Aynada birden şişmiş bir dudak ya da kapanmış bir göz görmek insanı korkutabilir. Bu tablonun adı anjiyoödemdir (derinin alt katmanında ani şişlik). Hafif ataklar kendiliğinden geçebilir. Ancak dil ve boğaz şişerse hava…
Haberi paylaş
İlgilenecek birine ulaştırın.
Dudak, göz kapağı veya dilde ani şişlik anjiyoödem olabilir. Alerjik, ilaca bağlı ve kalıtsal türleri, 112'yi aramanız gereken belirtileri öğrenin.
Aynada birden şişmiş bir dudak ya da kapanmış bir göz görmek insanı korkutabilir. Bu tablonun adı anjiyoödemdir (derinin alt katmanında ani şişlik). Hafif ataklar kendiliğinden geçebilir. Ancak dil ve boğaz şişerse hava yolu tıkanabilir. Nefes almak veya yutmak zorlaşırsa hiç beklemeden 112'yi arayın.
Acil: Dil, boğaz veya ağız içinde şişlik, nefes darlığı, hırıltı, yutma güçlüğü ya da bayılma hissi varsa hemen 112'yi arayın. Hekiminiz adrenalin oto-enjektörü verdiyse hemen kullanın.
MedlinePlus bu durumu kurdeşene benzeyen ama derinin yüzeyinde değil, altında oluşan bir şişlik olarak tanımlar. Şişlik genellikle aniden başlar. En sık göz çevresi, dudaklar ve dil etkilenir. Eller, ayaklar ve genital bölge de şişebilir.
Bağırsak duvarı şiştiğinde karın ağrısı ve kramp görülebilir. Boğazdaki şişlik ise hava yolunu daraltabilir ve hayati tehlike yaratabilir.
NHS, anjiyoödemi nedenine göre birkaç gruba ayırır. En sık karşılaşılan türler şunlardır.
Alerjik tipte şişliğe çoğu zaman kaşıntılı kurdeşen de eşlik eder. Tetikleyici genellikle bellidir. Bir besin, yeni bir ilaç, arı sokması veya polen buna örnektir. Belirtiler genellikle temastan kısa süre sonra başlar.
Bu tip, anafilaksinin (tüm vücudu etkileyen ağır alerjik reaksiyon) bir parçası olabilir. Nefes darlığı, baş dönmesi veya kusma eşlik ediyorsa durum acildir. Daha önce ağır reaksiyon geçirdiyseniz hekiminizle yazılı bir acil eylem planı hazırlayın.
Evet, ACE inhibitörü adı verilen bazı tansiyon ilaçları anjiyoödeme neden olabilir. DermNet'e göre bu şişlik genellikle ilacın ilk ayında başlar. Ancak aylar, hatta yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Bu tipte kurdeşen ve kaşıntı genellikle görülmez.
Şişlik en çok dudak, dil ve ağız tabanında olur. DermNet, antihistaminik, kortizon ve adrenalinin bu tipte çoğu zaman yeterli yanıt vermediğini belirtir. Bu yüzden dil veya boğaz şişliğinde vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
Bu ilacı kullanırken şişlik yaşadıysanız bir sonraki dozu almadan önce aynı gün hekiminize ulaşın. DermNet'e göre bu durumda ACE inhibitörü genellikle kalıcı olarak kesilir. NHS'ye göre neden ilaçsa size farklı bir ilaç verilir. Tansiyon tedavinizi hekime danışmadan tamamen kesmeyin ve kendi başınıza yeni ilaca başlamayın.
Kalıtsal anjiyoödem, genetik bir değişiklik nedeniyle ortaya çıkan nadir bir hastalıktır. MedlinePlus'a göre dünyada yaklaşık 50.000 kişiden birini etkiler. Belirtiler genellikle çocuklukta başlar ve ergenlikte artar. Hastaların yaklaşık üçte birinde atak sırasında kaşıntısız bir döküntü görülebilir.
Tedavi edilmeyen kişilerde şişlik atakları ortalama 1-2 haftada bir tekrarlayabilir. Ataklar çoğunlukla 3-4 gün sürer. Karın içindeki şişlik şiddetli karın ağrısı, bulantı ve kusma yapabilir. Ailesinde benzer ataklar olan kişilerin bir immünoloji uzmanına başvurması gerekir.
Hekiminiz önce şişliğin ne zaman başladığını ve kurdeşen olup olmadığını sorar. Kullandığınız tüm ilaçları, yeni besinleri ve böcek sokmalarını da öğrenmek ister. Gerekirse alerji testleri ve kan tahlilleri istenebilir. Kalıtsal tip düşünülüyorsa kanda kompleman düzeylerine bakılabilir.
Muayene sırasında şişlik geçmiş olabilir. Bu durumda atak anında çektiğiniz fotoğraflar tanıya yardımcı olur.
Nefes alma ve yutma normalse ve şişlik hafifse şunları yapabilirsiniz.
Antihistaminikler ilaca bağlı ve kalıtsal tipte genellikle işe yaramaz. Yine de ilk kez yaşanan bir anjiyoödem atağında hekime görünmek gerekir. Şişlik büyüyor ya da ağız içine yayılıyorsa beklemeden 112'yi arayın.
NHS aşağıdaki durumlarda acil yardım çağrılmasını önerir.
Hekiminiz adrenalin oto-enjektörü (kalem şeklinde adrenalin iğnesi) reçete ettiyse hemen uygulayın. Ardından 112'yi arayın ve yere uzanın. Nefes almakta zorlanıyorsanız yavaşça oturur pozisyona geçebilirsiniz. NHS, kendinizi daha iyi hissetseniz bile ayağa kalkıp yürümemenizi önerir.
Birbirine yakın durumlardır ama aynı değildir. Kurdeşen, derinin yüzeyinde kaşıntılı kabarıklıklar yapar. Anjiyoödem ise derinin alt katmanında daha derin bir şişlik oluşturur. İkisi birlikte de görülebilir.
Süre nedene göre değişir. Hafif alerjik ataklar tedaviyle ya da kendiliğinden geçebilir. Kalıtsal tipte ataklar tedavisiz birkaç gün sürebilir.
ACE inhibitörü kullanırken şişlik olduysa bu ilacın genellikle değiştirilmesi gerekir. Bir sonraki dozdan önce aynı gün hekiminizi arayın. Hekiminiz size başka gruptan bir ilaç verir. Tansiyon tedavinizi hekime danışmadan tamamen kesmeyin. Dil veya boğaz şişliği varsa önce 112'yi arayın.
Tetikleyici devam ederse tekrarlayabilir. Nedeni bulunamayan veya kalıtsal tiplerde ataklar tekrar edebilir. Tekrarlayan şişliklerde alerji ve immünoloji uzmanına başvurun.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: