Dudak veya Göz Aniden Şişti: Anjiyoödem Ne Zaman Acil?

MedlinePlus bu durumu kurdeşene benzeyen ama derinin yüzeyinde değil, altında oluşan bir şişlik olarak tanımlar. Şişlik genellikle aniden başlar. En sık göz çevresi, dudaklar ve dil etkilenir. Eller, ayaklar ve genital bölge de şişebilir.

Bağırsak duvarı şiştiğinde karın ağrısı ve kramp görülebilir. Boğazdaki şişlik ise hava yolunu daraltabilir ve hayati tehlike yaratabilir.

NHS, anjiyoödemi nedenine göre birkaç gruba ayırır. En sık karşılaşılan türler şunlardır.

• Alerjik tip, besin, ilaç veya böcek sokması gibi bir tetikleyiciyle başlar
• İlaca bağlı tip, çoğunlukla ACE inhibitörü tansiyon ilaçlarıyla ilişkilidir
• Kalıtsal (herediter) tip, ailede görülebilen nadir ama ciddi bir türdür
• İdiyopatik tip, nedeni bulunamayan ve uzun süre tekrarlayan şişliklerdir
• Edinsel tip, lenfoma veya lupus gibi hastalıklarla ilişkili olabilir

Alerjik tipte şişliğe çoğu zaman kaşıntılı kurdeşen de eşlik eder. Tetikleyici genellikle bellidir. Bir besin, yeni bir ilaç, arı sokması veya polen buna örnektir. Belirtiler genellikle temastan kısa süre sonra başlar.

Bu tip, anafilaksinin (tüm vücudu etkileyen ağır alerjik reaksiyon) bir parçası olabilir. Nefes darlığı, baş dönmesi veya kusma eşlik ediyorsa durum acildir. Daha önce ağır reaksiyon geçirdiyseniz hekiminizle yazılı bir acil eylem planı hazırlayın.

Evet, ACE inhibitörü adı verilen bazı tansiyon ilaçları anjiyoödeme neden olabilir. DermNet'e göre bu şişlik genellikle ilacın ilk ayında başlar. Ancak aylar, hatta yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Bu tipte kurdeşen ve kaşıntı genellikle görülmez.

Şişlik en çok dudak, dil ve ağız tabanında olur. DermNet, antihistaminik, kortizon ve adrenalinin bu tipte çoğu zaman yeterli yanıt vermediğini belirtir. Bu yüzden dil veya boğaz şişliğinde vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Bu ilacı kullanırken şişlik yaşadıysanız bir sonraki dozu almadan önce aynı gün hekiminize ulaşın. DermNet'e göre bu durumda ACE inhibitörü genellikle kalıcı olarak kesilir. NHS'ye göre neden ilaçsa size farklı bir ilaç verilir. Tansiyon tedavinizi hekime danışmadan tamamen kesmeyin ve kendi başınıza yeni ilaca başlamayın.

Kalıtsal anjiyoödem, genetik bir değişiklik nedeniyle ortaya çıkan nadir bir hastalıktır. MedlinePlus'a göre dünyada yaklaşık 50.000 kişiden birini etkiler. Belirtiler genellikle çocuklukta başlar ve ergenlikte artar. Hastaların yaklaşık üçte birinde atak sırasında kaşıntısız bir döküntü görülebilir.

Tedavi edilmeyen kişilerde şişlik atakları ortalama 1-2 haftada bir tekrarlayabilir. Ataklar çoğunlukla 3-4 gün sürer. Karın içindeki şişlik şiddetli karın ağrısı, bulantı ve kusma yapabilir. Ailesinde benzer ataklar olan kişilerin bir immünoloji uzmanına başvurması gerekir.

Hekiminiz önce şişliğin ne zaman başladığını ve kurdeşen olup olmadığını sorar. Kullandığınız tüm ilaçları, yeni besinleri ve böcek sokmalarını da öğrenmek ister. Gerekirse alerji testleri ve kan tahlilleri istenebilir. Kalıtsal tip düşünülüyorsa kanda kompleman düzeylerine bakılabilir.

Muayene sırasında şişlik geçmiş olabilir. Bu durumda atak anında çektiğiniz fotoğraflar tanıya yardımcı olur.

Nefes alma ve yutma normalse ve şişlik hafifse şunları yapabilirsiniz.

• Şişliğe soğuk kompres uygulayın
• Bilinen tetikleyicilerden uzak durun
• Şişliğin fotoğrafını çekip hekiminize gösterin
• Alerjik tipte hekiminizin önerdiği antihistaminiği kullanın

Antihistaminikler ilaca bağlı ve kalıtsal tipte genellikle işe yaramaz. Yine de ilk kez yaşanan bir anjiyoödem atağında hekime görünmek gerekir. Şişlik büyüyor ya da ağız içine yayılıyorsa beklemeden 112'yi arayın.

NHS aşağıdaki durumlarda acil yardım çağrılmasını önerir.

• Dil, dudak, ağız veya boğazda şişlik
• Nefes almakta zorlanma veya hırıltılı solunum
• Boğazda sıkışma hissi ya da yutma güçlüğü
• Deride veya dudaklarda morarma ya da solukluk
• Bilinç bulanıklığı, baş dönmesi veya bayılma

Hekiminiz adrenalin oto-enjektörü (kalem şeklinde adrenalin iğnesi) reçete ettiyse hemen uygulayın. Ardından 112'yi arayın ve yere uzanın. Nefes almakta zorlanıyorsanız yavaşça oturur pozisyona geçebilirsiniz. NHS, kendinizi daha iyi hissetseniz bile ayağa kalkıp yürümemenizi önerir.