdudluğu: lazer və pilinqdən sonra milia və sızanaq tezliyinə dair məlumatların çoxu tək mərkəzli, retrospektiv tədqiqatlara, hal seriyalarına və icmallara əsaslanır; tezlik prosedurun növündən, dərinliyindən, qulluq məhsullarından və dəri tipindən asılı olaraq çox dəyişir. Mikroiynələmə və IPL üçün məlumatlar daha da məhduddur. Buna görə sizə fərdi risk nisbəti söyləmək mümkün deyil. Bu səhifə ümumi məlumat xarakterlidir və müayinəni əvəz etmir.