«Τα συμπληρώματα κολλαγόνου εξαφανίζουν τις ρυτίδες»: τι λέει η επιστήμη;

Σύντομη απάντηση: όχι, δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου εξαφανίζουν τις ρυτίδες. Σε ορισμένες μικρές και βραχυχρόνιες μελέτες αναφέρθηκαν μέτριες βελτιώσεις στην ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος, που ανιχνεύθηκαν με συσκευές μέτρησης· σημαντικό μέρος αυτών των μελετών όμως χρηματοδοτήθηκε από τους παραγωγούς και τα αποτελέσματα διαφέρουν από μελέτη σε μελέτη. Το συμπλήρωμα κολλαγόνου δεν είναι φάρμακο και δεν αντικαθιστά την προστασία από τον ήλιο.

Τι είναι το κολλαγόνο και τι συμβαίνει με την ηλικία;

Το κολλαγόνο είναι η βασική δομική πρωτεΐνη της μεσαίας στιβάδας του δέρματος, που του δίνει αντοχή. Ο οργανισμός παράγει μόνος του κολλαγόνο. Με την ηλικία η παραγωγή αυτή μειώνεται και οι υπάρχουσες ίνες κολλαγόνου φθείρονται σταδιακά.

Η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου επιταχύνει σημαντικά αυτή τη φθορά. Μεγάλο μέρος των ρυτίδων και της απώλειας ελαστικότητας στο πρόσωπο σχετίζεται με τη βλάβη από τον ήλιο που συσσωρεύεται με τα χρόνια. Και το κάπνισμα συγκαταλέγεται στους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη δομή του κολλαγόνου.

Φτάνει στο δέρμα το κολλαγόνο που παίρνετε από το στόμα;

Το κολλαγόνο που λαμβάνεται από το στόμα διασπάται στο πεπτικό σύστημα όπως και οι άλλες πρωτεΐνες. Στα συμπληρώματα χρησιμοποιείται συνήθως υδρολυμένο κολλαγόνο, δηλαδή πεπτίδια κολλαγόνου που έχουν ήδη διασπαστεί σε μικρότερα κομμάτια. Σε ορισμένες μελέτες φάνηκε ότι ένα μέρος αυτών των μικρών πεπτιδίων περνά στο αίμα.

Δεν είναι όμως σωστό να θεωρήσουμε ότι ένα πεπτίδιο που πέρασε στο αίμα πηγαίνει κατευθείαν στη ρυτίδα του προσώπου και την επιδιορθώνει. Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι τα πεπτίδια αυτά μπορεί να ωθούν τα κύτταρα του δέρματος να παράγουν κολλαγόνο· ο μηχανισμός αυτός στηρίζεται κυρίως σε εργαστηριακές μελέτες και μελέτες σε ζώα, και δεν έχει επιβεβαιωθεί σε ποιο βαθμό ισχύει στον άνθρωπο.

Τι δείχνουν οι μελέτες;

Οι μελέτες σε ανθρώπους για τα συμπληρώματα κολλαγόνου είναι συνήθως μελέτες διάρκειας λίγων μηνών, με περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων. Σε ορισμένες από αυτές αναφέρθηκαν μικρές διαφορές στην ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο (placebo), οι οποίες ανιχνεύθηκαν με συσκευές μέτρησης. Ορισμένες ανασκοπήσεις που συγκέντρωσαν αυτές τις μελέτες κατέληξαν επίσης σε παρόμοια, θετικά αλλά μέτρια αποτελέσματα.

Όταν αξιολογείτε αυτά τα αποτελέσματα, είναι σημαντικό να γνωρίζετε τους εξής περιορισμούς:

• Σημαντικό μέρος των μελετών χρηματοδοτήθηκε από εταιρείες που παράγουν ή πωλούν το προϊόν. Υπάρχουν ευρήματα ότι σε ανεξάρτητες μελέτες το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ασθενέστερο ή αβέβαιο.
• Οι αλλαγές που μετρήθηκαν είναι κυρίως μικρές διαφορές που ανιχνεύονται με συσκευές· δεν είναι σαφές αν αντιστοιχούν σε αλλαγή που θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή στον καθρέφτη.
• Τα προϊόντα, οι ποσότητες και η διάρκεια λήψης διαφέρουν πολύ μεταξύ των μελετών· δεν είναι δυνατόν να γενικευτούν τα αποτελέσματα σε ένα συγκεκριμένο προϊόν.
• Υπάρχουν λίγα δεδομένα για το αν το αποτέλεσμα διατηρείται μετά τη διακοπή του συμπληρώματος.

Με λίγα λόγια, τα υπάρχοντα δεδομένα δεν αρκούν για να πούμε ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου εξαφανίζουν τις ρυτίδες. Συζητείται αν σε ορισμένα άτομα μπορεί να έχουν περιορισμένη συμβολή στην ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος· για το θέμα αυτό χρειάζονται μεγαλύτερες και ανεξάρτητες μελέτες.

Το συμπλήρωμα δεν είναι φάρμακο

Τα συμπληρώματα διατροφής κυκλοφορούν στην αγορά με διαφορετικό νομικό πλαίσιο από τα φάρμακα. Σε αντίθεση με τα φάρμακα, δεν απαιτείται να αποδείξουν την αποτελεσματικότητά τους στις ρυτίδες πριν κυκλοφορήσουν. Η σύνθεση, η καθαρότητα των προϊόντων και το αν περιέχουν πράγματι την ποσότητα που αναγράφεται στην ετικέτα μπορεί επίσης να διαφέρουν από παραγωγό σε παραγωγό.

Γι' αυτό, πριν χρησιμοποιήσετε ένα συμπλήρωμα, συνιστάται να συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ιδίως στις εξής περιπτώσεις:

• Αν έχετε νεφρική νόσο ή σας έχει συσταθεί περιορισμός της πρωτεΐνης
• Αν έχετε αλλεργία σε προϊόντα από ψάρι, αυγό ή βοοειδή (η προέλευση του κολλαγόνου διαφέρει ανάλογα με το προϊόν)
• Αν είστε έγκυος ή θηλάζετε
• Αν παίρνετε τακτικά φάρμακα

Βήματα με ισχυρότερη τεκμηρίωση

Η συνήθεια με την πιο στέρεη τεκμηρίωση για την πρόληψη των ρυτίδων είναι η τακτική προστασία από τον ήλιο. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε ενήλικες φάνηκε ότι στην ομάδα που χρησιμοποιούσε καθημερινά αντηλιακό ευρέος φάσματος τα σημάδια γήρανσης του δέρματος προχώρησαν λιγότερο από ό,τι στην ομάδα που το χρησιμοποιούσε περιστασιακά. Η αποφυγή του καπνίσματος είναι επίσης σημαντική για την υγεία του δέρματος.

Για πληροφορίες σχετικά με θεραπείες που εφαρμόζει ο γιατρός για την ποιότητα του δέρματος, δείτε τα άρθρα μας «Ενέσεις αναζωογόνησης δέρματος (skin boosters)» και, για θεραπείες απώλειας όγκου, «Filler υαλουρονικού οξέος». Η σχέση του ήλιου με τις κηλίδες στο δέρμα περιγράφεται χωριστά στο άρθρο «Κηλίδες στο δέρμα και μέλασμα». Ποια προσέγγιση ταιριάζει σε εσάς πρέπει να αξιολογηθεί με ιατρική εξέταση.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου εξαφανίζουν τις ρυτίδες ξεπερνά κατά πολύ τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα. Παρότι ορισμένες μικρές μελέτες δείχνουν περιορισμένες αλλαγές στην ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος, οι περισσότερες χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία και τα αποτελέσματα δεν είναι συνεπή. Αν σκέφτεστε να πάρετε συμπλήρωμα, συνιστάται να το κάνετε με ρεαλιστικές προσδοκίες και αφού συμβουλευτείτε γιατρό που γνωρίζει την κατάσταση της υγείας σας· την προστασία από τον ήλιο να τη συνεχίζετε σε κάθε περίπτωση.