Ουλές ακμής: τύποι, θεραπευτικές επιλογές και ρεαλιστικές προσδοκίες

Γιατί δημιουργούνται οι ουλές ακμής;

Οι βλάβες της ακμής, ιδίως οι βαθιές και φλεγμονώδεις, μπορούν να βλάψουν τις βαθύτερες στιβάδες του δέρματος. Καθώς το δέρμα επιδιορθώνει αυτή τη βλάβη, παράγει την υποστηρικτική πρωτεΐνη που λέγεται κολλαγόνο άλλοτε σε μικρότερη και άλλοτε σε μεγαλύτερη ποσότητα. Όταν παράγεται λιγότερο, δημιουργούνται βαθουλωτές ουλές· όταν παράγεται περισσότερο, ουλές με έπαρμα.

Το στύψιμο, το ξερίζωμα ή το πείραγμα των σπυριών μπορεί να βαθύνει τη φλεγμονή και να αυξήσει τον κίνδυνο ουλής. Στη δημιουργία ουλών ρόλο παίζει και η γενετική προδιάθεση του ατόμου· γι' αυτό, από δύο άτομα με παρόμοια ακμή, στο ένα μπορεί να μείνει ουλή και στο άλλο όχι.

Η κηλίδα και η ουλή δεν είναι το ίδιο πράγμα

Δεν είναι κάθε αλλαγή χρώματος που μένει μετά την επούλωση της ακμής πραγματική ουλή. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, γιατί η θεραπευτική προσέγγιση διαφέρει:

• Κόκκινες ή μωβ κηλίδες: Οφείλονται σε διευρυμένα μικρά αγγεία στην περιοχή που επουλώνεται. Συχνά ξεθωριάζουν από μόνες τους μέσα σε μήνες.
• Καφέ κηλίδες (μεταφλεγμονώδεις κηλίδες): Είναι αύξηση της χρωστικής λόγω της φλεγμονής που πέρασε το δέρμα. Είναι συχνότερες και μπορεί να διαρκούν περισσότερο σε σκούρο δέρμα· με αντηλιακή προστασία μπορούν να ξεθωριάσουν με τον χρόνο.
• Πραγματικές ουλές: Υπάρχει αλλαγή στην υφή του δέρματος με τη μορφή βαθουλώματος ή έπαρσης. Αυτές οι ουλές δεν εξαφανίζονται από μόνες τους.

Για πιο αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις κηλίδες, διαβάστε το άρθρο μας «Κηλίδες στο δέρμα και μέλασμα».

Τύποι ουλών ακμής

Στους περισσότερους ανθρώπους συνυπάρχουν περισσότεροι από ένας τύποι ουλών. Γι' αυτό και το θεραπευτικό πλάνο συνήθως περιλαμβάνει περισσότερες από μία μεθόδους.

Πρώτο βήμα: ο έλεγχος της ενεργής ακμής

Αν η ακμή συνεχίζεται, πριν από τη θεραπεία των ουλών πρέπει να αντιμετωπιστεί η ενεργή ακμή. Τα νέα σπυράκια μπορούν να αφήσουν νέες ουλές· επιπλέον, ορισμένες θεραπείες μπορεί να μην είναι κατάλληλες σε δέρμα με ενεργή φλεγμονή. Η θεραπεία της ακμής γίνεται, ανάλογα με την εκτίμηση του γιατρού σας, με κρέμες, φάρμακα από το στόμα ή συνδυασμό τους.

Αν παίρνετε ή πήρατε πρόσφατα από το στόμα παράγωγο της βιταμίνης A (ισοτρετινοΐνη), πείτε το οπωσδήποτε στον γιατρό σας. Ο χρονισμός ορισμένων θεραπειών ουλών σχεδιάζεται από τον γιατρό σε σχέση με αυτό το φάρμακο.

Ποιες θεραπείες υπάρχουν;

Η θεραπεία επιλέγεται από γιατρό ανάλογα με τον τύπο και το βάθος της ουλής, τον τύπο του δέρματός σας και τις προσδοκίες σας. Οι παρακάτω μέθοδοι αναφέρονται για γενική ενημέρωση.

• Κλασματικό laser: Δημιουργεί στο δέρμα πολλές μικροσκοπικές ζώνες θεραπείας και διεγείρει την ανανέωση του κολλαγόνου. Είναι από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται συχνά στις βαθουλωτές ουλές. Για λεπτομέρειες, δείτε το άρθρο μας «Κλασματικό laser (fractional)».
• Microneedling: Με λεπτές βελόνες δημιουργεί ελεγχόμενους μικροτραυματισμούς στο δέρμα και διεγείρει την παραγωγή κολλαγόνου. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί, με περισσότερες από μία συνεδρίες, κυρίως στις ουλές τύπου 'rolling' και 'boxcar'.
• Χημικό peeling: Ανανεώνοντας ελεγχόμενα τις ανώτερες στιβάδες του δέρματος, μπορεί να μειώσει την εμφάνιση επιφανειακών ουλών και κηλίδων. Για λεπτομέρειες, διαβάστε το άρθρο μας «Χημικό peeling».
• Subcision: Με μια λεπτή βελόνα απελευθερώνονται οι ταινίες συνδετικού ιστού κάτω από το δέρμα που τραβούν την ουλή προς τα κάτω. Χρησιμοποιείται κυρίως στις ουλές τύπου 'rolling'.
• Filler: Εφαρμογή υλικού πλήρωσης κάτω από τις βαθουλωτές ουλές, ώστε η περιοχή να ανυψωθεί προσωρινά. Η διάρκεια της δράσης εξαρτάται από το υλικό που χρησιμοποιείται και συνήθως χρειάζεται επανάληψη.
• Μικρές χειρουργικές επεμβάσεις: Σε βαθιές και στενές ουλές ο γιατρός μπορεί να εξετάσει μεθόδους όπως η αφαίρεση της ουλής με μια μικρή επέμβαση και η συρραφή της περιοχής.
• Για ουλές με έπαρμα και χηλοειδή: Υπάρχουν επιλογές όπως ενέσεις κορτικοστεροειδών μέσα στην ουλή, ορισμένα laser, θεραπεία με ψύξη (κρυοθεραπεία) ή χειρουργική· στο χηλοειδές η θεραπεία σχεδιάζεται με προσοχή λόγω του κινδύνου επανεμφάνισης.

Σε πολλούς ασθενείς, αντί για μία μόνο μέθοδο, ο συνδυασμός και η διαδοχική χρήση μεθόδων μπορεί να δώσει πιο αισθητή βελτίωση. Για παράδειγμα, ένας γιατρός μπορεί να σχεδιάσει πρώτα subcision και στη συνέχεια συνεδρίες laser ή microneedling.

Ορισμένες εφαρμογές, όπως το PRP (πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια), δοκιμάζονται στις ουλές ακμής επιπρόσθετα σε άλλες μεθόδους· τα δεδομένα όμως για το θέμα είναι περιορισμένα και τα αποτελέσματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Κίνδυνοι και τι χρειάζεται προσοχή

• Μετά από laser, peeling και microneedling είναι συχνά η παροδική ερυθρότητα, το πρήξιμο και η δημιουργία κρούστας.
• Σε σκούρο δέρμα ο κίνδυνος κηλίδων μετά τη θεραπεία (μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση) είναι μεγαλύτερος· η μέθοδος και η έντασή της πρέπει να επιλέγονται ανάλογα.
• Υπάρχουν κίνδυνοι όπως λοίμωξη, έξαρση έρπητα και, σπάνια, δημιουργία νέας ουλής.
• Οι εφαρμογές filler έχουν τους δικούς τους κινδύνους και πρέπει να γίνονται μόνο από έμπειρο γιατρό.
• Η αντηλιακή προστασία μετά τη θεραπεία είναι σημαντική για την επούλωση και τη διατήρηση του αποτελέσματος.

Ρεαλιστικές προσδοκίες

Ο στόχος της θεραπείας των ουλών ακμής δεν είναι να σβήσει τις ουλές, αλλά να μειώσει αισθητά την εμφάνισή τους. Οι περισσότερες μέθοδοι χρειάζονται περισσότερες από μία συνεδρίες, και τα αποτελέσματα φαίνονται σιγά σιγά μέσα σε εβδομάδες ή μήνες, καθώς το δέρμα παράγει νέο κολλαγόνο.

• Οι βαθιές και στενές ουλές, όπως οι 'ice pick', συνήθως ανταποκρίνονται πιο περιορισμένα στη θεραπεία.
• Οι ουλές τύπου 'rolling' και οι επιφανειακές 'boxcar' συχνά μπορεί να δείξουν πιο αισθητή βελτίωση.
• Τα χηλοειδή μπορεί να επανεμφανιστούν μετά τη θεραπεία· μπορεί να χρειαστεί μακροχρόνια παρακολούθηση.
• Αν η ακμή ξαναφουντώσει, μπορεί να δημιουργηθούν νέες ουλές· γι' αυτό ο έλεγχος της ακμής συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας.