Ayakkabı Alışkanlıklarının Motor Beceri Geliştirme Üzerine Etkisi

Yeni araştırmalar, zamanlarının çoğunu çıplak ayakla geçiren çocuk ve ergenlerin, alışkanlıkla ayakkabı giyenlerden farklı olarak motor becerilerini geliştirdiğini ortaya koymaktadır.

Frontiers in Pediatrics‘de yayımlanan çalışma, çocukluk ve ergenliğin farklı dönemlerinde; atlama, dengede durma ve süratle koşma gibi motor performans üzerine ayakkabılı ve yalınayak karşılaştırmasını yapan ilk araştırma özelliğini taşıyor. Çalışma, özellikle 6-10 yaşları arasında alışılmışın dışında yalınayaklı çocukların, ayakkabı alışkanlığı olan çocuklara kıyasla, atlama ve dengelemede farkedilir derecede daha iyi olduğunu göstermektedir. Yaşlı ergenlerde bu yararlı yalınayak etkileri zamanla azalsa da araştırmalar çocuk büyümesi ve olgunlaştıkça motor gelişim için yalınayak egzersizin önemini vurgulamaktadır.

Çalışmayı yöneten Jena Üniversitesi'nden Profesör Astrid Zech, “Çıplak ayakla yürümenin yaygın olarak daha doğal olduğu ve ayakkabı kullanımının ayak sağlığı ve hareket paterni gelişimi üzerinde etkili bir faktör olarak uzun süredir tartışıldığını” söylüyor. Zech; “Birkaç çalışma, yalınayak durumların, koşma ve atlama sırasında çocuklarda ve yetişkinlerde biyomekaniği değiştirdiğini belirtiyor, ancak bu bulgunun klinik önemi için sadece sınırlı bilgi var. İlk kez, çıplak ayakla yapılan aktiviteler nedeniyle ayak biyomekaniğinde değişikliklerin aslında çocukluk ve ergenlik döneminde temel motor becerilerin gelişimi ile ilgili olup olmadığını araştırmak istedik.”

İki araştırma ekibinin birlikte yürüttüğü çalışmada; denge, uzun atlama ve 20 metrelik bir depar atma gibi üç motor beceri ölçüldü. Güney Afrika ve Kuzey Almanya’daki ilk ve ortaokul öğrencilerinden oluşan toplamda 810 çocuk ve ergenin katıldığı çalışmada, katılımcılar; ayakkabı giyme ve giymeme davranışı gösteren 2 farklı gruba ayrıldı. Güney Afrika’daki çocuklar yalınayak gezerken, Almanya’daki çocuklar zamanlarının büyük kısmını ayakkabı giyerek geçiriyorlardı.

Çalışmada düzenli olarak yalınayak gezen çocukların, denge ve zıplama testlerinde; düzenli olarak ayakkabı giyen akranlarına kıyasla çok daha iyi bir performans sergiledikleri görüldü. Bu farklılık, bütün yaş gruplarında (6-10, 10-14 ve 15-18 yaşları) belirgin biçimde kendisini gösterdi. ancak özellikle 6-10 yaş çocuklarında belirgindi. Öte yandan, düzenli olarak çıplak ayakla gezen çocukların, önce çıplak ayak, ardından ayakkabı giyen çocuklara kıyasla da daha iyi bir skor elde ettikleri görüldü.

Güney Afrikalı araştırma ekibini yöneten Stellenbosch Üniversitesi'nden Profesör Ranel Venter,” Güney Afrika’da yaşayan çocukların büyük bir kısmı, okula giderken, spor aktiviteleri yaparken ve boş vakitlerini dahi geçirirken çıplak ayakla dolaşırlar. Araştırmada elde edilen bulgular, bu çocukların denge ve sıçrama gibi aktivitelerde daha iyi bir sonuç elde ettiklerini ve bu da, çocukluk ve ergenlik dönemindeki temel motor becerilerin gelişiminin en azından kısmen de olsa düzenli olarak çıplak ayakla yapılan faaliyetlere bağlı olduğuna işaret etmektedir” diyor

Bununla birlikte sprint testi(Sürat Koşusu) sonuçları farklıydı. Bu testlerde, düzenli olarak ayakkabı giyen çocukların, özellikle de 11-14 yaş grubunun(her iki ülkede de) daha iyi bir skor elde ettikleri görüldü. Araştırmacılar, çevrenin(iki çalışma noktasında standardize edilemeyen faktörlerin) bu sonucu etkilemiş olabileceğini ileri sürüyor. Zira, Güney Afrika’da yapılan depar testleri hava koşullarının ve zeminlerin farklılık gösterdiği dış ortamlarda yürütülürken, Almanya’daki çocuklarla yapılan testler genellikle kapalı ortamlarda(spor salonlarında ve yumuşak bir zeminle) yapıldı. Öte yandan, ayakkabı seçiminin de sonuçları etkilemiş olabileceği ihtimali de değerlendiriliyor. Çünkü Güney Afrika’daki çocuklar genellikle okul ayakkabılarıyla koşarken, Almanya’daki çocuklar beden eğitimi derslerinde spor ayakkabıları kullanıyorlar. Bu açıdan bakınca da, hızlı koşma için gelişim sürecinde rutin bir ayakkabı kullanımının faydalı olabileceğini ortaya koyuyor. Bu konu da araştırmacılar için bir başka araştırma konusu olacaktır.

Genel olarak, araştırmacıların çalışmaları motor gelişim için yalınayak fiziksel aktivitelerin faydalarını vurgulamaktadır. Zech, “Beden eğitimi sınıfları, egzersiz ve spor programları ve temel motor becerilerini geliştirmeyi amaçlayan tepkisel aktiviteler yalınayak aktivitelerden faydalanabiliyor. Ebeveynler ayrıca evde düzenli olarak yalınayak zamanı da teşvik edebilir” diyor.

Kaynak: https://neurosciencenews.com/motor-skill-footwear-9552/