30 Saniyede Özet
29 Haziran 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), prostat kanserinde aktinyum-225 PSMA tedavisini ödeme kapsamına aldı. Karar, lutesyum tedavisine rağmen hastalığı ilerleyen ve vücuda yayılmış prostat kanseri olan erkekleri ilgilendiriyor. Ödeme yalnız tüm şartlar karşılandığında ve üniversite ya da eğitim ve araştırma hastanesi gibi üçüncü basamak hastanelerde yapılıyor. Tedavinin yaşamı ne kadar uzattığı ise kurayla yapılan bir çalışmada henüz gösterilmedi.
Aktinyum tedavisi nasıl çalışır?
PSMA, prostat kanseri hücrelerinin yüzeyinde bol bulunan bir proteindir. Bu tedavide PSMA'ya bağlanan bir moleküle radyoaktif bir madde takılır. Damardan verilen ilaç kanser hücrelerini bulur ve onları çok yakından ışınlar.
SGK, aynı yöntemin lutesyum-177 ile yapılan biçimini zaten karşılıyordu; bu, ABD'de Pluvicto adıyla onaylı ilacın benzeri bir tedavidir. Aktinyum-225 ise daha kısa mesafede çok daha güçlü etki eden alfa ışını yayar. SGK da aktinyumu, lutesyuma yanıt vermeyen tümörler için bir sonraki basamak olarak tanımlıyor.
SGK güvencesiyle hangi hasta yararlanabilir?
Sağlık Uygulama Tebliği'ne (SUT) göre şu şartların hepsi birlikte aranıyor:
- Hormon baskılayıcı tedavi sürüyor olmalı ve kan testinde erkeklik hormonunun baskılandığı görülmeli. Buna karşılık PSA'nın yükselmiş olması şartı aranmıyor.
- Kemoterapi denenmiş ve işe yaramamış olmalı.
- Yeni nesil hormon haplarından biri daha önce kullanılmış olmalı.
- Lutesyum tedavisinin en az 2 dozundan sonra hastalık ilerlemiş ya da 4 dozun sonunda yanıt alınamamış olmalı.
- PSMA PET denen özel taramada en az üç tümör odağı ilacı yeterince tutmalı.
- Hasta yemek, giyinme gibi günlük bakımını kendi yapabilmeli; kan tahlillerinde böbrek ve kemik iliği gibi organların işlevi yeterli görünmeli.
Rapor, hastane ve ücret: Başvuru nasıl ilerliyor?
İlk adım bir sağlık kurulu raporudur. Rapor, içinde en az bir nükleer tıp ve bir tıbbi onkoloji uzmanı bulunan üç hekimlik bir kurul tarafından, tıbbi gerekçe yazılarak düzenlenir. Bu yüzden süreç genellikle tedaviyi yapacak hastanenin nükleer tıp polikliniğinde başlar. Başvururken lutesyum tedavinizin dozlarını, son PSMA PET raporunu ve kemoterapi kayıtlarınızı yanınızda götürün.
SGK ödemesi yalnız üçüncü basamak resmî hastanelerde geçerli. Bunlar eğitim ve araştırma hastaneleri, Bakanlığın üçüncü basamak saydığı diğer hastaneler ve tıp fakültesi olan devlet ya da vakıf üniversitelerinin hastaneleridir. Aktinyumla tedavi ettikleri prostat kanseri hastalarının sonuçlarını yayımlamış ekipler arasında İstanbul Tıp ve Cerrahpaşa Tıp fakülteleri ile Yeditepe Üniversitesi var. Yayın yapmış olmak, o hastanenin bugün SGK kapsamında randevu verdiği anlamına gelmez. Lutesyum tedavinizi yapan ekibe sizi nereye yönlendireceğini sorun ya da ilgili nükleer tıp polikliniğini arayın.
Ücret tarafında iki kural önemli. SUT, radyoizotop tedavileri dahil kanser tedavisinde hastadan fark ücreti alınmasını yasaklıyor; ayakta muayenede ise küçük bir katılım payı ödenir. Vakıf üniversitesi hastanesi tek kişilik oda gibi otel hizmetleri için ayrıca ücret isteyebilir, ama önce yazılı onayınızı almak zorundadır.
Özel hastanede yapılan tedaviyi SGK hiç ödemiyor ve fiyatı hastane kendisi belirliyor. Kıyas için bir ölçü var: SGK'nın resmî hastaneye tek bir uygulama için ödediği bedel yaklaşık 159 bin TL. SUT'a göre radyoaktif ilacın kendisi de bu bedele dahil. Dört dozluk bir tedavi bu hesapla 600 bin TL'yi aşar; özel hastaneden mutlaka yazılı fiyat teklifi isteyin.
Ne kadar fayda beklenebilir?
En geniş deneyim, Lancet Oncology dergisinde yayımlanan çok merkezli bir çalışmadan geliyor. Avustralya, Hindistan, Almanya ve Güney Afrika'da tedavi edilen yaklaşık 500 erkeğin kayıtları geriye dönük incelendi. Hastaların yarısı 15 aydan uzun yaşadı, ama çoğu daha önce lutesyum almamıştı.
SGK'nın ödediği grup, lutesyumun da işe yaramadığı daha ileri aşamadaki hastalardır. Tam bu durumdaki 23 hastayı izleyen bir Türk serisi, Yeditepe ve Cerrahpaşa ekiplerinin ortak çalışmasından çıktı. Bu seride hastaların yarısı 8 aya yakın ya da daha uzun yaşadı. Tedavi hastalığı bir süre kontrol altında tutmayı amaçlar, kesin iyileşme vaat etmez.
İki çalışmada da karşılaştırma grubu yoktu. Hastaların kurayla gruplara ayrıldığı uluslararası bir çalışma sürüyor ve ana sonuçların 2028'de açıklanması bekleniyor. Bu yüzden nükleer tıp uzmanınıza, hastalığınızın yaygınlığı ve genel sağlığınız göz önüne alındığında bu rakamların size ne kadar uyduğunu sorun.
Ağız kuruluğu ve kan değerleri: Yan etkilerle başa çıkmak
En sık yan etki ağız kuruluğudur; büyük çalışmada her üç hastadan ikisi bunu yaşadı. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), yanınızda su bulundurup sık sık yudumlamanızı ve şekersiz sakız çiğnemenizi öneriyor. Yapay tükürük gibi ürünleri de doktorunuza sorabilirsiniz.
Kemik iliği ve böbrekler de etkilenebilir; ağır kansızlık yaklaşık sekiz hastadan birinde görüldü. Bu yüzden tedavi boyunca düzenli kan ve böbrek testleri yapılır. Ateşiniz 38 °C ya da üstüne çıkarsa beklemeden tedavi ekibinizi arayın, ulaşamazsanız acile gidin. NCI, kanser tedavisi sırasında enfeksiyonun hayati tehlike yaratabileceğini vurguluyor. Burun ya da diş eti kanaması, belirgin halsizlik veya idrar miktarında azalma için de aynı yolu izleyin.
Hekimler için kısa not
- Kaynak: SUT Değişiklik Tebliği, RG 29.06.2026/33295, md. 4 (yeni 2.4.4.P-2); yürürlük yayımdan 10 iş günü sonra (13.07.2026). EK-2/B 801531 "Actinyum-225 işaretli PSMA bileşikleri" 267.750,68 puan (Lu-177 kalemi 801545 ile aynı; EK-2/B 8.2 başlığı: "Kullanılan radyofarmasötikler işlem puanlarına dahildir"); SUT 2.2(15) katsayı 0,593 → ~158.776 TL/uygulama.
- 2.4.4.P-2: yalnız üçüncü basamak resmî sunucu; nükleer tıp ve tıbbi onkoloji uzmanlı üç imzalı sağlık kurulu raporu; progresif mCRPC (metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri); testosteron <50 ng/dL, PSA kriter değil; dosetaksel ya da kabazitaksele refrakter; ARPI (androjen reseptör yolağı inhibitörü: apalutamid, darolutamid, enzalutamid ya da abirateron) kullanılmış; Lu-177 PSMA ≥2 uygulama sonrası progresyon ya da 4 uygulama sonrası yanıtsızlık; ECOG ≤2; Ga-68 PSMA PET'te ≥3 odakta karaciğerden yüksek tutulum; ≥6 hafta arayla en fazla 4 uygulama.
- Maliyet: SUT 1.9.3(1)(ç) radyoizotop tedavileri dahil kanser tedavisinde ilave ücreti yasaklar; 1.9.4 otelcilik ücreti vakıf üniversitelerinde yazılı onayla.
- WARMTH Act (Lancet Oncol 2024; retrospektif, 7 merkez, n=488; %32'si Lu-177 sonrası): ortanca OS (genel sağkalım) 15,5 ay (%95 GA 13,4–18,3), PFS 7,9 ay. Kserostomi %68; derece ≥3 anemi %13, renal toksisite %5.
- Lu-177 refrakter seri (Yeditepe/Cerrahpaşa, J Nucl Med 2023; n=23): ortanca PFS 3,1 ay, OS 7,7 ay. Türk prostat serileri: İstanbul Tıp (Clin Nucl Med 2021), Yeditepe + Cerrahpaşa (J Nucl Med 2023). Randomize kanıt: PSMAcTION (NCT06780670; faz II/III, Lu-PSMA sonrası), tahmini birincil tamamlanma Haziran 2028. FDA onaylı Ac-225 PSMA ürünü yok.
Kaynaklar
- Sosyal Güvenlik Kurumu (2026) — Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ, Resmî Gazete 29.06.2026 sayı 33295 (Resmî Gazete PDF): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/06/20260629-2.pdf
- Sosyal Güvenlik Kurumu (2026) — 29.06.2026 tarihli ve 33295 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan SUT değişikliği duyurusu, tebliğ metni ve EK-2/B: https://www.sgk.gov.tr/duyuru/detay/29062026-Tarihli-ve-33295-Sayili-Resm-Gazetede-Yayimlanan-Sosyal-Guvenlik-Kurumu-Saglik-Uygulama-Tebliginde-Degisiklik-Yapilmasina-Dair-Teblig-2026-06-29-04-48-43
- Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (güncel metin; 1.4.3.A, 2.2, 1.8, 1.9.1, 1.9.3, 1.9.4 ve 2.4.4.P): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=17229&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
- Sathekge MM, Lawal IO, Bal C ve ark. (2024) — Actinium-225-PSMA radioligand therapy of metastatic castration-resistant prostate cancer (WARMTH Act): a multicentre, retrospective study (Lancet Oncology): https://doi.org/10.1016/S1470-2045(23)00638-1
- Alan-Selcuk N, Beydagi G, Demirci E ve ark. (2023) — Clinical Experience with [225Ac]Ac-PSMA Treatment in Patients with [177Lu]Lu-PSMA-Refractory Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer (Journal of Nuclear Medicine): https://doi.org/10.2967/jnumed.123.265546
- Sanli Y, Kuyumcu S, Simsek DH ve ark. (2021) — 225Ac-Prostate-Specific Membrane Antigen Therapy for Castration-Resistant Prostate Cancer: A Single-Center Experience (Clinical Nuclear Medicine): https://doi.org/10.1097/RLU.0000000000003925
- ClinicalTrials.gov — PSMAcTION (NCT06780670): https://clinicaltrials.gov/study/NCT06780670
- ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) — Mouth and Throat Problems during Cancer Treatment: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/mouth-throat
- ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) — Infection and Neutropenia during Cancer Treatment: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/infection
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
