Σύντομη απάντηση: δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση ότι η αποτρίχωση με laser προκαλεί καρκίνο. Τα laser που χρησιμοποιούνται στην αποτρίχωση, σε αντίθεση με τις ακτίνες Χ, χρησιμοποιούν μη ιοντίζον φως, που δεν έχει την ενέργεια να βλάψει άμεσα το DNA. Οι πραγματικοί κίνδυνοι της αποτρίχωσης με laser είναι καταστάσεις όπως το έγκαυμα, οι αλλαγές στο χρώμα του δέρματος και η βλάβη σε απροστάτευτο μάτι. Οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να μειωθούν με κατάλληλη συσκευή, σωστή ρύθμιση και έμπειρο χειριστή· δεν μπορούν όμως να μηδενιστούν.
Από πού προέρχεται ο μύθος;
Στην καθημερινή γλώσσα η λέξη ακτινοβολία χρησιμοποιείται για να περιγράψει ταυτόχρονα πολύ διαφορετικά είδη ενέργειας. Όταν οι ακτίνες υψηλής ενέργειας από τις ακτίνες Χ και ορισμένες πυρηνικές πηγές αναφέρονται με την ίδια λέξη με το φως της ημέρας, τα ραδιοκύματα και το φως του laser, μπορεί να θεωρηθεί ότι όλα έχουν τον ίδιο κίνδυνο. Οι επιδράσεις τους στον οργανισμό όμως διαφέρουν πολύ μεταξύ τους.
Η διαφορά ανάμεσα σε ιοντίζουσα και μη ιοντίζουσα ακτινοβολία
Στην επιστήμη οι ακτινοβολίες χωρίζονται σε δύο ομάδες ανάλογα με την ενέργειά τους. Οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες (για παράδειγμα οι ακτίνες Χ και οι ακτίνες γάμμα) έχουν αρκετά υψηλή ενέργεια ώστε να αποσπούν ηλεκτρόνια από τα άτομα και μπορούν να προκαλέσουν άμεση βλάβη στο DNA. Αυτό είναι το είδος ακτινοβολίας που συνδέεται με τον κίνδυνο καρκίνου.
Τα laser και οι συσκευές έντονου παλμικού φωτός (IPL) που χρησιμοποιούνται στην αποτρίχωση λειτουργούν αντίθετα στην περιοχή του ορατού φωτός και του εγγύς υπέρυθρου. Αυτό το φως δεν είναι ιοντίζον. Δρα μέσω θερμότητας: το φως απορροφάται από τη μελανίνη, τη σκούρα χρωστική της ρίζας της τρίχας, μετατρέπεται σε θερμότητα και καταστρέφει τη ρίζα της τρίχας.
Η υπεριώδης ακτινοβολία έχει μια ιδιαίτερη θέση ανάμεσα σε αυτές τις δύο ομάδες και η σχέση της με τους καρκίνους του δέρματος είναι καλά γνωστή. Τα laser αποτρίχωσης δεν χρησιμοποιούν υπεριώδη ακτινοβολία.
Τι λένε οι έρευνες;
Η αποτρίχωση με laser χρησιμοποιείται ευρέως εδώ και πολλά χρόνια. Στις ανασκοπήσεις που εξετάζουν τις παρενέργειες αυτής της μεθόδου δεν έχει αναφερθεί εύρημα που να δείχνει ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος λόγω αποτρίχωσης με laser. Το βάθος στο οποίο δρα το φως περιορίζεται επίσης σε λίγα χιλιοστά του δέρματος· δεν φτάνει στα εσωτερικά όργανα.
Στην επιστήμη είναι δύσκολο να αποδειχθεί ότι κάτι δεν συμβαίνει ποτέ και τα δεδομένα πολύ μακροχρόνιας παρακολούθησης είναι περιορισμένα. Οι σημερινές γνώσεις και οι φυσικές ιδιότητες του φωτός όμως δεν υποστηρίζουν την ανησυχία ότι η αποτρίχωση με laser προκαλεί καρκίνο.
Το φως που χρησιμοποιείται στην αποτρίχωση με laser δεν είναι ιοντίζον και δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι προκαλεί καρκίνο. Οι πραγματικοί κίνδυνοι είναι το έγκαυμα, οι κηλίδες και η βλάβη στα μάτια· γι' αυτό έχει σημασία από ποιον και πώς γίνεται η θεραπεία.
Dr. Hamza GemiciΙατρικός διευθυντής του Doktorclub · Γιατρός αισθητικής ιατρικής
Οι κίνδυνοι που πραγματικά πρέπει να προσέξετε
Αν και η ανησυχία για καρκίνο είναι αβάσιμη, η αποτρίχωση με laser είναι ιατρική πράξη με κινδύνους. Οι συχνότεροι και σημαντικότεροι κίνδυνοι είναι οι εξής:
- Έγκαυμα και φουσκάλα: μπορεί να εμφανιστούν αν η ρύθμιση της συσκευής δεν ταιριάζει στον τύπο του δέρματος ή αν το δέρμα έχει μαυρίσει πρόσφατα.
- Αλλαγές χρώματος: μπορεί να εμφανιστεί σκούρεμα ή αποχρωματισμός του δέρματος· ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε σκούρο δέρμα και σε δέρμα που έχει εκτεθεί στον ήλιο. Συνήθως είναι παροδικές, αλλά μπορεί να διαρκέσουν πολύ.
- Ουλή: σπάνια, ιδίως μετά από σοβαρά εγκαύματα.
- Βλάβη στα μάτια: το φως του laser μπορεί να βλάψει σοβαρά ένα απροστάτευτο μάτι. Κατά την εφαρμογή πρέπει να φορούν κατάλληλα προστατευτικά γυαλιά τόσο το άτομο που κάνει τη θεραπεία όσο και ο χειριστής· η εφαρμογή γύρω από τα μάτια απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
- Αύξηση της τριχοφυΐας: σε ορισμένα άτομα η τριχοφυΐα μπορεί να αυξηθεί απροσδόκητα κοντά στην περιοχή της εφαρμογής.
Οι περισσότεροι από αυτούς τους κινδύνους μπορούν να μειωθούν με εξέταση, σωστό προσδιορισμό του τύπου του δέρματος και επιλογή κατάλληλης συσκευής και ρύθμισης. Σημαντική είναι επίσης η προστασία από τον ήλιο πριν και μετά την εφαρμογή. Για αναλυτικές πληροφορίες δείτε το άρθρο μας «Αποτρίχωση με laser».
Γιατί οι ελιές και οι κηλίδες είναι ιδιαίτερα σημαντικές;
Οι ελιές περιέχουν επίσης μελανίνη και γι' αυτό απορροφούν το φως του laser. Η εφαρμογή laser πάνω σε μια ελιά μπορεί να αλλάξει την εμφάνισή της. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει αργότερα την εκτίμηση της ελιάς από γιατρό και να οδηγήσει στο να διαφύγει της προσοχής ένα πιθανό σημάδι καρκίνου του δέρματος.
Γι' αυτό δεν πρέπει να γίνεται laser πάνω σε ελιές χωρίς προηγούμενη εκτίμηση. Κατά την εφαρμογή οι ελιές συνήθως προστατεύονται και παραλείπονται. Αν έχετε ελιά που αλλάζει σχήμα, χρώμα ή μέγεθος, αιμορραγεί ή εμφανίστηκε πρόσφατα, συνιστάται να απευθυνθείτε σε δερματολόγο πριν από την αποτρίχωση. Περισσότερες πληροφορίες για τις κηλίδες του δέρματος θα βρείτε στο άρθρο «Κηλίδες στο δέρμα και μέλασμα».
Μετά την εφαρμογή απευθυνθείτε σε γιατρό στις εξής περιπτώσεις
- Φουσκάλα με υγρό, ανοιχτή πληγή ή πόνος που αυξάνεται συνεχώς
- Ερυθρότητα που δεν μειώνεται μέσα σε λίγες ημέρες αλλά απλώνεται ή σημάδια φλεγμονής
- Θόλωση της όρασης, πόνος στο μάτι ή κηλίδα στο οπτικό πεδίο
- Αλλαγή σε μια ελιά στην περιοχή της εφαρμογής
Συμπέρασμα
Ο μύθος ότι η αποτρίχωση με laser προκαλεί καρκίνο προέρχεται από το ότι διαφορετικά είδη ακτινοβολίας αναφέρονται με την ίδια λέξη. Τα laser αποτρίχωσης χρησιμοποιούν μη ιοντίζον φως και δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι προκαλούν καρκίνο. Παρ' όλα αυτά υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι, όπως το έγκαυμα, η αλλαγή χρώματος και η βλάβη στα μάτια. Για τη συνηθισμένη πορεία μετά την εφαρμογή δείτε το άρθρο μας «Φροντίδα μετά από αισθητική θεραπεία». Η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται μαζί με τον γιατρό σας μετά από εξέταση.
Ερωτήσεις για τον γιατρό σας
- Είναι ο τύπος του δέρματός μου κατάλληλος για αποτρίχωση με laser;
- Ποια συσκευή θα χρησιμοποιηθεί και με βάση τι ορίζονται οι ρυθμίσεις;
- Πώς θα προστατευτούν οι ελιές και οι κηλίδες μου κατά την εφαρμογή;
- Χρειάζεται δερματολογική εξέταση πριν από την εφαρμογή;
- Πώς θα εξασφαλιστεί η προστασία των ματιών μου;
- Αυξάνουν τα φάρμακα που παίρνω τη φωτοευαισθησία;
- Με ποια συμπτώματα πρέπει να απευθυνθώ σε εσάς μετά την εφαρμογή;
Συχνές ερωτήσεις
Βλάπτει η αποτρίχωση με laser τα εσωτερικά όργανα;
Όχι. Το φως των laser αποτρίχωσης φτάνει μόνο λίγα χιλιοστά μέσα στο δέρμα και δεν επιδρά στα εσωτερικά όργανα.
Αυξάνει το laser στη μασχάλη τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού;
Δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση προς αυτή την κατεύθυνση. Το φως επιδρά μόνο στις ρίζες των τριχών κοντά στην επιφάνεια του δέρματος. Παρ' όλα αυτά, αν παρατηρήσετε κάποιο εύρημα όπως ψηλαφητή μάζα στον μαστό ή αλλαγή στο δέρμα, πρέπει να το δείξετε χωριστά στον γιατρό σας.
Είναι πιο ασφαλείς οι συσκευές laser ή IPL για το σπίτι;
Οι συσκευές για το σπίτι λειτουργούν συνήθως με χαμηλότερη ενέργεια· έχουν όμως κι αυτές κίνδυνο εγκαύματος, κηλίδων και βλάβης στα μάτια. Δεν πρέπει να εφαρμόζονται πάνω σε ελιές, η προστασία των ματιών δεν πρέπει να παραμελείται και πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες χρήσης.
Μπορεί να γίνει αποτρίχωση με laser στην εγκυμοσύνη;
Δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες για την ασφάλεια της αποτρίχωσης με laser στην εγκυμοσύνη. Γι' αυτό συνήθως συνιστάται αναβολή· η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται μαζί με τον γιατρό σας.
Γίνεται αποτρίχωση με laser πάνω σε τατουάζ;
Η μελάνη του τατουάζ μπορεί να απορροφήσει το φως του laser και να προκαλέσει έγκαυμα. Οι περιοχές με τατουάζ συνήθως παραλείπονται· αναφέρετε οπωσδήποτε τα τατουάζ σας σε όποιον κάνει την εφαρμογή.
Πηγές
- Laser hair removal: FAQs — American Academy of Dermatology (AAD)
- Laser hair removal: a review (Gan SD, Graber EM). Dermatologic Surgery 2013;39(6). PMID: 23332016 — Dermatologic Surgery, 2013
- Laser and photoepilation for unwanted hair growth (Haedersdal M, Gøtzsche PC). PMID: 17054211 — Cochrane Database of Systematic Reviews, 2006
- Adverse Events of Light-Assisted Hair Removal: An Updated Review (Mallat F et al.). PMID: 37272371 — Journal of Cutaneous Medicine and Surgery, 2023
- Radiation: Ionizing radiation (ερωτήσεις και απαντήσεις) — Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO)
Επιτροπή Ειδικών Αισθητικής Ιατρικής
Το τουρκικό πρωτότυπο αυτού του άρθρου ελέγχθηκε από την Επιτροπή Ειδικών Αισθητικής Ιατρικής του Doktorclub. Η σελίδα αυτή είναι μετάφραση που συγκρίθηκε με το πρωτότυπο και δεν έχει ακόμη ελεγχθεί από ελληνόφωνο γιατρό.
